tag:blogger.com,1999:blog-8403549742950470372012-02-16T17:37:52.468-08:00επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.comBlogger241100tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-18266522867977312922011-03-09T08:10:00.000-08:002011-03-09T08:16:35.902-08:00ΠΡΩΤΟΓΟΝΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΟΣ<br />ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΗΝ «ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ» ΤΟΥ CLASTRES<br /> 09/03/2011<br /><br /><br /> H βασική θέση του Clastres είναι πως ο πόλεμος αποτελεί εσωτερικό, οργανικό στοιχείο της πρωτόγονης κοινωνίας, την αναγκαία συνθήκη για τη διατήρησή της ως ενιαίας, αδιαίρετης και ανεξάρτητης ολότητας. Ο Clastres υιοθετεί την αντίθεση ανάμεσα στον πόλεμο και το κράτος που θέτει ο Hobbes στην αυγή της νεώτερης αστικής κοινωνίας, και την αντιστρέφει προβάλλοντάς την στην αυγή της Ανθρώπινης Ιστορίας. Αν για τον Hobbes το κράτος είναι αυτό που εμποδίζει τον «πόλεμο όλων εναντίον όλων» της φυσικής (μη κρατικής) ανθρώπινης κατάστασης, για τον Clastres ο πόλεμος μεταξύ των αυτόνομων και αδιαίρετων πρωτόγονων κοινοτήτων είναι αυτός που εμποδίζει την εμφάνιση του κράτους. Θα μπορούσαμε μάλιστα με κάποιο ρίσκο να εικάσουμε πως ο Hobbes και η αντεστραμμένη υιοθέτηση της οπτικής του με την οποία ο Clastres τελειώνει συμπερασματικά την «Αρχαιολογία της βίας», είναι στην πραγματικότητα αυτή που του έδωσε το αρχικό έναυσμα για την δική του σύλληψη του πρωτόγονου πολέμου.<br /> Η μεγάλη αξία της άποψης του Clastres κατά τη γνώμη μου έγκειται στο ότι, καταρρίπτοντας τις διαδεδομένες κοινοτοπίες της εποχής του (και της σημερινής, άλλωστε) περί του «βιολογικού ενστίκτου» και της «υλικής ανάγκης» ως βασικών αιτίων του πολέμου, προσδίδει στον πόλεμο και την ίδια την πρωτόγονη κοινωνία που τον διεξάγει έναν ουσιώδη και απαράγραπτο κοινωνικό και πολιτικό χαρακτήρα. Έτσι βάζει τέλος στην δυτική προκατάληψη περί «φυσικής κατάστασης» των πρωτόγονων κοινωνιών και τις άχρηστες θεωρητικές περιπλοκές που δημιουργεί. Οι πρωτόγονες κοινωνίες είναι ξεκάθαρα ανθρώπινες, τουτέστιν πολιτικές κοινωνίες, γεγονός που μας επιτρέπει να τις τοποθετούμε στην αφετηρία της δικής μας ιστορικής πορείας και συνέχειας δίχως να αμφιβάλλουμε για τον αν οι πρωτόγονοι υπήρξαν πραγματικά ανθρώπινα όντα που μοιράζονται μαζί μας τα ίδια βασικά ειδολογικά χαρακτηριστικά. Οι πρωτόγονες κοινωνίες συνιστούν όντως και αναντίρρητα την απαρχή της Ιστορίας του Ανθρώπινου είδους.<br /> Όσον αφορά τώρα το συμπέρασμα του Clastres για την αμοιβαία αποκλειστική σχέση ανάμεσα στον πόλεμο και το κράτος, η άποψή μου είναι αρκετά διαφορετική. Αν δεχθούμε την αντίθεση «πολέμου-κράτους» ως μια απόλυτη και διαχρονική αντίθεση όπως τη θέτει ο Clastres, τότε είμαστε πολύ κοντά στο να δεχθούμε τον πόλεμο ως το μόνο και διαχρονικό αντίδοτο των κοινωνιών απέναντι στο κράτος, τη διαίρεση και την ετερονομία. Κατά τη γνώμη μου η αντίθεση πολέμου-κράτους είναι μια ιστορικά αναπτυσσόμενη διαλεκτική αντίθεση που περιλαμβάνει στοιχεία ασυνέχειας αλλά και συνέχειας μεταξύ τους, και είναι ακριβώς τα στοιχεία συνέχειας που αγνοεί ο Clastres αυτά στα οποία οφείλουμε να δώσουμε τη σημασία που τους αναλογεί. Θεωρώ λοιπόν πως, ενώ όντως ο πρωτόγονος πόλεμος παρεμποδίζει μέχρι ενός ορισμένου ιστορικού σημείου την εμφάνιση του κράτους, την ίδια στιγμή ο ίδιος αυτός πόλεμος εμπεριέχει το σπέρμα του κράτους, της διαίρεσης και της αλλοτρίωσης.<br /> Θεωρώ επίσης ότι ο τρόπος με τον οποίο κοιτάζει κανείς τη σχέση ανάμεσα στον πρωτόγονο πόλεμο και το κράτος επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από το χρονικό σημείο της τοποθέτησης του βλέμματος. Από το χρονικό σημείο του Τέλους της Ιστορίας που βρισκόμαστε εμείς αλλά και ο Clastres με μια πιο πρώιμη έννοια, το σημείο δηλαδή της ολοκλήρωσης της ιστορικής ανάπτυξης της Ανθρώπινης αλλοτρίωσης στη μορφή του καταστροφικού Παγκόσμιου Κεφαλαίου της εποχής μας, είναι λογικό και επόμενο ο πρωτόγονος πόλεμος να δείχνει κυρίως ως ένας μηχανισμός ανάσχεσης αυτού που ήδη γνωρίζουμε και βιώνουμε στην πλέον ανεπτυγμένη και ισχυρή του εκδοχή. Αν όμως προσπαθήσουμε, διατηρώντας ασφαλώς την ιστορική γνώση του τι ακολούθησε, να τοποθετήσουμε το βλέμμα μας στο χρονικό σημείο της ύπαρξης της πρωτόγονης κοινωνίας όπου το κράτος δεν ήταν καν νοητό, νομίζω πως η σχέση συνέχειας ανάμεσα στον πόλεμο και το κράτος γίνεται πιο ευδιάκριτη. Ειδάλλως η ιστορική εμφάνιση του κράτους καθίσταται παντελώς αβάσιμη, αδικαιολόγητη και μυστηριωδώς ανεξήγητη.<br /> Πέραν τούτου, νομίζω πως οι ομοιότητες και οι αναλογίες ανάμεσα στην πρωτόγονη πολεμική μηχανή και το έθνος-κράτος της αστικής εποχής είναι παραπάνω από εμφανείς. Η αδιάρρηκτη σχέση εσωτερικής-εξωτερικής πολιτικής, ο πόλεμος ως το κατεξοχήν εργαλείο ομογενοποίησης της κοινότητας, ο ακατάλυτος δεσμός με την εδαφική επικράτεια και η πολεμική υπεράσπιση της κατοχής της μέχρι τέλους, η διαρκής πολεμική ετοιμότητα και ο διαχωρισμός των υπόλοιπων κοινοτήτων σε «φίλους» και «εχθρούς», η αναγωγή της ιδιαίτερης ταυτότητας κάθε κοινότητας σε ύψιστη αξία και κριτήριο, σίγουρα μας θυμίζουν πολλά…<br /> Η αναγνώριση του ιστορικού δεσμού που υφίσταται ανάμεσα στις πρωτόγονες κοινωνίες και τις πολιτικές που ακολουθούν τα σύγχρονα έθνη-κράτη έχει και μια άλλη ιδιαίτερη αξία για μας σήμερα, καθώς ανοίγει το βλέμμα μας στο τεράστιο ιστορικό βάθος αυτών των πολιτικών και μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τη δύναμη και την αποτελεσματικότητά τους. Η «εθνική ενότητα» απέναντι στους «εξωτερικούς εχθρούς» με την οποία η αστική τάξη δένει στο άρμα της τις υποτελείς τάξεις εμφανίζοντας τα ιδιαίτερα ταξικά της συμφέροντα ως γενικά κοινωνικά συμφέροντα, δεν είναι απλά και μόνο ένα ιδεολογικό-προπαγανδιστικό τέχνασμα που επιβάλλουν οι αστοί βασιζόμενοι στην υλική τους δύναμη. Είναι μια πολιτική που βασίζεται και «πατάει» πάνω σ’ ένα κοινωνικό «αντανακλαστικό» που έχει διαμορφωθεί μέσα από χιλιετίες ιστορικής εμπειρίας. Όσο το Κεφάλαιο εξακολουθεί να μπορεί να δημιουργεί κοινωνία έστω και βαθιά διαιρεμένη (πολύ λιγότερο όσο περνάει ο καιρός είναι η αλήθεια), έχει επίσης και τη δυνατότητα να κινητοποιεί αυτό το «αντανακλαστικό» προς όφελός του.<br /> Επιστρέφοντας τώρα στην πρωτόγονη κοινωνία, μπορούμε να συμφωνήσουμε με τον Clastres ότι ο πόλεμος αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση της ενότητας και της αυτονομίας της πρωτόγονης κοινότητας, με μια κρίσιμη συμπλήρωση: ότι ταυτόχρονα αποτελεί τη μήτρα της άρνησης των ίδιων αυτών στοιχείων της κοινότητας που διασφαλίζει. Πώς γίνεται αυτό; Αυτό πολύ απλά γίνεται διότι η πρωτόγονη κοινωνία συνιστά την αρχική, μηδενική κατάσταση της Ανθρώπινης Ιστορίας, το σημείο μηδέν της διαλεκτικής σχέσης ανάμεσα στο Ανθρώπινο είδος και την αλλοτρίωσή του. Το σημείο μηδέν αυτής της διαλεκτικής με τη σειρά του σημαίνει πως στην πρωτόγονη κοινωνία ο Άνθρωπος (ενότητα, ισότητα, αυτονομία) και η αλλοτρίωσή του (πόλεμος) συνυπάρχουν σ’ ένα ενιαίο, αδιάσπαστο και οργανικό σύνολο: Η αντίθεση ανάμεσά τους δεν έχει αρχίσει ακόμη να ξετυλίγεται ιστορικά. Αυτός είναι και ο ουσιαστικός λόγος που η πρωτόγονη κοινωνία παραμένει πάντοτε για μας τόσο ενδιαφέρουσα, μυστηριώδης και αμφιλεγόμενη. Στην πρωτόγονη κοινωνία μπορούμε να βρούμε τη ρίζα του κράτους, της ετερονομίας και της διαίρεσης στη μορφή του πολέμου, αλλά εξίσου και τη ρίζα της αυτόνομης, εξισωτικής και αδιαίρετης Ανθρώπινης κοινωνίας. Μπορούμε να αντικρίσουμε τόσο το ιστορικό μας παρελθόν όσο και το επαναστατικό μας μέλλον.<br /> Τώρα, το γεγονός ότι η ενότητα και η αυτονομία της πρωτόγονης κοινότητας εξαρτάται άμεσα από τον πόλεμο με τις υπόλοιπες κοινότητες, κατά τη γνώμη μου δηλώνει πολύ περισσότερα για τον μη ολοκληρωμένο-πραγματικό, ελλειμματικό χαρακτήρα της πρωτόγονης ενότητας και αυτονομίας, παρά για τον θετικό χαρακτήρα του πρωτόγονου πολέμου. Μια αυτονομία και μια ενότητα θεμελιωμένη στον πόλεμο με τους άλλους Ανθρώπους δεν είναι πραγματική Ανθρώπινη αυτονομία και ενότητα (κάτι που μ’ έναν άλλο τρόπο φαίνεται επίσης και από την εξάρτησή της από τον προγονικό νόμο). Η ύπαρξη και η διαρκής ανάγκη του πολέμου στις πρωτόγονες κοινωνίες δηλώνει αυτή καθεαυτή πως η Ανθρώπινη διαίρεση είναι ήδη παρούσα, με τη διαφορά πως εδώ έχουμε να κάνουμε με μια οριζόντια και όχι κάθετη διαίρεση του Ανθρώπινου είδους. Με αυτή την έννοια η μετέπειτα εμφάνιση του κράτους και της ταξικής διαίρεσης αποτελεί ασφαλώς μια άρνηση του πρωτόγονου πολέμου αλλά συνάμα και μια επιβεβαίωσή του, την καθετοποίηση και περαιτέρω ανάπτυξη της ήδη υπάρχουσας Ανθρώπινης διαίρεσης. Ο πρωτόγονος πόλεμος εμπεριέχει τη ρίζα της Ανθρώπινης αλλοτρίωσης διότι η ρίζα αυτή βρίσκεται στο θεμελιώδες σχήμα που δομεί την πρωτόγονη κοινωνία όπως και κάθε ιστορική Ανθρώπινη κοινωνία, το σχήμα «Εμείς-Άλλοι». Με άλλα λόγια, η ρίζα της Ανθρώπινης αλλοτρίωσης είναι ο Άλλος Άνθρωπος, ο Άνθρωπος που βιώνεται ως Άλλος.<br /> Αυτή η θεώρηση μας δίνει το στόχο και το περιεχόμενο της υπέρβασης της Ανθρώπινης αλλοτρίωσης που είναι στην εποχή μας τόσο επιτακτική. Πρόκειται για τη διάρρηξη του ιστορικού σχήματος «Εμείς-Άλλοι», τη διάνοιξη του «Εμείς» έτσι ώστε να συμπεριλάβει πραγματικά ολόκληρο το Ανθρώπινο είδος, τη δημιουργία μιας ενιαίας, αδιαίρετης και αυτόνομης Παγκόσμιας κοινωνίας του Ανθρώπου που ως εδαφική της επικράτεια θα έχει ολόκληρο τον πλανήτη και δεν θα χρειάζεται να πολεμά. Μας δίνει επίσης το στόχο και το περιεχόμενο της ιστορικής εμφάνισης και ανάπτυξης του κράτους. Αν ο Clastres έχει δίκιο όταν λέει πως ο πρωτόγονος πόλεμος υπακούει στη λογική του διασκορπισμού ενώ το κράτος στη λογική της ενοποίησης, τότε είτε μας αρέσει είτε όχι η ανάπτυξη του κράτους ήταν απαραίτητη για την ιστορική διαδικασία της ενοποίησης του Ανθρώπινου είδους που μας φέρνει σήμερα στο σημείο να μπορούμε να οραματιστούμε και να πραγματοποιήσουμε την υπέρβαση της αλλοτρίωσης μας, τη δημιουργία της ελεύθερης Παγκόσμιας Ανθρώπινης κοινωνίας. Εκεί είναι το ραντεβού μας με τους πρωτόγονους, κι όμως ολοκαίνουργιους εαυτούς μας.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-1826652286797731292?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-17485163709696431282011-03-09T08:09:00.001-08:002011-03-09T08:10:36.179-08:00<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-1748516370969643128?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-69702569565092354542011-03-09T08:09:00.000-08:002011-03-09T08:10:35.151-08:00<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-6970256956509235454?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-63245086373323825022011-03-09T08:04:00.000-08:002011-03-09T08:09:07.138-08:00ΡΕΥΣΤΗ ΑΠΕΙΛΗ ΚΑΙ ΘΕΪΚΗ ΒΙΑ<br /><br /><br /> Φίλε Μιχάλη, η ώρα της κρίσης γι’ αυτόν τον «αιώνιο» κοινωνικό πόλεμο που περιγράφεις, όντως πλησιάζει. Και η ώρα της κρίσης δεν είναι άλλη από την ώρα της Θεϊκής βίας (για να συνδέσω το κείμενό σου με την πρόσφατη συζήτηση στο Στέκι πάνω στις σχετικές ιδέες του Μπένγιαμιν): Η Θεϊκή βία είναι αυτή που κρίνει και ανασκευάζει τον κόσμο εκ βάθρων. Εν τη απουσία της ο κόσμος τούτος παραμένει άκριτος και αλύτρωτος, σε μια «αιώνια» limbo μεταξύ Κόλασης και Παράδεισου, σωρεύοντας ολοένα και περισσότερα χρέη απέναντί της και καλώντας την έτσι μυστικά να εμφανιστεί. Η Θεϊκή βία αποτελεί το τέλος της Κριτικής, με την διπλή έννοια της πραγμάτωσης και της αναίρεσής της - αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση…<br /> Όπως πολύ ορθά διακρίνεις, το ειδοποιό χαρακτηριστικό της «ρευστής απειλής» που περιγράφεις είναι το απρόβλεπτο. Αυτό που δεν μπορείς να διακρίνεις είναι το πώς αυτή η ρευστή, απρόβλεπτη απειλή μπορεί να κερδίσει έναν πόλεμο κομμένο και ραμμένο στα μέτρα των αντιπάλων, τους όρους του οποίου ελέγχουν απόλυτα - και έχεις δίκιο που δεν μπορείς. Και ξέρεις γιατί; Γιατί πολύ απλά ο πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί. Η ίδια η ύπαρξη του πολέμου ταυτίζεται αξιωματικά με τη νίκη τους και την ήττα μας. Πρόκειται για μια παράσταση με δεδομένη διανομή ρόλων. Ο πόλεμος υπάρχει από τότε που υπάρχουν κι αυτοί και διαρκεί όσο συνεχίζουν να υπάρχουν, κι αυτοί υπάρχουν μόνο ως νικητές. Ο πόλεμος είναι το παιχνίδι τους, «στημένο» και με «σημαδεμένη» τράπουλα, όσες παρτίδες κι αν παίξουμε.<br /> Και τότε τι, τα παρατάμε και πάμε στο διάολο; Όχι βέβαια, το αντίθετο…Αυτό που λείπει νομίζω από την ανάλυσή σου είναι η σύνδεση της ρευστής απειλής με τη Θεϊκή βία. Η Θεϊκή βία δεν κερδίζει τον πόλεμο: Τον καταργεί. Για την ακρίβεια, τον καταργεί κερδίζοντάς τον, όμως η νίκη της υπερβαίνει τους στρατιωτικούς όρους, είναι τόσο ολοκληρωτική, τόσο φυσικά απόλυτη (σε αντίθεση με τις νίκες των αντιπάλων που χτίζονται ιδεολογικά ως απόλυτες, ενώ πάντοτε συστήνουν εκ νέου το πεδίο του πολέμου και τη δυνατότητα της Θεϊκής βίας) που σχεδόν εξαφανίζεται ως τέτοια, για να εμφανιστεί ως ένα απλό παρα-προϊόν του κύριου, γενεσιουργού και ριζικά αναδομητικού χαρακτήρα της έλευσής της: Της κατάργησης του ίδιου του παιχνιδιού που συνοδεύει την κατάργηση του αντιπάλου.<br /> Η σύνδεση της ρευστής απειλής με τη Θεϊκή βία αναδεικνύεται στο κομβικό σημείο του απρόβλεπτου. Το απρόβλεπτο χαρακτηρίζει τη ρευστή απειλή, συγχρόνως όμως το απρόβλεπτο, όχι ως αστάθμητη εξωτερική μεταβλητή αλλά ως ιδιοσυστασιακό κέντρο, είναι το «σήμα κατατεθέν» της Θεϊκής βίας. Κανείς δεν γνωρίζει πότε θα ενσκήψει η Θεϊκή βία, είμαστε όμως βέβαιοι ότι ζούμε στην εποχή της. Για το τελευταίο δεν θα επιχειρηματολογήσω εδώ, και για λόγους χώρου, αλλά κυρίως διότι θεωρώ ότι μια τέτοια επιχειρηματολογία αντιστοιχεί σ’ έναν αυνανισμό της σκέψης (εξαιρετικά αντιερωτικό μάλιστα) στη θέα του αυτονόητου. Η εποχή μας είναι η εποχή της Θεϊκής βίας, αν όχι της βέβαιης έλευσής της όπως πιστεύω εγώ, τότε σίγουρα της βέβαιης αναγκαιότητάς της. Κι αυτό γιατί το παιχνίδι τελεί ήδη υπό κατάργηση, είτε ενσκήψει η Θεϊκή βία είτε όχι. Όπως γράφει και στο cd-συλλογή του zero artistic movement, «Η ιστορία ναι επαναλαμβάνεται γυρνώντας τις σελίδες, αυτό μας το ‘παν κι άλλοι, εδώ όμως δεν υπάρχει παρακάτω σελίδα».<br /> Το γεγονός ότι ζούμε στην εποχή της Θεϊκής βίας δίχως να γνωρίζουμε το αν και το πότε θα ενσκήψει, μας βάζει σε μια άβολη, ασυνήθιστη και παράδοξη σχέση με το χρόνο και τον εαυτό μας, ιδιαίτερα όσους είναι πολιτικά συνειδητοί και συμμετέχουν με τον α ή β τρόπο στο ανταγωνιστικό κοινωνικό κίνημα. Έχουμε μάθει να λειτουργούμε στη βάση της εκτίμησης της εικόνας και των δυνατοτήτων του παρόντος, αυτός είναι ο ριζοσπαστικός μας ρεαλισμός που μας συνδέει με την εκάστοτε κοινωνική πραγματικότητα και μας προφυλάσσει από την προβολή των ιδεοληψιών μας. Σήμερα όμως βρίσκουμε τον εαυτό μας εξαναγκασμένο σε μια «μελλοντολογία», μια ακατανίκητη έλξη του βλέμματος σ’ ένα δυνητικό σημείο του άμεσου και ορατού μέλλοντος που είναι καθ’ όλα ρεαλιστική και καθόλου ιδεοληπτική. Όταν στο κοντινό μέλλον που θα ζήσουν οι περισσότεροι από μας επίκειται κάτι τόσο ριζικό και συγκλονιστικό (είτε ενσκήψει η Θεϊκή βία είτε όχι), η συνείδηση φυσιολογικά απορροφάται σ’ αυτό. Σε αναλογία ιστορικού χρόνου βρισκόμαστε λίγα δευτερόλεπτα πριν σκάσει η βόμβα, πριν εκραγεί το ηφαίστειο. Αυτά τα δευτερόλεπτα είναι λογικό να στεκόμαστε με κομμένη την ανάσα, και το βλέμμα μαζί με όλο μας το είναι στραμμένο προς τον κρατήρα και τη στιγμή που έρχεται. Όλο μας το παρόν συνοψίζεται σε δυο λέξεις: εν αναμονή.<br /> Η κατάστασή μας γίνεται ακόμη πιο άβολη και παράδοξη από το γεγονός ότι η Θεϊκή βία σηματοδοτεί την έλευση του ριζικά καινούργιου, τη συντριβή σύσσωμης της παλιάς πραγματικότητας. Έστω και ως αναγκαίο πλην αβέβαιο σενάριο, η Θεϊκή βία ρίχνει τις τωρινές μας απόπειρες κοινωνικής αντίστασης στον καιάδα της παλιάς πραγματικότητας, τις αρνείται στον ίδιο τουλάχιστον βαθμό που τις πραγματώνει. Η Θεϊκή βία ονομάζεται έτσι επειδή ακριβώς πρόκειται για κάτι ποσοτικά και ποιοτικά διαφορετικό από οτιδήποτε έχουμε κάνει μέχρι τώρα για την κοινωνική απελευθέρωση. Από την οπτική της Θεϊκής βίας και της αναγκαιότητάς της, στο παρόν δεν υπάρχει κανένα απολύτως κοινωνικό κίνημα αντίστασης. Υπάρχει μόνον η αναμονή της Θεϊκής βίας, η αναμονή της μεταμόρφωσής μας στην Θεϊκή βία. Ο αναγκαίος αλλά δυνητικός, μελλοντικός μας εαυτός καθιστά τον τωρινό μας εαυτό ανούσιο, ξεπερασμένο, σχεδόν ανύπαρκτο.<br /> Πώς να χειριστούμε αυτή μας την ομολογουμένως αστεία μέσα στην κρισιμότητά της κατάσταση; Τα ζητήματα που ανοίγουν είναι πολλά και σίγουρα δεν έχω τις απαντήσεις. Το μόνο σίγουρο είναι ότι μια μονόπλευρη, παραδοσιακά ρεαλιστική προσήλωση στο παρόν δεν είναι καθόλου ρεαλιστική και δεν μας πάει πολύ μακριά, καθότι το παρόν που ζούμε σήμερα, το παρόν που ζούμε για χιλιάδες χρόνια τώρα, σύντομα τελειώνει. Μιλώντας τελείως γενικά, ίσως αυτό που χρειάζεται να είναι μια σύνδεση του παρόντος με το άμεσο μέλλον, αλλά σύνδεση αντίστροφη από αυτή που ξέρουμε ως τώρα, μια σύνδεση όπου τη ρεαλιστική προτεραιότητα έχει το μέλλον κι όχι το παρόν. Μέχρι τώρα λέγαμε πάντα ότι «χωρίς το τάδε ή το δείνα στοιχείο στο παρόν μας, δεν υπάρχει μέλλον», στοιχίζαμε δηλαδή το μέλλον στη βάση του παρόντος. Σήμερα όμως ισχύει σε μεγαλύτερο βαθμό το αντίστροφο: Δίχως το ολότελα καινούργιο, απελευθερωμένο μέλλον της έλευσης της Θεϊκής μας βίας, δεν υπάρχει παρόν, είμαστε ήδη νεκροί και απλά περιμένουμε τον ιερέα (τη Μάνα Φύση μ’ άλλα λόγια) να το ανακοινώσει και επίσημα. Το παρόν μας έχει αξία, όχι όμως γι’ αυτό που είναι, αλλά γιατί μέσα του ζει και αναπνέει αυτό που έρχεται.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-6324508637332382502?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-13428013898690658262008-12-26T08:56:00.004-08:002009-01-21T12:45:35.376-08:00Ο ΝΕΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΞΑΝΑ<br />ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!<br /><br />21/1/2009<br /><br /><br />Χα χα, ε ρε κάτι πλάκες, κοίτα να δεις που ο ανεκδιήγητος Λιακό είχε τελικά δίκιο. Ο Έλλην είναι Παγκόσμιος! Σίγουρα κάτι έχει να κάνει με το χώρο, με τον ίδιο τον τόπο, αφού οι άνθρωποι που τον κατοικούν τώρα ουδεμία σχέση έχουν μ’ αυτούς που τον κατοικούσαν τότε, στα τιμημένα (κατά το περίφημο εθνεγερτήριο άσμα «σήκωσέ το το τιμημένο») αρχαία χρόνια. Αυτός ο τόπος, μιλώντας γενικά για τα Βαλκάνια και πιο ειδικά για το μέρος που σήμερα λέγεται «Ελλάδα», μέσα στο ασύμμετρο πεδίο της πλανητικής ολότητας φαίνεται να βρίσκεται σε μια απευθείας, προνομιακή θα τολμούσε να πει κανείς σύνδεση με το Παγκόσμιο. Όποιος τ’ ακούει λίγο μεταφυσικό όλο αυτό, ας γυρίσει πλευρό μες το τετράγωνο πνευματικό κλουβί του κι ας συνεχίσει το μακάριο ύπνο του αθεράπευτα σίγουρος για την αδιαμφισβήτητη, στέρεη αλήθεια που με τόσο κόπο έχει κατακτήσει. Υπάρχει μια οδός, ένα αόρατο κοσμικό μονοπάτι μες από το οποίο κάποιες (σημαντικές) φορές αυτό που συμβαίνει εδώ αντηχεί άμεσα στην Παγκοσμιότητα χτυπώντας μια νευραλγική της χορδή.<br />Όπως και να ‘χει, αυτό που μας ενδιαφέρει πρωτίστως σε σχέση με την ελληνική εξέγερση και τη σημασία της δεν είναι ο τόπος αλλά ο χρόνος (ο χρόνος άλλωστε είναι αυτός που, πέρα από τους τωρινούς χαιρετισμούς και τις εκδηλώσεις συμπαράστασης απ’ όλο τον κόσμο, θα φανερώσει σε βάθος την παγκόσμια αντήχηση της ελληνικής εξέγερσης στην πράξη). Και πιο συγκεκριμένα η δημιουργία του ιστορικού Χρόνου ως διαρκές τέλος-πέρας, η κατάλυσή του, και η αναδημιουργία του ως διαρκής αρχή-άπειρο. Ας μείνω όμως προς το παρόν στα δύο πρώτα σκέλη της παραπάνω πρότασης, τα οποία αφορούν το «τώρα» και το συγκεκριμένο τόπο. Κυρίες και κύριοι, το πολιτισμικό μοντέλο που έχει επικρατήσει τα τελευταία 500 χρόνια, ο δυτικο-παγκόσμιος αστικός πολιτισμός επιστρέφει στη γενέτειρά του για να πεθάνει. Ο κύκλος κλείνει εκεί που άνοιξε, κι ένας νέος κύκλος ανοίγει στην αέναη σπείρα της πορείας του Σύμπαντος και του Ανθρώπινου είδους. Ας σιωπήσουμε για λίγο, και μες το μπάχαλο των πραγμάτων και του μυαλού μας ας αισθανθούμε έστω κι ένα μικρό κομμάτι της παράφορης ευτυχίας του να είμαστε ζωντανοί άνθρωποι, τώρα, εδώ.<br />Οι άμεσες εξηγήσεις της ελληνικής εξέγερσης είναι φυσικά ευνόητες. Η σαπίλα, η κοροϊδία, η λεηλασία κι ο εξευτελισμός των ζωών μας έχει ξεχειλίσει πια από τ’ αυτιά μας. Οι δυνάμεις καταστολής σαν αιχμή του δόρατος και πιο φανερή εκδήλωση της δολοφονικής βίας ενός ετοιμοθάνατου συστήματος έχουν εδώ και καιρό αποθρασυνθεί πέρα από κάθε πιθανό όριο ανοχής. Ειδικά γι’ αυτούς έχω μόνο ένα μικρό σχόλιο να κάνω, κι αυτό επειδή εκνευρίζομαι αφάνταστα ν’ ακούω ακόμη και μέσα στις γραμμές της εξέγερσης την «προχωρημένη», «πολιτικά ζυγισμένη», «έλλογη», «συναισθηματικά αποστασιοποιημένη», «μεγαλόκαρδη» κι «ανθρωπιστική» άποψη που λέει πως οι αστυνομικοί είναι άνθρωποι των λαϊκών στρωμάτων που έχουν πέσει κι αυτοί θύματα της εκπαίδευσής τους και του συστήματος γενικότερα. Λοιπόν μάγκες, οι αστυνομικοί μπορεί όντως να είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης στην όλη ιστορία (αν και νομίζω πως γενικά έχουμε την τάση να υποτιμάμε τη σημασία τους για το σύστημα, δε μας γεμίζουν το μάτι για «σημαντικοί» επειδή είναι τόσο εξόφθαλμα γελοίοι και μαλάκες, λες κι αυτό το σύστημα έτσι όπως είναι να άξιζε τάχαμου κάποιους άλλους, καλύτερους από δαύτους να έχει ως «σημαντικούς»), αλλά από ηθική και υπαρξιακή άποψη είναι οι χειρότεροι απ’ όλους. Οι εκπαιδευτές και οι προστάτες τους κάνουν απλά τη δουλειά τους, είναι βαθιά χωμένοι μέσα στο σύστημα κι απολαμβάνουν τα προνόμια του. Αυτοί όμως οι κακόμοιροι και κακοπληρωμένοι, αυτοί θα ‘πρεπε κανονικά να ναι μαζί μας αλλά έχουν πάει με τους άλλους, κι όχι μόνο αυτό, αλλά μας πουλάνε τσαμπουκά και νταηλίκι με τις πλάτες των άλλων. Αυτά τα λίγα γι’ αυτά τα μικρά ανθρωπόμορφα<a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a> σκουλήκια Γαμάτε τους. Τέλος.<br />Μιλώντας πιο ειδικά για τη νεολαία, τον πόλεμο εναντίον της τον έχει ξεκινήσει το ίδιο το σύστημα, αδιάψευστη απόδειξη πως πρόκειται για ένα σύστημα χωρίς κανένα μέλλον. Το ότι είναι οι νέοι αυτοί που σαλπίζουν πρώτοι την αντεπίθεση της κοινωνίας δε μου προκαλεί καμία έκπληξη. Οι νέοι βλέπουν πολύ καθαρά την άβυσσο εκεί που οι μεγαλύτεροι χαριεντίζονται φαντασιώνοντας σταθερά σημεία και στηρίγματα στο μικρό εαυτούλη που έχουν χτίσει μέσα στην καρδιά του κτήνους και στις ταπεινές χαρές του που νυχθημερόν αγωνίζονται να επιτύχουν και να προστατεύσουν. Ποτέ δεν πίστεψα τις εύκολες, αφ’ υψηλού κριτικές περί «κοινωνικής απομόνωσης κι αδιαφορίας» των νέων. Και γιατί παρακαλώ να ενδιαφέρονται για το μπουρδέλο μας; Ήξερα καλά κι από πρώτο χέρι πως η λεγόμενη «αδιαφορία» δεν είναι παρά η βαθιά, απόλυτη περιφρόνηση του κόσμου έτσι όπως είναι φτιαγμένος, κι ήξερα επίσης πως αυτή η περιφρόνηση είναι η μόνη στάση από την οποία μπορεί να προκύψει κάτι καλό στην παρούσα κατάσταση πραγμάτων. Σαν ένας συνειδητός φορέας της περιφρόνησης αυτής που ανήκει σε μια λίγο παλιότερη γενιά και που προσπαθεί εδώ και χρόνια να τη μετατρέψει σε παράγοντα δράσης μέσα στον κόσμο (όχι πάντα με τα καλύτερα αποτελέσματα), χαιρόμουν πάντα και σήμερα ακόμη περισσότερο να βλέπω πως η στάση αυτή στους πιο νέους παίρνει πιο μαζικά κοινωνικά χαρακτηριστικά. Αυτό σημαίνει πως αυτού του είδους ο διδακτικός για όλους μας μηδενισμός, ένας μηδενισμός των πραγμάτων κι όχι των αξιών όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι άθλιοι υποστηριχτές των τωρινών πραγμάτων και των μηδενικών τους αξιών, έχει πια τη δυνατότητα να γίνει στ’ αλήθεια ενεργός, να συγκροτήσει μια αυθεντική κοινωνική στάση που παράγει κοινωνική πραγματικότητα αντί να μένει μια άναρθρη, εκκεντρική κραυγή όπως ήταν η περίπου αναπόφευκτη μοίρα για τους προηγούμενους, λιγοστούς κι απομονωμένους θιασώτες του.<br />Οι νέοι κάνουν τη δουλειά τους μια χαρά, μέσα στις κοινότητες και τις ομαδοποιήσεις τους χτίζουν μια νέα γλώσσα που οι μεγαλύτεροι δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε - κι ευτυχώς. Προσωπικά, σαν κάποιος λίγο (κι ελπίζω όχι ανεπανόρθωτα) μεγαλύτερος που για μια και μόνο στιγμή παίρνει στα σοβαρά αυτή του την ιδιότητα, μια μόνο συμβουλή έχω να τους δώσω: Μην εμπιστεύεστε τους μεγαλύτερους. Πάρτε ό,τι θετικό νομίζετε από κάποιους από αυτούς (κι υπάρχουν σίγουρα πολλά), όμως μη βασίζεστε σ’ αυτούς και κυρίως, μην τους αφήνετε να σας μολύνουν με το δισταγμό τους. Από μόνη της η εμπειρία της προχωρημένης ενηλικίωσης σε μια κοινωνία που κάθε μέρα κλέβει από τους ανθρώπους ψυχή, μυαλό και σώμα για να υπάρξει, έχει αφήσει ακόμη και στους πιο συνειδητά επαναστατημένους από μας φανερά και κρυφά κατάλοιπα αλλοτρίωσης, μνήμες ματαίωσης και ήττας, τυφλά σημεία και συμπλέγματα υποταγής που ποτέ δεν ξέρεις πότε θα ενεργοποιηθούν - και συχνά δυστυχώς το κάνουν τις πιο κρίσιμες στιγμές.<br />Από κει και πέρα, ξέρουμε όλοι καλά πως τα νεολαιϊστικα ξεσπάσματα όσο ισχυρά κι εκρηκτικά κι αν είναι, δε μπορούν από μόνα τους να πετύχουν τη νίκη και τη ριζική κοινωνική αλλαγή που έχουμε ανάγκη για να μπορέσουμε να ζήσουμε. Μπορεί το μέλλον ν’ ανήκει ολοκληρωτικά στους νέους, δε μπορούν όμως από μόνοι τους να καθορίσουν το παρόν. Εμείς οι υπόλοιποι λοιπόν, αυτοί οι τύποι με τις κουτσά-στραβά διαμορφωμένες ζωές και προσωπικότητες (ο Θεός να τις κάνει, τέλος πάντων), καλό είναι ν’ αντικρίσουμε κατάφατσα την πραγματικότητα και να μη φοβηθούμε να κατανοήσουμε με όλες του τις συνέπειες αυτό που ήδη όλοι βαθιά μέσα μας κατανοούμε. Η τωρινή απότομη όξυνση της κοινωνικής σύγκρουσης είναι η είσοδός μας σε μια νέα, δύσκολη κι ελπιδοφόρα εποχή, το πρώτο τράνταγμα σε μια ακολουθία δονήσεων διαρκώς κλιμακούμενης έντασης και έκτασης - τόσο στην Ελλάδα όσο και (κυρίως) διεθνώς. Η πραγματικότητα, αυτό που έχουμε μάθει να ζούμε και να καταλαβαίνουμε ως πραγματικότητα, τρίζει. Εκεί που έμοιαζε θεόρατο, αδιαπέραστο παγόβουνο, μεταμορφώνεται σε εύθραυστο, λεπτό στρώμα πάγου - τι να κρύβει από κάτω; Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες μέρες στην Ελλάδα δεν αφορά την Ελλάδα και το τώρα, είναι Παγκόσμιο κι αφορά την κατάσταση που θα ζήσουμε ως Ανθρώπινο είδος τα επόμενα χρόνια - κι αυτό που θα ζήσουμε τα επόμενα χρόνια αφορά και εμπλέκει σύσσωμο το παρελθόν και το μέλλον του είδους, την ίδια την επιβίωσή του. Οι σκέψεις που κάνουμε λοιπόν πάνω στα γεγονότα, ας είναι προσανατολισμένες στην προοπτική της «μακράς διάρκειας». Καλό μας ταξίδι και προσοχή στα κενά αέρος.<br />Έχοντας αυτά κατά νου, θα πάω κατευθείαν στο θέμα-ταμπού μιας γερασμένης, κο(υ)ρασμένης, πολλαπλά ευνουχισμένης κοινωνίας που μόλις τώρα, δειλά-δειλά, ψηλαφίζει το σημείο του τραύματος για ν’ ανακαλύψει πως τα γεννητικά της όργανα ίσως και να είναι ακόμη στη θέση τους, κι αν όχι, πως μπορούν να ξαναφυτρώσουν. Το θέμα της καταστροφής. Αναφέρομαι ασφαλώς στην πραγματική καταστροφή των υφιστάμενων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δομών που αποτελεί και το ουσιαστικό διακύβευμα, κι όχι στην καταστροφή βιτρινών, τραπεζών και καταστημάτων. Αυτή είναι μια επιφανειακή, συμβολική, θεαματική καταστροφή, χρήσιμη στο κράτος και τα ΜΜΕ για να υποδαυλίσουν τα φοβικά αντανακλαστικά των νοικοκυραίων όσο και στους εξεγερμένους για να συμπυκνώσουν εκφραστικά τις προθέσεις τους. Μέχρι εκεί όμως. Δεν έχει τόσο σημασία η ίδια όσο αυτό που υπαινίσσεται, και γι’ αυτό ακριβώς σκοπεύω να μιλήσω.<br />Ή μάλλον όχι, θα κάνω κι έπ’ αυτού δυο σχόλια. Το πρώτο για να επισημάνω το αίσχος και το απύθμενο θράσος να μιλάνε οι «από πάνω» για τους «από κάτω» και να λένε πως είναι βίαιοι. Να μιλάνε ποιοι, αυτοί που είναι οι γεννήτορες κι οι αιώνιοι υπερασπιστές όλης της καταπίεσης και της βίας που βιώνουμε από την πρώτη στιγμή που τολμάμε ν’ αναπνεύσουμε μέσα στον κωλόκοσμό τους. Το δεύτερο για ν’ αναφερθώ σ’ αυτή την ιλαροτραγική (κι εξωφρενικά μεγενθυμένη μες απ’ τους παραμορφωτικούς φακούς των Μέσων) φιγούρα του μικρομαγαζάτορα του κέντρου της Αθήνας (κι όλων των κέντρων των επαρχιακών πόλεων που εξελίχθηκε η εξέγερση) που κλαψουρίζει για την περιουσία που έχασε ή, πολύ συνηθέστερα, που φοβάται ότι θα χάσει. Θα πω αρχικά πως, καλώς ή κακώς, οι δρόμοι της κατανάλωσης και της εξέγερσης είναι οι ίδιοι δρόμοι, οι μεγάλοι κεντρικοί δρόμοι μαζικής κυκλοφορίας. Άμα γουστάρεις η πραμάτεια σου να έχει το πρώτο τραπέζι στην πίστα που χιλιάδες άνθρωποι κυκλοφορούν και ψωνίζουν για να κονομάς, θ’ αναλάβεις μοιραία και το ρίσκο η βιτρίνα σου να είναι ο πρώτος στόχος όταν κάποιοι απ’ αυτούς τους χιλιάδες ανθρώπους που τους μοστράρεις τσαμπουκά στη μάπα κάθε μέρα πράγματα που δε μπορούν ν’ αποκτήσουν, αποφασίσουν να εκφράσουν την οργή τους και να σκεφτούν πως ίσως τελικά και να υπάρχει τρόπος να τ’ αποκτήσουν. Απλά πράγματα.<br />Το άλλο σχόλιο που έχει και το πραγματικό ζουμί είναι πως τη «στιγμή» που ο μικρομαγαζάτορας, αυτός ο παραδοσιακός κι ακάματος στυλοβάτης του συστήματος, θα καταλάβει ότι ο εχθρός του είναι το κράτος και οι τράπεζες κι ότι η θέση του είναι μαζί μ’ αυτόν που «τα σπάει», τότε θα σημάνει και η ώρα της τελικής επίθεσης και της νίκης των δυνάμεων της κοινωνικής απελευθέρωσης. «Μπα, κι από πότε ο φύσει συντηρητικός κι αμφιταλαντευόμενος μικροαστός απέκτησε αξία βαρόμετρου για την έκβαση της κοινωνικής σύγκρουσης;», ακούω την ερώτηση με την εύλογη καχυποψία. Η αλήθεια είναι πως για τους μικροαστούς και το ρόλο τους έχω μια άποψη λίγο αιρετική σε σχέση με την αντίληψη που κυκλοφορεί στους κόλπους της επαναστατικής πολιτικής. Η αντίληψη αυτή θεωρεί λίγο-πολύ πως οι συγκροτημένες και πραγματικά ενεργές τάξεις του κοινωνικού στίβου είναι η αστική και η εργατική τάξη. Αυτές είναι οι τάξεις που μπορούν να αρθρώσουν και να υπερασπιστούν στην πράξη ένα συνολικό σχέδιο οργάνωσης της κοινωνίας. Οι μικροαστοί δεν αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα της κοινωνικής πάλης, είναι ένα παθητικό κοινωνικό στρώμα που σε κάθε κρίσιμη καμπή επιλέγει να ταχθεί είτε με το ένα είτε με το άλλο από τα κύρια κοινωνικά στρατόπεδα.<br />Δε θα διαφωνήσω καθόλου μ’ αυτή την περιγραφή, θα ρίσκαρα όμως μια πιο «πονηρή» ανάγνωσή της. Η ανάγνωση αυτή λέει πως, ακριβώς λόγω της εξαρτημένης κοινωνικής του φύσης, με την επιλογή που κάθε φορά κάνει για το που θα ρίξει το βάρος του ο μικροαστός γίνεται στην πραγματικότητα ο άνθρωπος-κλειδί, ο αστάθμητος κι απολύτως καθοριστικός παράγοντας της έκβασης της σύγκρουσης. Με μια πρόχειρη, νοερή επισκόπηση νομίζω πως δεν θα έπεφτα πολύ έξω αν υποστήριζα πως κάθε πραγματικά σημαντική κοινωνική σύγκρουση στη μέχρι τώρα ιστορία του κεφαλαιοκρατικού συστήματος κρίθηκε εν τέλει από το ποιον επέλεξαν να στηρίξουν τα μικροαστικά κοινωνικά στρώματα. Ο ιδιάζων και κρίσιμος αυτός κοινωνικός ρόλος του μικροαστού απορρέει ακριβώς από την εγγενή αμφιταλάντευση και παθητικότητά του. Η αμφιταλάντευση προικίζει το μικροαστό με μια ιδιαίτερη μορφή ελευθερίας, σημαίνει πως ενώ οι άλλοι δύο ανεξάρτητοι παράγοντες της σύγκρουσης διαμορφώνουν το πλαίσιο και τους όρους της ο μικροαστός είναι αυτός που επιλέγει, ο μόνος παράγοντας στην πραγματικότητα που είναι ελεύθερος και σε θέση να επιλέξει. Η παθητικότητα από την άλλη, αυτή η ιστορικά ανενεργή του κατάσταση είναι που μετατρέπει το μικροαστό στον πλέον αξιόπιστο καθρέφτη, σ’ ένα ψυχρό κι αδιάψευστο δείκτη του πραγματικού επιπέδου εξέλιξης στο οποίο βρίσκεται κάθε φορά η κοινωνία και οι προοπτικές της, πέρα από τα φαντασιακά σχήματα και οράματα που μετέρχονται οι ενεργές κοινωνικές τάξεις εξαιτίας της δικής τους ιδιαίτερης κοινωνικής κι ιστορικής φύσης (το ιστορικά και κοινωνικά ενεργό στοιχείο είναι πάντα αδιαχώριστο από το φαντασιακό). Τη «στιγμή» λοιπόν που ο μικροαστός θ’ αποφασίσει να ταχθεί με τη μεριά της επανάστασης, θα ‘ναι η πραγματική ώρα της κοινωνίας ν’ αλλάξει ριζικά επίπεδο εξέλιξης κι οργάνωσης.<br />Ο ρόλος του μικροαστού ενισχύεται ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή για δύο επιπρόσθετους λόγους. Ο πρώτος αφορά το αδυσώπητο χτύπημα της λεγόμενης «μεσαίας τάξης» από την κρίση του παγκόσμιου συστήματος, και κυρίως από τη δομική πλέον αδυναμία του αστικού κράτους να της παράσχει την οποιαδήποτε πραγματική προστασία και προοπτική. Στον 20ο αιώνα που ο καπιταλισμός βρισκόταν ακόμη σε ηλικία σχετικής ακμής, είχε τη δυνατότητα να παράγει, να συντηρεί και ν’ αναπτύσσει τη μεσαία τάξη, κι έτσι, έχοντας έτοιμο το σκελετό, να μπορεί να εμφανίζεται ως οργανωτής κι εκφραστής ολόκληρης της κοινωνίας. Στον 21ο αιώνα της προϊούσας αποσύνθεσης κι αποδιοργάνωσης του παγκόσμιου συστήματος, όχι μόνο η κρίση αλλά ακόμη και μια ενδεχόμενη εκ νέου οικονομική «ανάπτυξη» του συστήματος δε μπορεί παρά να στηρίζεται στο χτύπημα της «μεσαίας τάξης» και ν’ αφορά αποκλειστικά τα πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα των μεγάλων εταιριών και των τραπεζών. Πολύ απλά, ο καπιταλισμός είναι πια όλο και λιγότερο σε θέση να παράγει κοινωνία.<br />Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την τάση επέκτασης της μικροαστικής συνείδησης σ’ ολόκληρο το κοινωνικό φάσμα, πέρα από τον κλασικό μικροαστό έτσι όπως θα τον ορίζαμε αυστηρά με όρους πολιτικής οικονομίας. Για την ακρίβεια στη σημερινή εποχή έχουμε το παράδοξο φαινόμενο ότι ενόσω ο κλασικός μικροαστός τείνει όλο και περισσότερο να εκλείπει, η μορφή συνείδησης που τον χαρακτηρίζει ιστορικά τείνει να αποσπάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες κοινωνικής ύπαρξης που την παράγουν αρχικά, και διαμέσου των μαζικών ιδεολογικών μηχανισμών του συστήματος να διαχέεται στο κοινωνικό σώμα. Οι ιστορικές ταξικές κουλτούρες και μορφές συνείδησης, τόσο η παραδοσιακή αστική όσο και η παραδοσιακή εργατική κουλτούρα, βρίσκονται σε διαδικασία παρακμής. Με όρους ατομικής συνείδησης, θα λέγαμε ότι στη σημερινή εποχή το ψυχολογικό υπόβαθρο όλων μας είναι ο ιδιαίτερος ψυχισμός του μικροαστού. Το στοιχείο αυτό είναι απολύτως ενδεικτικό του ιδιάζοντος χαρακτήρα της εποχής που ζούμε. Η μικροαστική συνείδηση είναι μια κατεξοχήν μηδενική και μηδενίζουσα συνείδηση, και η εποχή μας είναι ακριβώς η εποχή του μηδενός της Ανθρώπινης Ιστορίας.<br />Ξαναπιάνοντας το θέμα της καταστροφής από αυτό ακριβώς το σημείο, αυτό που χρειάζεται να τονιστεί και να γίνει κοινή συνείδηση όσο το δυνατό γρηγορότερα είναι πως η καταστροφή είναι καταρχήν επιλογή όχι δική μας, αλλά του καπιταλισμού. Μάλλον καλύτερα, δεν είναι στ’ αλήθεια επιλογή ούτε του καπιταλισμού. Η καταστροφή του Ανθρώπινου Κόσμου είναι η μοιραία κι αναγκαστική πραγματικότητα ενός υπέργηρου, κορεσμένου συστήματος που τρέφεται από τις ίδιες του τις σάρκες, από την καταστροφή της κοινωνίας που το ίδιο δημιούργησε, προκειμένου να κερδίσει μικρές παρατάσεις ζωής. Αυτό που ζούμε από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 κι ύστερα είναι οι διαδοχικοί αναβαθμοί της αποσταθεροποίησης του κοινωνικού και πολιτισμικού μοντέλου των τελευταίων 500 χρόνων (κι ας μείνω εδώ χωρίς να προχωρήσω πιο πίσω). Πετρελαϊκή κρίση το ’70, κρίση του χρέους το ’80, κατάρρευση του κρατικού καπιταλισμού το ’90, πόλεμος «κατά της τρομοκρατίας» το ’00, και τώρα, βαδίζοντας προς τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα, η παγκόσμια οικολογική και οικονομική κρίση πλησιάζει όλο και κοντύτερα στο σημείο βρασμού. Αν δε θέλουμε να βρεθούμε στην ίδια θέση παρανοϊκής άρνησης με τον πωλητή εξωτικών πουλιών στην περίφημη σκηνή των Monty Pythons με το νεκρό παπαγάλο, οφείλουμε να κοιτάξουμε τον ταύρο στα μάτια. Κυρίες και κύριοι, ο πολυαγαπημένος μας καπιταλισμός μας αφήνει χρόνους. Αυτό που μένει να φανεί είναι το εάν μαζί με τον καπιταλισμό θα καταστραφούμε κι εμείς, το Ανθρώπινο είδος κι ο πολιτισμός του. Για να μη συμβεί αυτό, θα πρέπει να καταστρέψουμε τον καπιταλισμό πριν μας καταστρέψει αυτός.<br />Σχολιάζοντας την εξέγερση της Αθήνας ο Mike Davis, ίσως ο πιο έγκυρος κι οξυδερκής αναλυτής των αστεακών εξεγέρσεων του καιρού μας, τονίζει πως σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου κοινωνικής αμφισβήτησης που διαφοροποιείται τόσο από το επαναστατικό κύμα του ’68 όσο και από το πιο πρόσφατο κίνημα αντίστασης της αντι-παγκοσμιοποίησης. Σε σχέση μ’ αυτό το τελευταίο παρατηρεί πως διακατεχόταν από ένα πνεύμα ελπίδας κι αισιοδοξίας για τον «άλλο κόσμο που είναι εφικτός», ενώ αντίθετα ο νέος κύκλος αμφισβήτησης που άνοιξε στην Αθήνα είναι ένα κίνημα ποτισμένο στη χολή της οργής, της απογοήτευσης, του αδιεξόδου και της καταστροφής. Προσωπικά ο ίδιος σχολίαζα το 2004 τις διαδικασίες του αντι-παγκοσμιοποιητικού κινήματος λέγοντας πως δεν αποτελούν παρά την κορυφή του παγόβουνου σε σχέση με τις ριζοσπαστικές μοριακές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στις ανθρώπινες κοινωνίες διεθνώς. Σαν σύνθημα που συνοψίζει το πνεύμα της επερχόμενης Παγκόσμιας Επανάστασης του Ανθρώπινου είδους χρησιμοποίησα τη φράση «Η απελπισία είναι η τελευταία και η πραγματική μας ελπίδα». Στο πλαίσιο της θεωρίας της Θεϊκότητας του Ανθρώπινου είδους, υποστήριξα επίσης πως η αποκάλυψη του πραγματικού Θεού στον 21ο αιώνα (του Ανθρώπινου είδους εννοώντας) θ’ ακολουθήσει την ίδια πορεία που διέγραψε η αποκάλυψη του αφηρημένου Θεού του πιο ανεπτυγμένου κι ισχυρού μονοθεϊσμού, της χριστιανικής δηλαδή θρησκείας. Ο Θεός πρώτα θ’ αποκαλυφθεί ως οργή κι εκδίκηση (Παλαιά Διαθήκη), και στη συνέχεια ως αγάπη (Καινή Διαθήκη). Αυτός ο Θεός της εκδίκησης, λοιπόν, άρχισε ήδη ν’ αποκαλύπτεται, κι ο πρώτος σταθμός της αποκάλυψής του είναι η Ελλάδα. Ο πραγματικός Θεός γεννιέται στον ίδιο πολιτισμικό τόπο που ο αφηρημένος Θεός του χριστιανισμού αφομοίωσε και κατέστρεψε προκειμένου να κυριαρχήσει, αυτή είναι η διαλεκτική της Ανθρώπινης Ιστορίας, η διαλεκτική δηλαδή της πραγμάτωσης της αληθινής-Θεϊκής φύσης του Ανθρώπινου είδους.<br />Είναι αλήθεια πως μολονότι στη καπιταλιστική ζωή μας βιώνουμε αναρίθμητες μικρές και μεγάλες καταστροφές μέσα μας και έξω μας, είμαστε όλοι μεγαλωμένοι σ’ ένα πολιτισμικό κλίμα όπου η έννοια της καταστροφής είναι περίπου ανάθεμα. Ακόμη πιο αλήθεια όμως είναι πως η Φύση είναι μια άπειρη καταστροφικότητα (όπως και δημιουργικότητα), και πως ο κάθε Άνθρωπος σαν καθολική έκφραση της Φύσης που είναι, κρύβει μέσα του κι ένα μεγάλο καταστροφέα. Αυτό το βέβηλο καταστροφέα οφείλουμε να αφυπνίσουμε και ν’ αφήσουμε ελεύθερο αν θέλουμε να έχουμε κάποια τύχη. Τίποτα το πραγματικά καλό δε μπορεί να υπάρξει, τίποτα που ν’ αξίζει το χαρακτηρισμό «ανθρώπινο» εάν δεν καταστραφεί αυτό που έχει ήδη δημιουργηθεί και μας πλακώνει. Σ’ ένα πεδίο ασφυκτικά αποικισμένο από το κεφάλαιο και τις διαδικασίες του, η καταστροφή είναι η δυνατή κλωτσιά που διανοίγει το χώρο για να συμβεί το οτιδήποτε πραγματικά δημιουργικό. Αυτό άλλωστε φάνηκε πολύ έντονα στην ελληνική εξέγερση. Η δυναμική των πρωτότυπων κι εκτεταμένων εκδηλώσεων δημιουργικής λαϊκής πρωτοβουλίας και αυτοοργάνωσης που τη χαρακτηρίζουν, προέκυψε ακριβώς μες από τη δυναμική και το χώρο που διάνοιξε η πρωτοφανής σε ένταση και έκταση εκδήλωση της κοινωνικής αντι-βίας τις τρεις πρώτες μέρες.<br />Ο χρόνος που ζούμε είναι δανεικός και τεχνητός. Δανεικός γιατί είναι κλεμμένος από το μέλλον, τεχνητός γιατί είναι χρόνος που ζούμε μέσα στην αναπαράσταση. Ολόκληρος ο Ανθρώπινος Κόσμος κλεισμένος μέσα σε χρεόγραφα προς μελλοντική αποπληρωμή, να ποια είναι η ουσία της πιστωτικής κρίσης που τώρα σκάει σα φούσκα στα μούτρα μας. Το πραγματικό μέλλον είναι άπειρο, γι’ αυτό ακριβώς και δε μπορεί να δανείζει έπ’ άπειρον τον εαυτό του σε κάτι ιστορικά κατασκευασμένο και πεπερασμένο όπως ο καπιταλισμός. Η υποκλοπή του μέλλοντος από το κεφάλαιο μας κάνει να μην έχουμε πια καμία ανάγκη προσφυγής σε κάποιο ουτοπικό μέλλον προκειμένου να καταστρέψουμε το παρόν, όσο κι αν το ουτοπικό αυτό μέλλον ορίζει τα όνειρα και τις επιθυμίες μας. Το μέτρο της ανάγκης μας για ένα από τώρα οριοθετημένο μέλλον πέραν του καπιταλισμού, δηλώνει ακριβώς το μέτρο του φόβου μας απέναντι στις καταστροφικές του δυνάμεις. Όταν βρίσκομαι στη φυλακή και μάλιστα με την απειλή του θανάτου, δε μ’ ενδιαφέρει και τόσο να μάθω τι βρίσκεται έξω από τη φυλακή. Βασικά μ’ ενδιαφέρει να βγω. Και μάλιστα όσο πιο γρήγορα γίνεται γιατί ο δανεικός μου χρόνος τελειώνει.<br />Λοιπόν αυτός ο δανεικός χρόνος που ζούμε είναι μια αρκετά μυστήρια ιστορία. Μοιάζει πολύ με την κατάσταση που ο Derrida στην πιο ενδιαφέρουσα, στη μηδενιστική του φάση περιγράφει ως «ασύμπτωτο του παρόντος με τον εαυτό του», μια κατάσταση που είναι «πολύ νωρίς» και συνάμα είναι «ήδη αργά». Βέβαια ο Derrida σαν ένας κατά βάθος γνήσιος μεταφυσικός και δηλωμένος εχθρός της διαλεκτικής, εκλαμβάνει την κατάσταση αυτή ως οντολογικό δεδομένο, ως την αιώνια κι απαράλλακτη κατάσταση του είναι. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια κατάσταση του ιστορικού Χρόνου και μάλιστα όχι όποια κι όποια, αλλά τη Μοναδική κατάσταση όπου ολόκληρο το οντολογικό εποικοδόμημα του ιστορικού Χρόνου, του Χρόνου δηλαδή της διαλεκτικής ανάπτυξης της Αλλοτρίωσης του Ανθρώπινου είδους από την αληθινή-Θεϊκή του Φύση, μηδενίζεται προκειμένου να αναδυθεί μια ολότελα νέα Ανθρώπινη κατάσταση του είναι, μια νέα χρονικότητα πέραν της Ιστορίας.<br />Εν ολίγοις τη σήμερον ημέρα κανείς δεν είναι στ’ αλήθεια ζωντανός. Η πάλη που ζούμε και θα ζούμε όλο και πιο έντονα τα επόμενα χρόνια είναι μια πάλη ανάμεσα στο ακόμη αγέννητο και το ήδη νεκρό. Η κατάσταση της ύπαρξής μας είναι μια φα(ντα)σματική κατάσταση στην οποία συμπλέκονται αδιάκριτα το αποχαιρετιστήριο λαμπύρισμα αυτού που φεύγει και η δειλή ακόμη ανταύγεια αυτού που έρχεται - γι’ αυτό κι η εικόνα και το θέαμα μας γοητεύουν τόσο ακατανίκητα. Ο άνθρωπος στην οθόνη μας φαίνεται πιο αληθινός από τον άνθρωπο με σάρκα και οστά, κι έχουμε δίκιο γιατί εμείς είμαστε οι άνθρωποι στην οθόνη, φαντάσματα που ζουν στη δισδιάστατη επιφάνεια ενός ασύμπτωτου παρόντος που περικλείει όλο το παρελθόν κι όλο το μέλλον μας.<br />Η πάλη μας για να παραμερίσουμε το ήδη νεκρό και να κάνουμε το ακόμη αγέννητο να γεννηθεί διεξάγεται ταυτόχρονα κι αδιαχώριστα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό πεδίο, έχουμε δηλαδή να καταπιαστούμε με την καταστροφή τόσο σε επίπεδο εξωτερικών κοινωνικών-θεσμικών δομών όσο και συνειδησιακών, αντιληπτικών και ψυχοσυναισθηματικών σχημάτων και συμπλεγμάτων. Εστιάζοντας στο ψυχολογικό επίπεδο που συνήθως είναι και το πιο παραμελημένο θα έλεγα πως, ως αναγκαία έκφραση της συνολικής κατάστασης που βιώνουμε σαν είδος και στην οποία είμαστε όλοι μέτοχοι, υπάρχει στον καθένα μας ένα κομμάτι, ένα διαμορφωμένο πλέγμα νοητικών και συναισθηματικών στάσεων που είναι ήδη νεκρό. Το κομμάτι αυτό όσο κι αν στους περισσότερους από μας φαίνεται σχεδόν ταυτισμένο με το βίωμα του εαυτού μας, είναι στην πραγματικότητα ένα βάρος που παράγει μια συγκεκριμένη μορφή αδράνειας που απειλεί να μας παρασύρει ολόκληρους στη χώρα του «ήδη αργά». Αυτή η αδράνεια εκφράζεται κυρίως ως διάχυτος παραλυτικός φόβος για τους κινδύνους που στην παρούσα φάση μπορεί να ελλοχεύει η κάθε μας κίνηση και ιδιαίτερα αν αυτή έχει έναν ριζοσπαστικό κι απελευθερωτικό προσανατολισμό (βλέπε τη ραγδαία διάδοση των λεγόμενων «κρίσεων πανικού»), ως ναρκισσιστική υπερεπένδυση του εαυτού που ανακουφίζει προσωρινά αλλά στην ουσία μας χώνει ακόμη πιο βαθιά στο πηγάδι του τρόμου (όσο πιο πολύ εαυτό έχεις να υπερασπίσεις τόσο πιο πολύ φοβάσαι), και ως βόλεμα, ως φαντασιακή υπεραξίωση των «κεκτημένων» εντός αυτού του κόσμου που έρχεται να αντισταθμίσει ψυχικά την οπωσδήποτε δυσάρεστη και ταπεινωτική αίσθηση της κυριαρχίας του φόβου. Πρόκειται γενικά για μια πολύ επικίνδυνη μορφή αδράνειας που θα γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη κι επιθετική στις εκφράσεις της όσο περισσότερο θα κινδυνεύει η ίδια. Μα πως μπορεί να κινδυνεύει κάτι που είναι ήδη νεκρό; Κι όμως μπορεί, κινδυνεύει να χάσει τη δανεική ζωή που κλέβει από το ακόμη αγέννητο σκοτώνοντάς το χωρίς το ίδιο να έχει καμιά πραγματική ελπίδα να ζήσει.<br />Η εμπειρία της ελληνικής εξέγερσης είναι εξαιρετικά χρήσιμη διότι συμπυκνώνει σε μια «εργαστηριακή» χρονική και τοπική μικροκλίμακα τα χαρακτηριστικά της κατάστασης που θα βιώσει το Ανθρώπινο είδος παγκοσμίως τα επόμενα χρόνια. Αναφορικά με την αδράνεια του βολέματος συγκεκριμένα, είναι εξαιρετικά διδακτική σε σχέση με το μέγεθος και τους ρυθμούς της κινητοποίησης που απαιτεί. Η ριζική ανατροπή των κοινωνικών δεδομένων είναι μια πολύ κουραστική, εξουθενωτική ιστορία. Καλό είναι να το έχουμε αυτό κατά νου από δω και πέρα και ν’ αρχίσουμε σιγά-σιγά να το παίρνουμε απόφαση και να σηκώνουμε τα μανίκια χωρίς βαρυθυμίες.<br />Σ’ ένα γενικό ψυχολογικό επίπεδο, η εμπειρία της εξέγερσης οξύνει κατά πολύ και φέρνει έτσι στην επιφάνεια της συνείδησης τη σχιζοειδή κατάσταση ύπαρξης που βιώνουμε αναπόφευκτα όλοι μέσα στο δανεικό χρόνο που ζούμε. Όσοι συμμετείχαν ενεργά στα γεγονότα κι αναγκάζονταν να διακόπτουν το σερί πορειών-συνελεύσεων-καταλήψεων για να πάνε στη γνωστή καθημερινή δουλειά τους, καταλαβαίνουν πολύ καλά τι εννοώ - αν και πρόκειται για μια κατάσταση που μας εμπλέκει εξαρχής όλους και η οποία με το πέρασμα του χρόνου θα εμπλέκει όλο και πιο ενεργά όλο και περισσότερους. Είναι η σχιζοφρένεια της διαρκούς εναλλαγής αλλά και της ταυτόχρονης πολλές φορές συνύπαρξης των απότομων εκκενώσεων απελευθερωτικής κοινωνικής αταξίας και των βίαιων επαναφορών σε μια κοινωνική «ομαλότητα» ολοένα πιο στυγνή κι απάνθρωπη. Ένα συνεχές πέρα-δώθε, γκάζι-φρένο, γκάζι-φρένο, μια κατάσταση που δίχως τα κατάλληλα ψυχικά εφόδια μπορεί να σε στείλει χαλαρά στο τρελάδικο καθώς τίποτα δε μπορεί πραγματικά να στεριώσει και ν’ αποκτήσει υπόσταση στο έδαφος του ήδη νεκρού, ενώ το ακόμη αγέννητο ασφυκτιά εντός της και … είναι ακόμη αγέννητο.<br />Θεωρώ λοιπόν πως είναι επιτακτική ανάγκη να καλλιεργήσουμε συνειδητά κάποιες ιδιαίτερες ψυχικές στάσεις προκειμένου ν’ ανταπεξέλθουμε στις υπαρξιακές παραδοξότητες της Μοναδικής ιστορικής κατάστασης που βιώνουμε. Οι στάσεις αυτές κατά τη γνώμη μου είναι βασικά δύο. Η πρώτη είναι αυτή που ονομάζω «στάση της ενεργητικής αναμονής». Στο πλαίσιο της ενεργητικής αναμονής ο άνθρωπος δραστηριοποιείται προκειμένου ν’ αλλάξει τις συνθήκες της ζωής του και τον εαυτό του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται ριζικά από την κλασική παθητική έννοια της αναμονής όπου κάποιος περιμένει απλά τα πράγματα να συμβούν και παρακολουθεί αμέτοχος. Ταυτόχρονα όμως είναι απολύτως συνειδητός στο ότι δεν περιμένει να δει άμεσα τα αποτελέσματα της δράσης του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται επίσης από το χυδαία ανταποδοτικό, κοντόφθαλμο και πρακτικίστικο πνεύμα του καπιταλισμού που απαιτεί την άμεση και χειροπιαστή εξαργύρωση της ανθρώπινης δραστηριοποίησης. Για να συγκροτηθεί και να λειτουργήσει η συγκεκριμένη ψυχική στάση πρέπει να έχουμε απολύτως ξεκάθαρο τι εννοούμε λέγοντας «πρακτικό αποτέλεσμα». Για τη ριζοσπαστική ανθρώπινη δράση της εποχής μας δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί ν’ αποκληθεί «πρακτικό αποτέλεσμα» πέρα από την καθολική αλλαγή του Ανθρώπινου Κόσμου. Αυτό είναι το μοναδικό μέτρο της πρακτικής αποτελεσματικότητας του καιρού μας.<br />Η άλλη ψυχική στάση που προτείνω άμεσα την καλλιέργειά της είναι η «στάση της μηδενιστικής αισιοδοξίας». Πρόκειται για μια αρνητική μορφή αισιοδοξίας, μια αισιοδοξία που θεμελιώνεται εξ ολοκλήρου σ’ αυτή την άλλη πραγματικότητα, σ’ αυτό τον άλλο Ανθρώπινο Κόσμο πέραν του καπιταλισμού, και σε τούτον εδώ τον κόσμο που ζούμε αφήνει μόνο αυτό που του αξίζει κι αυτό που στ’ αλήθεια παίρνει, δηλαδή το μηδέν και τη μαυρίλα του. Εμείς όμως απ’ τη μεριά μας δε φοβόμαστε το μηδέν, αντίθετα κάνουμε επίκληση στην αρχέγονη, ακατάλυτη και λυτρωτική δύναμή του. Μέσα στη μηδενιστική μας αισιοδοξία συναιρούμε (χωρίς να αναιρούμε) όλο το μίσος και την οργή μας, και προσβλέπουμε με άδολη χαρά κι εμπιστοσύνη στην καθαρτική έλευση του μηδενός διαμέσου της οποίας και μόνον θα έρθει στο φως του Κόσμου το μεγαλείο της Ανθρώπινης ελευθερίας.<br />Κλείνοντας το σημείωμα αυτό θα ήθελα ν’ απευθύνω λίγα λόγια σε κάποιες συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων, έπ’ ευκαιρίας των εορταστικών αυτών ημερών.<br />Καταρχήν προς τους καλλιτέχνες: Κατανοώ πολύ καλά τη δύσκολη θέση στην οποία έχετε περιέλθει. Αυτές τις μέρες τα γεγονότα σας ξεπερνούν κι ο ρόλος σας μοιάζει λίγο περιττός καθώς η ποίηση αναβλύζει μες από τους δρόμους, μες από την άγρια ομορφιά της ίδιας της εξέγερσης. Στην εποχή που ζούμε, άλλωστε, μόνο η καταστροφή του υπάρχοντος μπορεί να παράγει μια αισθητική απόλαυση με πραγματικό έρεισμα. Από την άλλη όμως, στην εποχή αυτή μόνον η τέχνη κι ο επαναστατικός στοχασμός ίσως και να έχει ακόμη κάποιο νόημα να επιτελούνται δημιουργικά κι όχι καταστροφικά διότι το έργο που παράγουν είναι εξαρχής ένα αρνητικό έργο, ένα έργο καταστατικά συνδεδεμένο μ’ έναν άλλο, τελείως διαφορετικό κόσμο απ’ αυτόν που τώρα ζούμε. Αφήστε λοιπόν τις περισπούδαστες αναλύσεις περί του νοήματος της τέχνης, σπάστε το γόρδιο δεσμό κι αποδεσμευτείτε από τα ατελείωτα υπαρξιακά σας μπουρδουκλώματα. Πνίγεστε σε μια κουταλιά νερό και νομίζετε πως είναι ωκεανός. Εάν δεν ξέρετε ποιο είναι το νόημα της τέχνης σήμερα, επινοήστε το. Η αποστολή σας είναι απλή, απλούστατη. Συμμετέχετε ως καλλιτέχνες με όποιους τρόπους μπορείτε στις κινητοποιήσεις, πλαισιώστε τις με όσο το δυνατόν περισσότερα καλλιτεχνικά δρώμενα και παρεμβάσεις, δείξτε με ποιανού το μέρος είναι η ομορφιά του Κόσμου. Αν όλ’ αυτά σας ακούγονται υπερβολικά ρομαντικά, παρακαλείστε ευγενικά ν’ αλλάξετε δραστηριότητα.<br />Προς τους διάφορους πολιτικάντηδες, πανελίστες, σχολιαστές τηλεαστέρες κλπ : Όσο κι αν προσπαθείτε να κρυφτείτε, ξέρετε πολύ καλά μέσα σας πως είστε ήδη τελειωμένοι. Φαίνεται στο ύφος σας και βαθιά μέσα στο μάτι σας.<br />Προς τους αγαπητούς καπιταλιστές : Με τα λόγια ενός κορυφαίου δικού σας διανοητή της εποχής της νεότητάς σας (με συγχωρείτε αν σας προκαλώ νοσταλγία, ξέρω πως είστε πολύ ευαίσθητοι όμως προσπαθήστε να φανείτε δυνατοί, πάνε πέρασαν αυτά και δεν ξαναγυρίζουν), το «πράγμα καθεαυτό» είναι εδώ κι ήρθε επιτέλους η ώρα να μιλήσει. Κάτι θέλει να σας ψιθυρίσει γλυκά στ’ αυτί, μην κάνετε τους ακατάδεκτους, σκύψτε ν’ ακούσετε. Δυο τρυφερά λόγια αγάπης για το ταξίδι που μοιραστήκατε κι ονομάζεται «Ιστορία», πριν πετάξει το κεφάλι σας βαθιά στη μαύρη άβυσσο και συνεχίσει για να μιλήσει μια γλώσσα που εσείς δεν θα υπήρχε ποτέ καμία πιθανότητα να καταλάβετε.<br /><br /><br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Πάντως ακόμη κι αυτό το «ανθρωπόμορφα» έχει γίνει πια πολύ αμφίβολο. Κάθονται το κράτος και τα μμε και κατασκευάζουν την τρομακτική φιγούρα του «επικίνδυνου κι αρματωμένου κουκουλοφόρου» - ρε παιδιά, τους άλλους τους είδατε; Πολλές φορές μπαίνω στο τριπ και κάνω ένα μικρό διανοητικό πείραμα που μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον κι αποκαλυπτικό της αλήθειας των πραγμάτων, και θα το πρότεινα στον καθένα. Πάρτε μια οποιαδήποτε φωτογραφία ή βίντεο συγκρούσεων ανάμεσα στις δυνάμεις καταστολής και τους εξεγερμένους και προσπαθήστε να την κοιτάξετε όσο το δυνατόν πιο ψυχρά κι αποστασιοποιημένα, ιδανικά σα να είστε ένας εξωγήινος απεσταλμένος στη Γη για να μελετήσει την εξέλιξη της ζωής και των ειδών στον πλανήτη. Τι βλέπετε; Εγώ βλέπω μια σύγκρουση όπου ο ένας αντίπαλος αποτελείται σίγουρα από ανθρώπους, μπορεί κάποιοι απ’ αυτούς να έχουν κρυμμένο το πρόσωπο τους, αλλά από τα ρούχα τους κι από τον τρόπο που κινούνται καταλαβαίνω πως είναι σίγουρα άνθρωποι. Οι άλλοι όμως, αυτοί που πάνε συνέχεια μαζί και δίπλα-δίπλα και κάνουν πάντα όλοι τα ίδια πράγματα, αυτοί έχουν πολύ περίεργη κοψιά. Θυμίζουν φευγαλέα (και κάπως σα να το κοροϊδεύουν) κάτι ανθρώπινο, κατά βάση όμως μοιάζουν με μια νοσηρή, τερατώδη μίξη ενός απροσδιόριστου ζώου και μιας μηχανικής κατασκευής προγραμματισμένης να βιαιοπραγεί. Να πρόκειται άραγε για καμιά νέα μετάλλαξη του είδους, μια πιο επιθετική ράτσα βγαλμένη μες από τα τοξικά και τη ραδιενέργεια; Και σε ποιο σημείο έχει προχωρήσει η μετάλλαξη, έχει άραγε επέλθει η μοιραία διακλάδωση που θα τους κάνει ένα άλλο, ξένο είδος προς το άνθρωπο; Κι αν όχι, μάλλον προς τα κει πάει το πράγμα. Πρέπει να έχω τα μάτια μου ανοιχτά και να το παρακολουθώ από κοντά το φαινόμενο…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-1342801389869065826?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-3310066251495985512008-12-26T08:56:00.003-08:002009-01-21T12:44:29.137-08:00Ο ΝΕΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΞΑΝΑ<br />ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!<br /><br />21/1/2009<br /><br /><br />Χα χα, ε ρε κάτι πλάκες, κοίτα να δεις που ο ανεκδιήγητος Λιακό είχε τελικά δίκιο. Ο Έλλην είναι Παγκόσμιος! Σίγουρα κάτι έχει να κάνει με το χώρο, με τον ίδιο τον τόπο, αφού οι άνθρωποι που τον κατοικούν τώρα ουδεμία σχέση έχουν μ’ αυτούς που τον κατοικούσαν τότε, στα τιμημένα (κατά το περίφημο εθνεγερτήριο άσμα «σήκωσέ το το τιμημένο») αρχαία χρόνια. Αυτός ο τόπος, μιλώντας γενικά για τα Βαλκάνια και πιο ειδικά για το μέρος που σήμερα λέγεται «Ελλάδα», μέσα στο ασύμμετρο πεδίο της πλανητικής ολότητας φαίνεται να βρίσκεται σε μια απευθείας, προνομιακή θα τολμούσε να πει κανείς σύνδεση με το Παγκόσμιο. Όποιος τ’ ακούει λίγο μεταφυσικό όλο αυτό, ας γυρίσει πλευρό μες το τετράγωνο πνευματικό κλουβί του κι ας συνεχίσει το μακάριο ύπνο του αθεράπευτα σίγουρος για την αδιαμφισβήτητη, στέρεη αλήθεια που με τόσο κόπο έχει κατακτήσει. Υπάρχει μια οδός, ένα αόρατο κοσμικό μονοπάτι μες από το οποίο κάποιες (σημαντικές) φορές αυτό που συμβαίνει εδώ αντηχεί άμεσα στην Παγκοσμιότητα χτυπώντας μια νευραλγική της χορδή.<br />Όπως και να ‘χει, αυτό που μας ενδιαφέρει πρωτίστως σε σχέση με την ελληνική εξέγερση και τη σημασία της δεν είναι ο τόπος αλλά ο χρόνος (ο χρόνος άλλωστε είναι αυτός που, πέρα από τους τωρινούς χαιρετισμούς και τις εκδηλώσεις συμπαράστασης απ’ όλο τον κόσμο, θα φανερώσει σε βάθος την παγκόσμια αντήχηση της ελληνικής εξέγερσης στην πράξη). Και πιο συγκεκριμένα η δημιουργία του ιστορικού Χρόνου ως διαρκές τέλος-πέρας, η κατάλυσή του, και η αναδημιουργία του ως διαρκής αρχή-άπειρο. Ας μείνω όμως προς το παρόν στα δύο πρώτα σκέλη της παραπάνω πρότασης, τα οποία αφορούν το «τώρα» και το συγκεκριμένο τόπο. Κυρίες και κύριοι, το πολιτισμικό μοντέλο που έχει επικρατήσει τα τελευταία 500 χρόνια, ο δυτικο-παγκόσμιος αστικός πολιτισμός επιστρέφει στη γενέτειρά του για να πεθάνει. Ο κύκλος κλείνει εκεί που άνοιξε, κι ένας νέος κύκλος ανοίγει στην αέναη σπείρα της πορείας του Σύμπαντος και του Ανθρώπινου είδους. Ας σιωπήσουμε για λίγο, και μες το μπάχαλο των πραγμάτων και του μυαλού μας ας αισθανθούμε έστω κι ένα μικρό κομμάτι της παράφορης ευτυχίας του να είμαστε ζωντανοί άνθρωποι, τώρα, εδώ.<br />Οι άμεσες εξηγήσεις της ελληνικής εξέγερσης είναι φυσικά ευνόητες. Η σαπίλα, η κοροϊδία, η λεηλασία κι ο εξευτελισμός των ζωών μας έχει ξεχειλίσει πια από τ’ αυτιά μας. Οι δυνάμεις καταστολής σαν αιχμή του δόρατος και πιο φανερή εκδήλωση της δολοφονικής βίας ενός ετοιμοθάνατου συστήματος έχουν εδώ και καιρό αποθρασυνθεί πέρα από κάθε πιθανό όριο ανοχής. Ειδικά γι’ αυτούς έχω μόνο ένα μικρό σχόλιο να κάνω, κι αυτό επειδή εκνευρίζομαι αφάνταστα ν’ ακούω ακόμη και μέσα στις γραμμές της εξέγερσης την «προχωρημένη», «πολιτικά ζυγισμένη», «έλλογη», «συναισθηματικά αποστασιοποιημένη», «μεγαλόκαρδη» κι «ανθρωπιστική» άποψη που λέει πως οι αστυνομικοί είναι άνθρωποι των λαϊκών στρωμάτων που έχουν πέσει κι αυτοί θύματα της εκπαίδευσής τους και του συστήματος γενικότερα. Λοιπόν μάγκες, οι αστυνομικοί μπορεί όντως να είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης στην όλη ιστορία (αν και νομίζω πως γενικά έχουμε την τάση να υποτιμάμε τη σημασία τους για το σύστημα, δε μας γεμίζουν το μάτι για «σημαντικοί» επειδή είναι τόσο εξόφθαλμα γελοίοι και μαλάκες, λες κι αυτό το σύστημα έτσι όπως είναι να άξιζε τάχαμου κάποιους άλλους, καλύτερους από δαύτους να έχει ως «σημαντικούς»), αλλά από ηθική και υπαρξιακή άποψη είναι οι χειρότεροι απ’ όλους. Οι εκπαιδευτές και οι προστάτες τους κάνουν απλά τη δουλειά τους, είναι βαθιά χωμένοι μέσα στο σύστημα κι απολαμβάνουν τα προνόμια του. Αυτοί όμως οι κακόμοιροι και κακοπληρωμένοι, αυτοί θα ‘πρεπε κανονικά να ναι μαζί μας αλλά έχουν πάει με τους άλλους, κι όχι μόνο αυτό, αλλά μας πουλάνε τσαμπουκά και νταηλίκι με τις πλάτες των άλλων. Αυτά τα λίγα γι’ αυτά τα μικρά ανθρωπόμορφα<a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a> σκουλήκια Γαμάτε τους. Τέλος.<br />Μιλώντας πιο ειδικά για τη νεολαία, τον πόλεμο εναντίον της τον έχει ξεκινήσει το ίδιο το σύστημα, αδιάψευστη απόδειξη πως πρόκειται για ένα σύστημα χωρίς κανένα μέλλον. Το ότι είναι οι νέοι αυτοί που σαλπίζουν πρώτοι την αντεπίθεση της κοινωνίας δε μου προκαλεί καμία έκπληξη. Οι νέοι βλέπουν πολύ καθαρά την άβυσσο εκεί που οι μεγαλύτεροι χαριεντίζονται φαντασιώνοντας σταθερά σημεία και στηρίγματα στο μικρό εαυτούλη που έχουν χτίσει μέσα στην καρδιά του κτήνους και στις ταπεινές χαρές του που νυχθημερόν αγωνίζονται να επιτύχουν και να προστατεύσουν. Ποτέ δεν πίστεψα τις εύκολες, αφ’ υψηλού κριτικές περί «κοινωνικής απομόνωσης κι αδιαφορίας» των νέων. Και γιατί παρακαλώ να ενδιαφέρονται για το μπουρδέλο μας; Ήξερα καλά κι από πρώτο χέρι πως η λεγόμενη «αδιαφορία» δεν είναι παρά η βαθιά, απόλυτη περιφρόνηση του κόσμου έτσι όπως είναι φτιαγμένος, κι ήξερα επίσης πως αυτή η περιφρόνηση είναι η μόνη στάση από την οποία μπορεί να προκύψει κάτι καλό στην παρούσα κατάσταση πραγμάτων. Σαν ένας συνειδητός φορέας της περιφρόνησης αυτής που ανήκει σε μια λίγο παλιότερη γενιά και που προσπαθεί εδώ και χρόνια να τη μετατρέψει σε παράγοντα δράσης μέσα στον κόσμο (όχι πάντα με τα καλύτερα αποτελέσματα), χαιρόμουν πάντα και σήμερα ακόμη περισσότερο να βλέπω πως η στάση αυτή στους πιο νέους παίρνει πιο μαζικά κοινωνικά χαρακτηριστικά. Αυτό σημαίνει πως αυτού του είδους ο διδακτικός για όλους μας μηδενισμός, ένας μηδενισμός των πραγμάτων κι όχι των αξιών όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι άθλιοι υποστηριχτές των τωρινών πραγμάτων και των μηδενικών τους αξιών, έχει πια τη δυνατότητα να γίνει στ’ αλήθεια ενεργός, να συγκροτήσει μια αυθεντική κοινωνική στάση που παράγει κοινωνική πραγματικότητα αντί να μένει μια άναρθρη, εκκεντρική κραυγή όπως ήταν η περίπου αναπόφευκτη μοίρα για τους προηγούμενους, λιγοστούς κι απομονωμένους θιασώτες του.<br />Οι νέοι κάνουν τη δουλειά τους μια χαρά, μέσα στις κοινότητες και τις ομαδοποιήσεις τους χτίζουν μια νέα γλώσσα που οι μεγαλύτεροι δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε - κι ευτυχώς. Προσωπικά, σαν κάποιος λίγο (κι ελπίζω όχι ανεπανόρθωτα) μεγαλύτερος που για μια και μόνο στιγμή παίρνει στα σοβαρά αυτή του την ιδιότητα, μια μόνο συμβουλή έχω να τους δώσω: Μην εμπιστεύεστε τους μεγαλύτερους. Πάρτε ό,τι θετικό νομίζετε από κάποιους από αυτούς (κι υπάρχουν σίγουρα πολλά), όμως μη βασίζεστε σ’ αυτούς και κυρίως, μην τους αφήνετε να σας μολύνουν με το δισταγμό τους. Από μόνη της η εμπειρία της προχωρημένης ενηλικίωσης σε μια κοινωνία που κάθε μέρα κλέβει από τους ανθρώπους ψυχή, μυαλό και σώμα για να υπάρξει, έχει αφήσει ακόμη και στους πιο συνειδητά επαναστατημένους από μας φανερά και κρυφά κατάλοιπα αλλοτρίωσης, μνήμες ματαίωσης και ήττας, τυφλά σημεία και συμπλέγματα υποταγής που ποτέ δεν ξέρεις πότε θα ενεργοποιηθούν - και συχνά δυστυχώς το κάνουν τις πιο κρίσιμες στιγμές.<br />Από κει και πέρα, ξέρουμε όλοι καλά πως τα νεολαιϊστικα ξεσπάσματα όσο ισχυρά κι εκρηκτικά κι αν είναι, δε μπορούν από μόνα τους να πετύχουν τη νίκη και τη ριζική κοινωνική αλλαγή που έχουμε ανάγκη για να μπορέσουμε να ζήσουμε. Μπορεί το μέλλον ν’ ανήκει ολοκληρωτικά στους νέους, δε μπορούν όμως από μόνοι τους να καθορίσουν το παρόν. Εμείς οι υπόλοιποι λοιπόν, αυτοί οι τύποι με τις κουτσά-στραβά διαμορφωμένες ζωές και προσωπικότητες (ο Θεός να τις κάνει, τέλος πάντων), καλό είναι ν’ αντικρίσουμε κατάφατσα την πραγματικότητα και να μη φοβηθούμε να κατανοήσουμε με όλες του τις συνέπειες αυτό που ήδη όλοι βαθιά μέσα μας κατανοούμε. Η τωρινή απότομη όξυνση της κοινωνικής σύγκρουσης είναι η είσοδός μας σε μια νέα, δύσκολη κι ελπιδοφόρα εποχή, το πρώτο τράνταγμα σε μια ακολουθία δονήσεων διαρκώς κλιμακούμενης έντασης και έκτασης - τόσο στην Ελλάδα όσο και (κυρίως) διεθνώς. Η πραγματικότητα, αυτό που έχουμε μάθει να ζούμε και να καταλαβαίνουμε ως πραγματικότητα, τρίζει. Εκεί που έμοιαζε θεόρατο, αδιαπέραστο παγόβουνο, μεταμορφώνεται σε εύθραυστο, λεπτό στρώμα πάγου - τι να κρύβει από κάτω; Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες μέρες στην Ελλάδα δεν αφορά την Ελλάδα και το τώρα, είναι Παγκόσμιο κι αφορά την κατάσταση που θα ζήσουμε ως Ανθρώπινο είδος τα επόμενα χρόνια - κι αυτό που θα ζήσουμε τα επόμενα χρόνια αφορά και εμπλέκει σύσσωμο το παρελθόν και το μέλλον του είδους, την ίδια την επιβίωσή του. Οι σκέψεις που κάνουμε λοιπόν πάνω στα γεγονότα, ας είναι προσανατολισμένες στην προοπτική της «μακράς διάρκειας». Καλό μας ταξίδι και προσοχή στα κενά αέρος.<br />Έχοντας αυτά κατά νου, θα πάω κατευθείαν στο θέμα-ταμπού μιας γερασμένης, κο(υ)ρασμένης, πολλαπλά ευνουχισμένης κοινωνίας που μόλις τώρα, δειλά-δειλά, ψηλαφίζει το σημείο του τραύματος για ν’ ανακαλύψει πως τα γεννητικά της όργανα ίσως και να είναι ακόμη στη θέση τους, κι αν όχι, πως μπορούν να ξαναφυτρώσουν. Το θέμα της καταστροφής. Αναφέρομαι ασφαλώς στην πραγματική καταστροφή των υφιστάμενων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δομών που αποτελεί και το ουσιαστικό διακύβευμα, κι όχι στην καταστροφή βιτρινών, τραπεζών και καταστημάτων. Αυτή είναι μια επιφανειακή, συμβολική, θεαματική καταστροφή, χρήσιμη στο κράτος και τα ΜΜΕ για να υποδαυλίσουν τα φοβικά αντανακλαστικά των νοικοκυραίων όσο και στους εξεγερμένους για να συμπυκνώσουν εκφραστικά τις προθέσεις τους. Μέχρι εκεί όμως. Δεν έχει τόσο σημασία η ίδια όσο αυτό που υπαινίσσεται, και γι’ αυτό ακριβώς σκοπεύω να μιλήσω.<br />Ή μάλλον όχι, θα κάνω κι έπ’ αυτού δυο σχόλια. Το πρώτο για να επισημάνω το αίσχος και το απύθμενο θράσος να μιλάνε οι «από πάνω» για τους «από κάτω» και να λένε πως είναι βίαιοι. Να μιλάνε ποιοι, αυτοί που είναι οι γεννήτορες κι οι αιώνιοι υπερασπιστές όλης της καταπίεσης και της βίας που βιώνουμε από την πρώτη στιγμή που τολμάμε ν’ αναπνεύσουμε μέσα στον κωλόκοσμό τους. Το δεύτερο για ν’ αναφερθώ σ’ αυτή την ιλαροτραγική (κι εξωφρενικά μεγενθυμένη μες απ’ τους παραμορφωτικούς φακούς των Μέσων) φιγούρα του μικρομαγαζάτορα του κέντρου της Αθήνας (κι όλων των κέντρων των επαρχιακών πόλεων που εξελίχθηκε η εξέγερση) που κλαψουρίζει για την περιουσία που έχασε ή, πολύ συνηθέστερα, που φοβάται ότι θα χάσει. Θα πω αρχικά πως, καλώς ή κακώς, οι δρόμοι της κατανάλωσης και της εξέγερσης είναι οι ίδιοι δρόμοι, οι μεγάλοι κεντρικοί δρόμοι μαζικής κυκλοφορίας. Άμα γουστάρεις η πραμάτεια σου να έχει το πρώτο τραπέζι στην πίστα που χιλιάδες άνθρωποι κυκλοφορούν και ψωνίζουν για να κονομάς, θ’ αναλάβεις μοιραία και το ρίσκο η βιτρίνα σου να είναι ο πρώτος στόχος όταν κάποιοι απ’ αυτούς τους χιλιάδες ανθρώπους που τους μοστράρεις τσαμπουκά στη μάπα κάθε μέρα πράγματα που δε μπορούν ν’ αποκτήσουν, αποφασίσουν να εκφράσουν την οργή τους και να σκεφτούν πως ίσως τελικά και να υπάρχει τρόπος να τ’ αποκτήσουν. Απλά πράγματα.<br />Το άλλο σχόλιο που έχει και το πραγματικό ζουμί είναι πως τη «στιγμή» που ο μικρομαγαζάτορας, αυτός ο παραδοσιακός κι ακάματος στυλοβάτης του συστήματος, θα καταλάβει ότι ο εχθρός του είναι το κράτος και οι τράπεζες κι ότι η θέση του είναι μαζί μ’ αυτόν που «τα σπάει», τότε θα σημάνει και η ώρα της τελικής επίθεσης και της νίκης των δυνάμεων της κοινωνικής απελευθέρωσης. «Μπα, κι από πότε ο φύσει συντηρητικός κι αμφιταλαντευόμενος μικροαστός απέκτησε αξία βαρόμετρου για την έκβαση της κοινωνικής σύγκρουσης;», ακούω την ερώτηση με την εύλογη καχυποψία. Η αλήθεια είναι πως για τους μικροαστούς και το ρόλο τους έχω μια άποψη λίγο αιρετική σε σχέση με την αντίληψη που κυκλοφορεί στους κόλπους της επαναστατικής πολιτικής. Η αντίληψη αυτή θεωρεί λίγο-πολύ πως οι συγκροτημένες και πραγματικά ενεργές τάξεις του κοινωνικού στίβου είναι η αστική και η εργατική τάξη. Αυτές είναι οι τάξεις που μπορούν να αρθρώσουν και να υπερασπιστούν στην πράξη ένα συνολικό σχέδιο οργάνωσης της κοινωνίας. Οι μικροαστοί δεν αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα της κοινωνικής πάλης, είναι ένα παθητικό κοινωνικό στρώμα που σε κάθε κρίσιμη καμπή επιλέγει να ταχθεί είτε με το ένα είτε με το άλλο από τα κύρια κοινωνικά στρατόπεδα.<br />Δε θα διαφωνήσω καθόλου μ’ αυτή την περιγραφή, θα ρίσκαρα όμως μια πιο «πονηρή» ανάγνωσή της. Η ανάγνωση αυτή λέει πως, ακριβώς λόγω της εξαρτημένης κοινωνικής του φύσης, με την επιλογή που κάθε φορά κάνει για το που θα ρίξει το βάρος του ο μικροαστός γίνεται στην πραγματικότητα ο άνθρωπος-κλειδί, ο αστάθμητος κι απολύτως καθοριστικός παράγοντας της έκβασης της σύγκρουσης. Με μια πρόχειρη, νοερή επισκόπηση νομίζω πως δεν θα έπεφτα πολύ έξω αν υποστήριζα πως κάθε πραγματικά σημαντική κοινωνική σύγκρουση στη μέχρι τώρα ιστορία του κεφαλαιοκρατικού συστήματος κρίθηκε εν τέλει από το ποιον επέλεξαν να στηρίξουν τα μικροαστικά κοινωνικά στρώματα. Ο ιδιάζων και κρίσιμος αυτός κοινωνικός ρόλος του μικροαστού απορρέει ακριβώς από την εγγενή αμφιταλάντευση και παθητικότητά του. Η αμφιταλάντευση προικίζει το μικροαστό με μια ιδιαίτερη μορφή ελευθερίας, σημαίνει πως ενώ οι άλλοι δύο ανεξάρτητοι παράγοντες της σύγκρουσης διαμορφώνουν το πλαίσιο και τους όρους της ο μικροαστός είναι αυτός που επιλέγει, ο μόνος παράγοντας στην πραγματικότητα που είναι ελεύθερος και σε θέση να επιλέξει. Η παθητικότητα από την άλλη, αυτή η ιστορικά ανενεργή του κατάσταση είναι που μετατρέπει το μικροαστό στον πλέον αξιόπιστο καθρέφτη, σ’ ένα ψυχρό κι αδιάψευστο δείκτη του πραγματικού επιπέδου εξέλιξης στο οποίο βρίσκεται κάθε φορά η κοινωνία και οι προοπτικές της, πέρα από τα φαντασιακά σχήματα και οράματα που μετέρχονται οι ενεργές κοινωνικές τάξεις εξαιτίας της δικής τους ιδιαίτερης κοινωνικής κι ιστορικής φύσης (το ιστορικά και κοινωνικά ενεργό στοιχείο είναι πάντα αδιαχώριστο από το φαντασιακό). Τη «στιγμή» λοιπόν που ο μικροαστός θ’ αποφασίσει να ταχθεί με τη μεριά της επανάστασης, θα ‘ναι η πραγματική ώρα της κοινωνίας ν’ αλλάξει ριζικά επίπεδο εξέλιξης κι οργάνωσης.<br />Ο ρόλος του μικροαστού ενισχύεται ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή για δύο επιπρόσθετους λόγους. Ο πρώτος αφορά το αδυσώπητο χτύπημα της λεγόμενης «μεσαίας τάξης» από την κρίση του παγκόσμιου συστήματος, και κυρίως από τη δομική πλέον αδυναμία του αστικού κράτους να της παράσχει την οποιαδήποτε πραγματική προστασία και προοπτική. Στον 20ο αιώνα που ο καπιταλισμός βρισκόταν ακόμη σε ηλικία σχετικής ακμής, είχε τη δυνατότητα να παράγει, να συντηρεί και ν’ αναπτύσσει τη μεσαία τάξη, κι έτσι, έχοντας έτοιμο το σκελετό, να μπορεί να εμφανίζεται ως οργανωτής κι εκφραστής ολόκληρης της κοινωνίας. Στον 21ο αιώνα της προϊούσας αποσύνθεσης κι αποδιοργάνωσης του παγκόσμιου συστήματος, όχι μόνο η κρίση αλλά ακόμη και μια ενδεχόμενη εκ νέου οικονομική «ανάπτυξη» του συστήματος δε μπορεί παρά να στηρίζεται στο χτύπημα της «μεσαίας τάξης» και ν’ αφορά αποκλειστικά τα πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα των μεγάλων εταιριών και των τραπεζών. Πολύ απλά, ο καπιταλισμός είναι πια όλο και λιγότερο σε θέση να παράγει κοινωνία.<br />Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την τάση επέκτασης της μικροαστικής συνείδησης σ’ ολόκληρο το κοινωνικό φάσμα, πέρα από τον κλασικό μικροαστό έτσι όπως θα τον ορίζαμε αυστηρά με όρους πολιτικής οικονομίας. Για την ακρίβεια στη σημερινή εποχή έχουμε το παράδοξο φαινόμενο ότι ενόσω ο κλασικός μικροαστός τείνει όλο και περισσότερο να εκλείπει, η μορφή συνείδησης που τον χαρακτηρίζει ιστορικά τείνει να αποσπάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες κοινωνικής ύπαρξης που την παράγουν αρχικά, και διαμέσου των μαζικών ιδεολογικών μηχανισμών του συστήματος να διαχέεται στο κοινωνικό σώμα. Οι ιστορικές ταξικές κουλτούρες και μορφές συνείδησης, τόσο η παραδοσιακή αστική όσο και η παραδοσιακή εργατική κουλτούρα, βρίσκονται σε διαδικασία παρακμής. Με όρους ατομικής συνείδησης, θα λέγαμε ότι στη σημερινή εποχή το ψυχολογικό υπόβαθρο όλων μας είναι ο ιδιαίτερος ψυχισμός του μικροαστού. Το στοιχείο αυτό είναι απολύτως ενδεικτικό του ιδιάζοντος χαρακτήρα της εποχής που ζούμε. Η μικροαστική συνείδηση είναι μια κατεξοχήν μηδενική και μηδενίζουσα συνείδηση, και η εποχή μας είναι ακριβώς η εποχή του μηδενός της Ανθρώπινης Ιστορίας.<br />Ξαναπιάνοντας το θέμα της καταστροφής από αυτό ακριβώς το σημείο, αυτό που χρειάζεται να τονιστεί και να γίνει κοινή συνείδηση όσο το δυνατό γρηγορότερα είναι πως η καταστροφή είναι καταρχήν επιλογή όχι δική μας, αλλά του καπιταλισμού. Μάλλον καλύτερα, δεν είναι στ’ αλήθεια επιλογή ούτε του καπιταλισμού. Η καταστροφή του Ανθρώπινου Κόσμου είναι η μοιραία κι αναγκαστική πραγματικότητα ενός υπέργηρου, κορεσμένου συστήματος που τρέφεται από τις ίδιες του τις σάρκες, από την καταστροφή της κοινωνίας που το ίδιο δημιούργησε, προκειμένου να κερδίσει μικρές παρατάσεις ζωής. Αυτό που ζούμε από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 κι ύστερα είναι οι διαδοχικοί αναβαθμοί της αποσταθεροποίησης του κοινωνικού και πολιτισμικού μοντέλου των τελευταίων 500 χρόνων (κι ας μείνω εδώ χωρίς να προχωρήσω πιο πίσω). Πετρελαϊκή κρίση το ’70, κρίση του χρέους το ’80, κατάρρευση του κρατικού καπιταλισμού το ’90, πόλεμος «κατά της τρομοκρατίας» το ’00, και τώρα, βαδίζοντας προς τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα, η παγκόσμια οικολογική και οικονομική κρίση πλησιάζει όλο και κοντύτερα στο σημείο βρασμού. Αν δε θέλουμε να βρεθούμε στην ίδια θέση παρανοϊκής άρνησης με τον πωλητή εξωτικών πουλιών στην περίφημη σκηνή των Monty Pythons με το νεκρό παπαγάλο, οφείλουμε να κοιτάξουμε τον ταύρο στα μάτια. Κυρίες και κύριοι, ο πολυαγαπημένος μας καπιταλισμός μας αφήνει χρόνους. Αυτό που μένει να φανεί είναι το εάν μαζί με τον καπιταλισμό θα καταστραφούμε κι εμείς, το Ανθρώπινο είδος κι ο πολιτισμός του. Για να μη συμβεί αυτό, θα πρέπει να καταστρέψουμε τον καπιταλισμό πριν μας καταστρέψει αυτός.<br />Σχολιάζοντας την εξέγερση της Αθήνας ο Mike Davis, ίσως ο πιο έγκυρος κι οξυδερκής αναλυτής των αστεακών εξεγέρσεων του καιρού μας, τονίζει πως σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου κοινωνικής αμφισβήτησης που διαφοροποιείται τόσο από το επαναστατικό κύμα του ’68 όσο και από το πιο πρόσφατο κίνημα αντίστασης της αντι-παγκοσμιοποίησης. Σε σχέση μ’ αυτό το τελευταίο παρατηρεί πως διακατεχόταν από ένα πνεύμα ελπίδας κι αισιοδοξίας για τον «άλλο κόσμο που είναι εφικτός», ενώ αντίθετα ο νέος κύκλος αμφισβήτησης που άνοιξε στην Αθήνα είναι ένα κίνημα ποτισμένο στη χολή της οργής, της απογοήτευσης, του αδιεξόδου και της καταστροφής. Προσωπικά ο ίδιος σχολίαζα το 2004 τις διαδικασίες του αντι-παγκοσμιοποιητικού κινήματος λέγοντας πως δεν αποτελούν παρά την κορυφή του παγόβουνου σε σχέση με τις ριζοσπαστικές μοριακές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στις ανθρώπινες κοινωνίες διεθνώς. Σαν σύνθημα που συνοψίζει το πνεύμα της επερχόμενης Παγκόσμιας Επανάστασης του Ανθρώπινου είδους χρησιμοποίησα τη φράση «Η απελπισία είναι η τελευταία και η πραγματική μας ελπίδα». Στο πλαίσιο της θεωρίας της Θεϊκότητας του Ανθρώπινου είδους, υποστήριξα επίσης πως η αποκάλυψη του πραγματικού Θεού στον 21ο αιώνα (του Ανθρώπινου είδους εννοώντας) θ’ ακολουθήσει την ίδια πορεία που διέγραψε η αποκάλυψη του αφηρημένου Θεού του πιο ανεπτυγμένου κι ισχυρού μονοθεϊσμού, της χριστιανικής δηλαδή θρησκείας. Ο Θεός πρώτα θ’ αποκαλυφθεί ως οργή κι εκδίκηση (Παλαιά Διαθήκη), και στη συνέχεια ως αγάπη (Καινή Διαθήκη). Αυτός ο Θεός της εκδίκησης, λοιπόν, άρχισε ήδη ν’ αποκαλύπτεται, κι ο πρώτος σταθμός της αποκάλυψής του είναι η Ελλάδα. Ο πραγματικός Θεός γεννιέται στον ίδιο πολιτισμικό τόπο που ο αφηρημένος Θεός του χριστιανισμού αφομοίωσε και κατέστρεψε προκειμένου να κυριαρχήσει, αυτή είναι η διαλεκτική της Ανθρώπινης Ιστορίας, η διαλεκτική δηλαδή της πραγμάτωσης της αληθινής-Θεϊκής φύσης του Ανθρώπινου είδους.<br />Είναι αλήθεια πως μολονότι στη καπιταλιστική ζωή μας βιώνουμε αναρίθμητες μικρές και μεγάλες καταστροφές μέσα μας και έξω μας, είμαστε όλοι μεγαλωμένοι σ’ ένα πολιτισμικό κλίμα όπου η έννοια της καταστροφής είναι περίπου ανάθεμα. Ακόμη πιο αλήθεια όμως είναι πως η Φύση είναι μια άπειρη καταστροφικότητα (όπως και δημιουργικότητα), και πως ο κάθε Άνθρωπος σαν καθολική έκφραση της Φύσης που είναι, κρύβει μέσα του κι ένα μεγάλο καταστροφέα. Αυτό το βέβηλο καταστροφέα οφείλουμε να αφυπνίσουμε και ν’ αφήσουμε ελεύθερο αν θέλουμε να έχουμε κάποια τύχη. Τίποτα το πραγματικά καλό δε μπορεί να υπάρξει, τίποτα που ν’ αξίζει το χαρακτηρισμό «ανθρώπινο» εάν δεν καταστραφεί αυτό που έχει ήδη δημιουργηθεί και μας πλακώνει. Σ’ ένα πεδίο ασφυκτικά αποικισμένο από το κεφάλαιο και τις διαδικασίες του, η καταστροφή είναι η δυνατή κλωτσιά που διανοίγει το χώρο για να συμβεί το οτιδήποτε πραγματικά δημιουργικό. Αυτό άλλωστε φάνηκε πολύ έντονα στην ελληνική εξέγερση. Η δυναμική των πρωτότυπων κι εκτεταμένων εκδηλώσεων δημιουργικής λαϊκής πρωτοβουλίας και αυτοοργάνωσης που τη χαρακτηρίζουν, προέκυψε ακριβώς μες από τη δυναμική και το χώρο που διάνοιξε η πρωτοφανής σε ένταση και έκταση εκδήλωση της κοινωνικής αντι-βίας τις τρεις πρώτες μέρες.<br />Ο χρόνος που ζούμε είναι δανεικός και τεχνητός. Δανεικός γιατί είναι κλεμμένος από το μέλλον, τεχνητός γιατί είναι χρόνος που ζούμε μέσα στην αναπαράσταση. Ολόκληρος ο Ανθρώπινος Κόσμος κλεισμένος μέσα σε χρεόγραφα προς μελλοντική αποπληρωμή, να ποια είναι η ουσία της πιστωτικής κρίσης που τώρα σκάει σα φούσκα στα μούτρα μας. Το πραγματικό μέλλον είναι άπειρο, γι’ αυτό ακριβώς και δε μπορεί να δανείζει έπ’ άπειρον τον εαυτό του σε κάτι ιστορικά κατασκευασμένο και πεπερασμένο όπως ο καπιταλισμός. Η υποκλοπή του μέλλοντος από το κεφάλαιο μας κάνει να μην έχουμε πια καμία ανάγκη προσφυγής σε κάποιο ουτοπικό μέλλον προκειμένου να καταστρέψουμε το παρόν, όσο κι αν το ουτοπικό αυτό μέλλον ορίζει τα όνειρα και τις επιθυμίες μας. Το μέτρο της ανάγκης μας για ένα από τώρα οριοθετημένο μέλλον πέραν του καπιταλισμού, δηλώνει ακριβώς το μέτρο του φόβου μας απέναντι στις καταστροφικές του δυνάμεις. Όταν βρίσκομαι στη φυλακή και μάλιστα με την απειλή του θανάτου, δε μ’ ενδιαφέρει και τόσο να μάθω τι βρίσκεται έξω από τη φυλακή. Βασικά μ’ ενδιαφέρει να βγω. Και μάλιστα όσο πιο γρήγορα γίνεται γιατί ο δανεικός μου χρόνος τελειώνει.<br />Λοιπόν αυτός ο δανεικός χρόνος που ζούμε είναι μια αρκετά μυστήρια ιστορία. Μοιάζει πολύ με την κατάσταση που ο Derrida στην πιο ενδιαφέρουσα, στη μηδενιστική του φάση περιγράφει ως «ασύμπτωτο του παρόντος με τον εαυτό του», μια κατάσταση που είναι «πολύ νωρίς» και συνάμα είναι «ήδη αργά». Βέβαια ο Derrida σαν ένας κατά βάθος γνήσιος μεταφυσικός και δηλωμένος εχθρός της διαλεκτικής, εκλαμβάνει την κατάσταση αυτή ως οντολογικό δεδομένο, ως την αιώνια κι απαράλλακτη κατάσταση του είναι. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια κατάσταση του ιστορικού Χρόνου και μάλιστα όχι όποια κι όποια, αλλά τη Μοναδική κατάσταση όπου ολόκληρο το οντολογικό εποικοδόμημα του ιστορικού Χρόνου, του Χρόνου δηλαδή της διαλεκτικής ανάπτυξης της Αλλοτρίωσης του Ανθρώπινου είδους από την αληθινή-Θεϊκή του Φύση, μηδενίζεται προκειμένου να αναδυθεί μια ολότελα νέα Ανθρώπινη κατάσταση του είναι, μια νέα χρονικότητα πέραν της Ιστορίας.<br />Εν ολίγοις τη σήμερον ημέρα κανείς δεν είναι στ’ αλήθεια ζωντανός. Η πάλη που ζούμε και θα ζούμε όλο και πιο έντονα τα επόμενα χρόνια είναι μια πάλη ανάμεσα στο ακόμη αγέννητο και το ήδη νεκρό. Η κατάσταση της ύπαρξής μας είναι μια φα(ντα)σματική κατάσταση στην οποία συμπλέκονται αδιάκριτα το αποχαιρετιστήριο λαμπύρισμα αυτού που φεύγει και η δειλή ακόμη ανταύγεια αυτού που έρχεται - γι’ αυτό κι η εικόνα και το θέαμα μας γοητεύουν τόσο ακατανίκητα. Ο άνθρωπος στην οθόνη μας φαίνεται πιο αληθινός από τον άνθρωπο με σάρκα και οστά, κι έχουμε δίκιο γιατί εμείς είμαστε οι άνθρωποι στην οθόνη, φαντάσματα που ζουν στη δισδιάστατη επιφάνεια ενός ασύμπτωτου παρόντος που περικλείει όλο το παρελθόν κι όλο το μέλλον μας.<br />Η πάλη μας για να παραμερίσουμε το ήδη νεκρό και να κάνουμε το ακόμη αγέννητο να γεννηθεί διεξάγεται ταυτόχρονα κι αδιαχώριστα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό πεδίο, έχουμε δηλαδή να καταπιαστούμε με την καταστροφή τόσο σε επίπεδο εξωτερικών κοινωνικών-θεσμικών δομών όσο και συνειδησιακών, αντιληπτικών και ψυχοσυναισθηματικών σχημάτων και συμπλεγμάτων. Εστιάζοντας στο ψυχολογικό επίπεδο που συνήθως είναι και το πιο παραμελημένο θα έλεγα πως, ως αναγκαία έκφραση της συνολικής κατάστασης που βιώνουμε σαν είδος και στην οποία είμαστε όλοι μέτοχοι, υπάρχει στον καθένα μας ένα κομμάτι, ένα διαμορφωμένο πλέγμα νοητικών και συναισθηματικών στάσεων που είναι ήδη νεκρό. Το κομμάτι αυτό όσο κι αν στους περισσότερους από μας φαίνεται σχεδόν ταυτισμένο με το βίωμα του εαυτού μας, είναι στην πραγματικότητα ένα βάρος που παράγει μια συγκεκριμένη μορφή αδράνειας που απειλεί να μας παρασύρει ολόκληρους στη χώρα του «ήδη αργά». Αυτή η αδράνεια εκφράζεται κυρίως ως διάχυτος παραλυτικός φόβος για τους κινδύνους που στην παρούσα φάση μπορεί να ελλοχεύει η κάθε μας κίνηση και ιδιαίτερα αν αυτή έχει έναν ριζοσπαστικό κι απελευθερωτικό προσανατολισμό (βλέπε τη ραγδαία διάδοση των λεγόμενων «κρίσεων πανικού»), ως ναρκισσιστική υπερεπένδυση του εαυτού που ανακουφίζει προσωρινά αλλά στην ουσία μας χώνει ακόμη πιο βαθιά στο πηγάδι του τρόμου (όσο πιο πολύ εαυτό έχεις να υπερασπίσεις τόσο πιο πολύ φοβάσαι), και ως βόλεμα, ως φαντασιακή υπεραξίωση των «κεκτημένων» εντός αυτού του κόσμου που έρχεται να αντισταθμίσει ψυχικά την οπωσδήποτε δυσάρεστη και ταπεινωτική αίσθηση της κυριαρχίας του φόβου. Πρόκειται γενικά για μια πολύ επικίνδυνη μορφή αδράνειας που θα γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη κι επιθετική στις εκφράσεις της όσο περισσότερο θα κινδυνεύει η ίδια. Μα πως μπορεί να κινδυνεύει κάτι που είναι ήδη νεκρό; Κι όμως μπορεί, κινδυνεύει να χάσει τη δανεική ζωή που κλέβει από το ακόμη αγέννητο σκοτώνοντάς το χωρίς το ίδιο να έχει καμιά πραγματική ελπίδα να ζήσει.<br />Η εμπειρία της ελληνικής εξέγερσης είναι εξαιρετικά χρήσιμη διότι συμπυκνώνει σε μια «εργαστηριακή» χρονική και τοπική μικροκλίμακα τα χαρακτηριστικά της κατάστασης που θα βιώσει το Ανθρώπινο είδος παγκοσμίως τα επόμενα χρόνια. Αναφορικά με την αδράνεια του βολέματος συγκεκριμένα, είναι εξαιρετικά διδακτική σε σχέση με το μέγεθος και τους ρυθμούς της κινητοποίησης που απαιτεί. Η ριζική ανατροπή των κοινωνικών δεδομένων είναι μια πολύ κουραστική, εξουθενωτική ιστορία. Καλό είναι να το έχουμε αυτό κατά νου από δω και πέρα και ν’ αρχίσουμε σιγά-σιγά να το παίρνουμε απόφαση και να σηκώνουμε τα μανίκια χωρίς βαρυθυμίες.<br />Σ’ ένα γενικό ψυχολογικό επίπεδο, η εμπειρία της εξέγερσης οξύνει κατά πολύ και φέρνει έτσι στην επιφάνεια της συνείδησης τη σχιζοειδή κατάσταση ύπαρξης που βιώνουμε αναπόφευκτα όλοι μέσα στο δανεικό χρόνο που ζούμε. Όσοι συμμετείχαν ενεργά στα γεγονότα κι αναγκάζονταν να διακόπτουν το σερί πορειών-συνελεύσεων-καταλήψεων για να πάνε στη γνωστή καθημερινή δουλειά τους, καταλαβαίνουν πολύ καλά τι εννοώ - αν και πρόκειται για μια κατάσταση που μας εμπλέκει εξαρχής όλους και η οποία με το πέρασμα του χρόνου θα εμπλέκει όλο και πιο ενεργά όλο και περισσότερους. Είναι η σχιζοφρένεια της διαρκούς εναλλαγής αλλά και της ταυτόχρονης πολλές φορές συνύπαρξης των απότομων εκκενώσεων απελευθερωτικής κοινωνικής αταξίας και των βίαιων επαναφορών σε μια κοινωνική «ομαλότητα» ολοένα πιο στυγνή κι απάνθρωπη. Ένα συνεχές πέρα-δώθε, γκάζι-φρένο, γκάζι-φρένο, μια κατάσταση που δίχως τα κατάλληλα ψυχικά εφόδια μπορεί να σε στείλει χαλαρά στο τρελάδικο καθώς τίποτα δε μπορεί πραγματικά να στεριώσει και ν’ αποκτήσει υπόσταση στο έδαφος του ήδη νεκρού, ενώ το ακόμη αγέννητο ασφυκτιά εντός της και … είναι ακόμη αγέννητο.<br />Θεωρώ λοιπόν πως είναι επιτακτική ανάγκη να καλλιεργήσουμε συνειδητά κάποιες ιδιαίτερες ψυχικές στάσεις προκειμένου ν’ ανταπεξέλθουμε στις υπαρξιακές παραδοξότητες της Μοναδικής ιστορικής κατάστασης που βιώνουμε. Οι στάσεις αυτές κατά τη γνώμη μου είναι βασικά δύο. Η πρώτη είναι αυτή που ονομάζω «στάση της ενεργητικής αναμονής». Στο πλαίσιο της ενεργητικής αναμονής ο άνθρωπος δραστηριοποιείται προκειμένου ν’ αλλάξει τις συνθήκες της ζωής του και τον εαυτό του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται ριζικά από την κλασική παθητική έννοια της αναμονής όπου κάποιος περιμένει απλά τα πράγματα να συμβούν και παρακολουθεί αμέτοχος. Ταυτόχρονα όμως είναι απολύτως συνειδητός στο ότι δεν περιμένει να δει άμεσα τα αποτελέσματα της δράσης του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται επίσης από το χυδαία ανταποδοτικό, κοντόφθαλμο και πρακτικίστικο πνεύμα του καπιταλισμού που απαιτεί την άμεση και χειροπιαστή εξαργύρωση της ανθρώπινης δραστηριοποίησης. Για να συγκροτηθεί και να λειτουργήσει η συγκεκριμένη ψυχική στάση πρέπει να έχουμε απολύτως ξεκάθαρο τι εννοούμε λέγοντας «πρακτικό αποτέλεσμα». Για τη ριζοσπαστική ανθρώπινη δράση της εποχής μας δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί ν’ αποκληθεί «πρακτικό αποτέλεσμα» πέρα από την καθολική αλλαγή του Ανθρώπινου Κόσμου. Αυτό είναι το μοναδικό μέτρο της πρακτικής αποτελεσματικότητας του καιρού μας.<br />Η άλλη ψυχική στάση που προτείνω άμεσα την καλλιέργειά της είναι η «στάση της μηδενιστικής αισιοδοξίας». Πρόκειται για μια αρνητική μορφή αισιοδοξίας, μια αισιοδοξία που θεμελιώνεται εξ ολοκλήρου σ’ αυτή την άλλη πραγματικότητα, σ’ αυτό τον άλλο Ανθρώπινο Κόσμο πέραν του καπιταλισμού, και σε τούτον εδώ τον κόσμο που ζούμε αφήνει μόνο αυτό που του αξίζει κι αυτό που στ’ αλήθεια παίρνει, δηλαδή το μηδέν και τη μαυρίλα του. Εμείς όμως απ’ τη μεριά μας δε φοβόμαστε το μηδέν, αντίθετα κάνουμε επίκληση στην αρχέγονη, ακατάλυτη και λυτρωτική δύναμή του. Μέσα στη μηδενιστική μας αισιοδοξία συναιρούμε (χωρίς να αναιρούμε) όλο το μίσος και την οργή μας, και προσβλέπουμε με άδολη χαρά κι εμπιστοσύνη στην καθαρτική έλευση του μηδενός διαμέσου της οποίας και μόνον θα έρθει στο φως του Κόσμου το μεγαλείο της Ανθρώπινης ελευθερίας.<br />Κλείνοντας το σημείωμα αυτό θα ήθελα ν’ απευθύνω λίγα λόγια σε κάποιες συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων, έπ’ ευκαιρίας των εορταστικών αυτών ημερών.<br />Καταρχήν προς τους καλλιτέχνες: Κατανοώ πολύ καλά τη δύσκολη θέση στην οποία έχετε περιέλθει. Αυτές τις μέρες τα γεγονότα σας ξεπερνούν κι ο ρόλος σας μοιάζει λίγο περιττός καθώς η ποίηση αναβλύζει μες από τους δρόμους, μες από την άγρια ομορφιά της ίδιας της εξέγερσης. Στην εποχή που ζούμε, άλλωστε, μόνο η καταστροφή του υπάρχοντος μπορεί να παράγει μια αισθητική απόλαυση με πραγματικό έρεισμα. Από την άλλη όμως, στην εποχή αυτή μόνον η τέχνη κι ο επαναστατικός στοχασμός ίσως και να έχει ακόμη κάποιο νόημα να επιτελούνται δημιουργικά κι όχι καταστροφικά διότι το έργο που παράγουν είναι εξαρχής ένα αρνητικό έργο, ένα έργο καταστατικά συνδεδεμένο μ’ έναν άλλο, τελείως διαφορετικό κόσμο απ’ αυτόν που τώρα ζούμε. Αφήστε λοιπόν τις περισπούδαστες αναλύσεις περί του νοήματος της τέχνης, σπάστε το γόρδιο δεσμό κι αποδεσμευτείτε από τα ατελείωτα υπαρξιακά σας μπουρδουκλώματα. Πνίγεστε σε μια κουταλιά νερό και νομίζετε πως είναι ωκεανός. Εάν δεν ξέρετε ποιο είναι το νόημα της τέχνης σήμερα, επινοήστε το. Η αποστολή σας είναι απλή, απλούστατη. Συμμετέχετε ως καλλιτέχνες με όποιους τρόπους μπορείτε στις κινητοποιήσεις, πλαισιώστε τις με όσο το δυνατόν περισσότερα καλλιτεχνικά δρώμενα και παρεμβάσεις, δείξτε με ποιανού το μέρος είναι η ομορφιά του Κόσμου. Αν όλ’ αυτά σας ακούγονται υπερβολικά ρομαντικά, παρακαλείστε ευγενικά ν’ αλλάξετε δραστηριότητα.<br />Προς τους διάφορους πολιτικάντηδες, πανελίστες, σχολιαστές τηλεαστέρες κλπ : Όσο κι αν προσπαθείτε να κρυφτείτε, ξέρετε πολύ καλά μέσα σας πως είστε ήδη τελειωμένοι. Φαίνεται στο ύφος σας και βαθιά μέσα στο μάτι σας.<br />Προς τους αγαπητούς καπιταλιστές : Με τα λόγια ενός κορυφαίου δικού σας διανοητή της εποχής της νεότητάς σας (με συγχωρείτε αν σας προκαλώ νοσταλγία, ξέρω πως είστε πολύ ευαίσθητοι όμως προσπαθήστε να φανείτε δυνατοί, πάνε πέρασαν αυτά και δεν ξαναγυρίζουν), το «πράγμα καθεαυτό» είναι εδώ κι ήρθε επιτέλους η ώρα να μιλήσει. Κάτι θέλει να σας ψιθυρίσει γλυκά στ’ αυτί, μην κάνετε τους ακατάδεκτους, σκύψτε ν’ ακούσετε. Δυο τρυφερά λόγια αγάπης για το ταξίδι που μοιραστήκατε κι ονομάζεται «Ιστορία», πριν πετάξει το κεφάλι σας βαθιά στη μαύρη άβυσσο και συνεχίσει για να μιλήσει μια γλώσσα που εσείς δεν θα υπήρχε ποτέ καμία πιθανότητα να καταλάβετε.<br /><br /><br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Πάντως ακόμη κι αυτό το «ανθρωπόμορφα» έχει γίνει πια πολύ αμφίβολο. Κάθονται το κράτος και τα μμε και κατασκευάζουν την τρομακτική φιγούρα του «επικίνδυνου κι αρματωμένου κουκουλοφόρου» - ρε παιδιά, τους άλλους τους είδατε; Πολλές φορές μπαίνω στο τριπ και κάνω ένα μικρό διανοητικό πείραμα που μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον κι αποκαλυπτικό της αλήθειας των πραγμάτων, και θα το πρότεινα στον καθένα. Πάρτε μια οποιαδήποτε φωτογραφία ή βίντεο συγκρούσεων ανάμεσα στις δυνάμεις καταστολής και τους εξεγερμένους και προσπαθήστε να την κοιτάξετε όσο το δυνατόν πιο ψυχρά κι αποστασιοποιημένα, ιδανικά σα να είστε ένας εξωγήινος απεσταλμένος στη Γη για να μελετήσει την εξέλιξη της ζωής και των ειδών στον πλανήτη. Τι βλέπετε; Εγώ βλέπω μια σύγκρουση όπου ο ένας αντίπαλος αποτελείται σίγουρα από ανθρώπους, μπορεί κάποιοι απ’ αυτούς να έχουν κρυμμένο το πρόσωπο τους, αλλά από τα ρούχα τους κι από τον τρόπο που κινούνται καταλαβαίνω πως είναι σίγουρα άνθρωποι. Οι άλλοι όμως, αυτοί που πάνε συνέχεια μαζί και δίπλα-δίπλα και κάνουν πάντα όλοι τα ίδια πράγματα, αυτοί έχουν πολύ περίεργη κοψιά. Θυμίζουν φευγαλέα (και κάπως σα να το κοροϊδεύουν) κάτι ανθρώπινο, κατά βάση όμως μοιάζουν με μια νοσηρή, τερατώδη μίξη ενός απροσδιόριστου ζώου και μιας μηχανικής κατασκευής προγραμματισμένης να βιαιοπραγεί. Να πρόκειται άραγε για καμιά νέα μετάλλαξη του είδους, μια πιο επιθετική ράτσα βγαλμένη μες από τα τοξικά και τη ραδιενέργεια; Και σε ποιο σημείο έχει προχωρήσει η μετάλλαξη, έχει άραγε επέλθει η μοιραία διακλάδωση που θα τους κάνει ένα άλλο, ξένο είδος προς το άνθρωπο; Κι αν όχι, μάλλον προς τα κει πάει το πράγμα. Πρέπει να έχω τα μάτια μου ανοιχτά και να το παρακολουθώ από κοντά το φαινόμενο…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-331006625149598551?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-31947756208657343542008-12-26T08:56:00.002-08:002009-01-21T12:32:35.192-08:00Ο ΝΕΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΞΑΝΑ<br />ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!<br /><br />21/1/2009<br /><br /><br />Χα χα, ε ρε κάτι πλάκες, κοίτα να δεις που ο ανεκδιήγητος Λιακό είχε τελικά δίκιο. Ο Έλλην είναι Παγκόσμιος! Σίγουρα κάτι έχει να κάνει με το χώρο, με τον ίδιο τον τόπο, αφού οι άνθρωποι που τον κατοικούν τώρα ουδεμία σχέση έχουν μ’ αυτούς που τον κατοικούσαν τότε, στα τιμημένα (κατά το περίφημο εθνεγερτήριο άσμα «σήκωσέ το το τιμημένο») αρχαία χρόνια. Αυτός ο τόπος, μιλώντας γενικά για τα Βαλκάνια και πιο ειδικά για το μέρος που σήμερα λέγεται «Ελλάδα», μέσα στο ασύμμετρο πεδίο της πλανητικής ολότητας φαίνεται να βρίσκεται σε μια απευθείας, προνομιακή θα τολμούσε να πει κανείς σύνδεση με το Παγκόσμιο. Όποιος τ’ ακούει λίγο μεταφυσικό όλο αυτό, ας γυρίσει πλευρό μες το τετράγωνο πνευματικό κλουβί του κι ας συνεχίσει το μακάριο ύπνο του αθεράπευτα σίγουρος για την αδιαμφισβήτητη, στέρεη αλήθεια που με τόσο κόπο έχει κατακτήσει. Υπάρχει μια οδός, ένα αόρατο κοσμικό μονοπάτι μες από το οποίο κάποιες (σημαντικές) φορές αυτό που συμβαίνει εδώ αντηχεί άμεσα στην Παγκοσμιότητα χτυπώντας μια νευραλγική της χορδή.<br />Όπως και να ‘χει, αυτό που μας ενδιαφέρει πρωτίστως σε σχέση με την ελληνική εξέγερση και τη σημασία της δεν είναι ο τόπος αλλά ο χρόνος (ο χρόνος άλλωστε είναι αυτός που, πέρα από τους τωρινούς χαιρετισμούς και τις εκδηλώσεις συμπαράστασης απ’ όλο τον κόσμο, θα φανερώσει σε βάθος την παγκόσμια αντήχηση της ελληνικής εξέγερσης στην πράξη). Και πιο συγκεκριμένα η δημιουργία του ιστορικού Χρόνου ως διαρκές τέλος-πέρας, η κατάλυσή του, και η αναδημιουργία του ως διαρκής αρχή-άπειρο. Ας μείνω όμως προς το παρόν στα δύο πρώτα σκέλη της παραπάνω πρότασης, τα οποία αφορούν το «τώρα» και το συγκεκριμένο τόπο. Κυρίες και κύριοι, το πολιτισμικό μοντέλο που έχει επικρατήσει τα τελευταία 500 χρόνια, ο δυτικο-παγκόσμιος αστικός πολιτισμός επιστρέφει στη γενέτειρά του για να πεθάνει. Ο κύκλος κλείνει εκεί που άνοιξε, κι ένας νέος κύκλος ανοίγει στην αέναη σπείρα της πορείας του Σύμπαντος και του Ανθρώπινου είδους. Ας σιωπήσουμε για λίγο, και μες το μπάχαλο των πραγμάτων και του μυαλού μας ας αισθανθούμε έστω κι ένα μικρό κομμάτι της παράφορης ευτυχίας του να είμαστε ζωντανοί άνθρωποι, τώρα, εδώ.<br />Οι άμεσες εξηγήσεις της ελληνικής εξέγερσης είναι φυσικά ευνόητες. Η σαπίλα, η κοροϊδία, η λεηλασία κι ο εξευτελισμός των ζωών μας έχει ξεχειλίσει πια από τ’ αυτιά μας. Οι δυνάμεις καταστολής σαν αιχμή του δόρατος και πιο φανερή εκδήλωση της δολοφονικής βίας ενός ετοιμοθάνατου συστήματος έχουν εδώ και καιρό αποθρασυνθεί πέρα από κάθε πιθανό όριο ανοχής. Ειδικά γι’ αυτούς έχω μόνο ένα μικρό σχόλιο να κάνω, κι αυτό επειδή εκνευρίζομαι αφάνταστα ν’ ακούω ακόμη και μέσα στις γραμμές της εξέγερσης την «προχωρημένη», «πολιτικά ζυγισμένη», «έλλογη», «συναισθηματικά αποστασιοποιημένη», «μεγαλόκαρδη» κι «ανθρωπιστική» άποψη που λέει πως οι αστυνομικοί είναι άνθρωποι των λαϊκών στρωμάτων που έχουν πέσει κι αυτοί θύματα της εκπαίδευσής τους και του συστήματος γενικότερα. Λοιπόν μάγκες, οι αστυνομικοί μπορεί όντως να είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης στην όλη ιστορία (αν και νομίζω πως γενικά έχουμε την τάση να υποτιμάμε τη σημασία τους για το σύστημα, δε μας γεμίζουν το μάτι για «σημαντικοί» επειδή είναι τόσο εξόφθαλμα γελοίοι και μαλάκες, λες κι αυτό το σύστημα έτσι όπως είναι να άξιζε τάχαμου κάποιους άλλους, καλύτερους από δαύτους να έχει ως «σημαντικούς»), αλλά από ηθική και υπαρξιακή άποψη είναι οι χειρότεροι απ’ όλους. Οι εκπαιδευτές και οι προστάτες τους κάνουν απλά τη δουλειά τους, είναι βαθιά χωμένοι μέσα στο σύστημα κι απολαμβάνουν τα προνόμια του. Αυτοί όμως οι κακόμοιροι και κακοπληρωμένοι, αυτοί θα ‘πρεπε κανονικά να ναι μαζί μας αλλά έχουν πάει με τους άλλους, κι όχι μόνο αυτό, αλλά μας πουλάνε τσαμπουκά και νταηλίκι με τις πλάτες των άλλων. Αυτά τα λίγα γι’ αυτά τα μικρά ανθρωπόμορφα<a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a> σκουλήκια Γαμάτε τους. Τέλος.<br />Μιλώντας πιο ειδικά για τη νεολαία, τον πόλεμο εναντίον της τον έχει ξεκινήσει το ίδιο το σύστημα, αδιάψευστη απόδειξη πως πρόκειται για ένα σύστημα χωρίς κανένα μέλλον. Το ότι είναι οι νέοι αυτοί που σαλπίζουν πρώτοι την αντεπίθεση της κοινωνίας δε μου προκαλεί καμία έκπληξη. Οι νέοι βλέπουν πολύ καθαρά την άβυσσο εκεί που οι μεγαλύτεροι χαριεντίζονται φαντασιώνοντας σταθερά σημεία και στηρίγματα στο μικρό εαυτούλη που έχουν χτίσει μέσα στην καρδιά του κτήνους και στις ταπεινές χαρές του που νυχθημερόν αγωνίζονται να επιτύχουν και να προστατεύσουν. Ποτέ δεν πίστεψα τις εύκολες, αφ’ υψηλού κριτικές περί «κοινωνικής απομόνωσης κι αδιαφορίας» των νέων. Και γιατί παρακαλώ να ενδιαφέρονται για το μπουρδέλο μας; Ήξερα καλά κι από πρώτο χέρι πως η λεγόμενη «αδιαφορία» δεν είναι παρά η βαθιά, απόλυτη περιφρόνηση του κόσμου έτσι όπως είναι φτιαγμένος, κι ήξερα επίσης πως αυτή η περιφρόνηση είναι η μόνη στάση από την οποία μπορεί να προκύψει κάτι καλό στην παρούσα κατάσταση πραγμάτων. Σαν ένας συνειδητός φορέας της περιφρόνησης αυτής που ανήκει σε μια λίγο παλιότερη γενιά και που προσπαθεί εδώ και χρόνια να τη μετατρέψει σε παράγοντα δράσης μέσα στον κόσμο (όχι πάντα με τα καλύτερα αποτελέσματα), χαιρόμουν πάντα και σήμερα ακόμη περισσότερο να βλέπω πως η στάση αυτή στους πιο νέους παίρνει πιο μαζικά κοινωνικά χαρακτηριστικά. Αυτό σημαίνει πως αυτού του είδους ο διδακτικός για όλους μας μηδενισμός, ένας μηδενισμός των πραγμάτων κι όχι των αξιών όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι άθλιοι υποστηριχτές των τωρινών πραγμάτων και των μηδενικών τους αξιών, έχει πια τη δυνατότητα να γίνει στ’ αλήθεια ενεργός, να συγκροτήσει μια αυθεντική κοινωνική στάση που παράγει κοινωνική πραγματικότητα αντί να μένει μια άναρθρη, εκκεντρική κραυγή όπως ήταν η περίπου αναπόφευκτη μοίρα για τους προηγούμενους, λιγοστούς κι απομονωμένους θιασώτες του.<br />Οι νέοι κάνουν τη δουλειά τους μια χαρά, μέσα στις κοινότητες και τις ομαδοποιήσεις τους χτίζουν μια νέα γλώσσα που οι μεγαλύτεροι δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε - κι ευτυχώς. Προσωπικά, σαν κάποιος λίγο (κι ελπίζω όχι ανεπανόρθωτα) μεγαλύτερος που για μια και μόνο στιγμή παίρνει στα σοβαρά αυτή του την ιδιότητα, μια μόνο συμβουλή έχω να τους δώσω: Μην εμπιστεύεστε τους μεγαλύτερους. Πάρτε ό,τι θετικό νομίζετε από κάποιους από αυτούς (κι υπάρχουν σίγουρα πολλά), όμως μη βασίζεστε σ’ αυτούς και κυρίως, μην τους αφήνετε να σας μολύνουν με το δισταγμό τους. Από μόνη της η εμπειρία της προχωρημένης ενηλικίωσης σε μια κοινωνία που κάθε μέρα κλέβει από τους ανθρώπους ψυχή, μυαλό και σώμα για να υπάρξει, έχει αφήσει ακόμη και στους πιο συνειδητά επαναστατημένους από μας φανερά και κρυφά κατάλοιπα αλλοτρίωσης, μνήμες ματαίωσης και ήττας, τυφλά σημεία και συμπλέγματα υποταγής που ποτέ δεν ξέρεις πότε θα ενεργοποιηθούν - και συχνά δυστυχώς το κάνουν τις πιο κρίσιμες στιγμές.<br />Από κει και πέρα, ξέρουμε όλοι καλά πως τα νεολαιϊστικα ξεσπάσματα όσο ισχυρά κι εκρηκτικά κι αν είναι, δε μπορούν από μόνα τους να πετύχουν τη νίκη και τη ριζική κοινωνική αλλαγή που έχουμε ανάγκη για να μπορέσουμε να ζήσουμε. Μπορεί το μέλλον ν’ ανήκει ολοκληρωτικά στους νέους, δε μπορούν όμως από μόνοι τους να καθορίσουν το παρόν. Εμείς οι υπόλοιποι λοιπόν, αυτοί οι τύποι με τις κουτσά-στραβά διαμορφωμένες ζωές και προσωπικότητες (ο Θεός να τις κάνει, τέλος πάντων), καλό είναι ν’ αντικρίσουμε κατάφατσα την πραγματικότητα και να μη φοβηθούμε να κατανοήσουμε με όλες του τις συνέπειες αυτό που ήδη όλοι βαθιά μέσα μας κατανοούμε. Η τωρινή απότομη όξυνση της κοινωνικής σύγκρουσης είναι η είσοδός μας σε μια νέα, δύσκολη κι ελπιδοφόρα εποχή, το πρώτο τράνταγμα σε μια ακολουθία δονήσεων διαρκώς κλιμακούμενης έντασης και έκτασης - τόσο στην Ελλάδα όσο και (κυρίως) διεθνώς. Η πραγματικότητα, αυτό που έχουμε μάθει να ζούμε και να καταλαβαίνουμε ως πραγματικότητα, τρίζει. Εκεί που έμοιαζε θεόρατο, αδιαπέραστο παγόβουνο, μεταμορφώνεται σε εύθραυστο, λεπτό στρώμα πάγου - τι να κρύβει από κάτω; Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες μέρες στην Ελλάδα δεν αφορά την Ελλάδα και το τώρα, είναι Παγκόσμιο κι αφορά την κατάσταση που θα ζήσουμε ως Ανθρώπινο είδος τα επόμενα χρόνια - κι αυτό που θα ζήσουμε τα επόμενα χρόνια αφορά και εμπλέκει σύσσωμο το παρελθόν και το μέλλον του είδους, την ίδια την επιβίωσή του. Οι σκέψεις που κάνουμε λοιπόν πάνω στα γεγονότα, ας είναι προσανατολισμένες στην προοπτική της «μακράς διάρκειας». Καλό μας ταξίδι και προσοχή στα κενά αέρος.<br />Έχοντας αυτά κατά νου, θα πάω κατευθείαν στο θέμα-ταμπού μιας γερασμένης, κο(υ)ρασμένης, πολλαπλά ευνουχισμένης κοινωνίας που μόλις τώρα, δειλά-δειλά, ψηλαφίζει το σημείο του τραύματος για ν’ ανακαλύψει πως τα γεννητικά της όργανα ίσως και να είναι ακόμη στη θέση τους, κι αν όχι, πως μπορούν να ξαναφυτρώσουν. Το θέμα της καταστροφής. Αναφέρομαι ασφαλώς στην πραγματική καταστροφή των υφιστάμενων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δομών που αποτελεί και το ουσιαστικό διακύβευμα, κι όχι στην καταστροφή βιτρινών, τραπεζών και καταστημάτων. Αυτή είναι μια επιφανειακή, συμβολική, θεαματική καταστροφή, χρήσιμη στο κράτος και τα ΜΜΕ για να υποδαυλίσουν τα φοβικά αντανακλαστικά των νοικοκυραίων όσο και στους εξεγερμένους για να συμπυκνώσουν εκφραστικά τις προθέσεις τους. Μέχρι εκεί όμως. Δεν έχει τόσο σημασία η ίδια όσο αυτό που υπαινίσσεται, και γι’ αυτό ακριβώς σκοπεύω να μιλήσω.<br />Ή μάλλον όχι, θα κάνω κι έπ’ αυτού δυο σχόλια. Το πρώτο για να επισημάνω το αίσχος και το απύθμενο θράσος να μιλάνε οι «από πάνω» για τους «από κάτω» και να λένε πως είναι βίαιοι. Να μιλάνε ποιοι, αυτοί που είναι οι γεννήτορες κι οι αιώνιοι υπερασπιστές όλης της καταπίεσης και της βίας που βιώνουμε από την πρώτη στιγμή που τολμάμε ν’ αναπνεύσουμε μέσα στον κωλόκοσμό τους. Το δεύτερο για ν’ αναφερθώ σ’ αυτή την ιλαροτραγική (κι εξωφρενικά μεγενθυμένη μες απ’ τους παραμορφωτικούς φακούς των Μέσων) φιγούρα του μικρομαγαζάτορα του κέντρου της Αθήνας (κι όλων των κέντρων των επαρχιακών πόλεων που εξελίχθηκε η εξέγερση) που κλαψουρίζει για την περιουσία που έχασε ή, πολύ συνηθέστερα, που φοβάται ότι θα χάσει. Θα πω αρχικά πως, καλώς ή κακώς, οι δρόμοι της κατανάλωσης και της εξέγερσης είναι οι ίδιοι δρόμοι, οι μεγάλοι κεντρικοί δρόμοι μαζικής κυκλοφορίας. Άμα γουστάρεις η πραμάτεια σου να έχει το πρώτο τραπέζι στην πίστα που χιλιάδες άνθρωποι κυκλοφορούν και ψωνίζουν για να κονομάς, θ’ αναλάβεις μοιραία και το ρίσκο η βιτρίνα σου να είναι ο πρώτος στόχος όταν κάποιοι απ’ αυτούς τους χιλιάδες ανθρώπους που τους μοστράρεις τσαμπουκά στη μάπα κάθε μέρα πράγματα που δε μπορούν ν’ αποκτήσουν, αποφασίσουν να εκφράσουν την οργή τους και να σκεφτούν πως ίσως τελικά και να υπάρχει τρόπος να τ’ αποκτήσουν. Απλά πράγματα.<br />Το άλλο σχόλιο που έχει και το πραγματικό ζουμί είναι πως τη «στιγμή» που ο μικρομαγαζάτορας, αυτός ο παραδοσιακός κι ακάματος στυλοβάτης του συστήματος, θα καταλάβει ότι ο εχθρός του είναι το κράτος και οι τράπεζες κι ότι η θέση του είναι μαζί μ’ αυτόν που «τα σπάει», τότε θα σημάνει και η ώρα της τελικής επίθεσης και της νίκης των δυνάμεων της κοινωνικής απελευθέρωσης. «Μπα, κι από πότε ο φύσει συντηρητικός κι αμφιταλαντευόμενος μικροαστός απέκτησε αξία βαρόμετρου για την έκβαση της κοινωνικής σύγκρουσης;», ακούω την ερώτηση με την εύλογη καχυποψία. Η αλήθεια είναι πως για τους μικροαστούς και το ρόλο τους έχω μια άποψη λίγο αιρετική σε σχέση με την αντίληψη που κυκλοφορεί στους κόλπους της επαναστατικής πολιτικής. Η αντίληψη αυτή θεωρεί λίγο-πολύ πως οι συγκροτημένες και πραγματικά ενεργές τάξεις του κοινωνικού στίβου είναι η αστική και η εργατική τάξη. Αυτές είναι οι τάξεις που μπορούν να αρθρώσουν και να υπερασπιστούν στην πράξη ένα συνολικό σχέδιο οργάνωσης της κοινωνίας. Οι μικροαστοί δεν αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα της κοινωνικής πάλης, είναι ένα παθητικό κοινωνικό στρώμα που σε κάθε κρίσιμη καμπή επιλέγει να ταχθεί είτε με το ένα είτε με το άλλο από τα κύρια κοινωνικά στρατόπεδα.<br />Δε θα διαφωνήσω καθόλου μ’ αυτή την περιγραφή, θα ρίσκαρα όμως μια πιο «πονηρή» ανάγνωσή της. Η ανάγνωση αυτή λέει πως, ακριβώς λόγω της εξαρτημένης κοινωνικής του φύσης, με την επιλογή που κάθε φορά κάνει για το που θα ρίξει το βάρος του ο μικροαστός γίνεται στην πραγματικότητα ο άνθρωπος-κλειδί, ο αστάθμητος κι απολύτως καθοριστικός παράγοντας της έκβασης της σύγκρουσης. Με μια πρόχειρη, νοερή επισκόπηση νομίζω πως δεν θα έπεφτα πολύ έξω αν υποστήριζα πως κάθε πραγματικά σημαντική κοινωνική σύγκρουση στη μέχρι τώρα ιστορία του κεφαλαιοκρατικού συστήματος κρίθηκε εν τέλει από το ποιον επέλεξαν να στηρίξουν τα μικροαστικά κοινωνικά στρώματα. Ο ιδιάζων και κρίσιμος αυτός κοινωνικός ρόλος του μικροαστού απορρέει ακριβώς από την εγγενή αμφιταλάντευση και παθητικότητά του. Η αμφιταλάντευση προικίζει το μικροαστό με μια ιδιαίτερη μορφή ελευθερίας, σημαίνει πως ενώ οι άλλοι δύο ανεξάρτητοι παράγοντες της σύγκρουσης διαμορφώνουν το πλαίσιο και τους όρους της ο μικροαστός είναι αυτός που επιλέγει, ο μόνος παράγοντας στην πραγματικότητα που είναι ελεύθερος και σε θέση να επιλέξει. Η παθητικότητα από την άλλη, αυτή η ιστορικά ανενεργή του κατάσταση είναι που μετατρέπει το μικροαστό στον πλέον αξιόπιστο καθρέφτη, σ’ ένα ψυχρό κι αδιάψευστο δείκτη του πραγματικού επιπέδου εξέλιξης στο οποίο βρίσκεται κάθε φορά η κοινωνία και οι προοπτικές της, πέρα από τα φαντασιακά σχήματα και οράματα που μετέρχονται οι ενεργές κοινωνικές τάξεις εξαιτίας της δικής τους ιδιαίτερης κοινωνικής κι ιστορικής φύσης (το ιστορικά και κοινωνικά ενεργό στοιχείο είναι πάντα αδιαχώριστο από το φαντασιακό). Τη «στιγμή» λοιπόν που ο μικροαστός θ’ αποφασίσει να ταχθεί με τη μεριά της επανάστασης, θα ‘ναι η πραγματική ώρα της κοινωνίας ν’ αλλάξει ριζικά επίπεδο εξέλιξης κι οργάνωσης.<br />Ο ρόλος του μικροαστού ενισχύεται ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή για δύο επιπρόσθετους λόγους. Ο πρώτος αφορά το αδυσώπητο χτύπημα της λεγόμενης «μεσαίας τάξης» από την κρίση του παγκόσμιου συστήματος, και κυρίως από τη δομική πλέον αδυναμία του αστικού κράτους να της παράσχει την οποιαδήποτε πραγματική προστασία και προοπτική. Στον 20ο αιώνα που ο καπιταλισμός βρισκόταν ακόμη σε ηλικία σχετικής ακμής, είχε τη δυνατότητα να παράγει, να συντηρεί και ν’ αναπτύσσει τη μεσαία τάξη, κι έτσι, έχοντας έτοιμο το σκελετό, να μπορεί να εμφανίζεται ως οργανωτής κι εκφραστής ολόκληρης της κοινωνίας. Στον 21ο αιώνα της προϊούσας αποσύνθεσης κι αποδιοργάνωσης του παγκόσμιου συστήματος, όχι μόνο η κρίση αλλά ακόμη και μια ενδεχόμενη εκ νέου οικονομική «ανάπτυξη» του συστήματος δε μπορεί παρά να στηρίζεται στο χτύπημα της «μεσαίας τάξης» και ν’ αφορά αποκλειστικά τα πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα των μεγάλων εταιριών και των τραπεζών. Πολύ απλά, ο καπιταλισμός είναι πια όλο και λιγότερο σε θέση να παράγει κοινωνία.<br />Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την τάση επέκτασης της μικροαστικής συνείδησης σ’ ολόκληρο το κοινωνικό φάσμα, πέρα από τον κλασικό μικροαστό έτσι όπως θα τον ορίζαμε αυστηρά με όρους πολιτικής οικονομίας. Για την ακρίβεια στη σημερινή εποχή έχουμε το παράδοξο φαινόμενο ότι ενόσω ο κλασικός μικροαστός τείνει όλο και περισσότερο να εκλείπει, η μορφή συνείδησης που τον χαρακτηρίζει ιστορικά τείνει να αποσπάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες κοινωνικής ύπαρξης που την παράγουν αρχικά, και διαμέσου των μαζικών ιδεολογικών μηχανισμών του συστήματος να διαχέεται στο κοινωνικό σώμα. Οι ιστορικές ταξικές κουλτούρες και μορφές συνείδησης, τόσο η παραδοσιακή αστική όσο και η παραδοσιακή εργατική κουλτούρα, βρίσκονται σε διαδικασία παρακμής. Με όρους ατομικής συνείδησης, θα λέγαμε ότι στη σημερινή εποχή το ψυχολογικό υπόβαθρο όλων μας είναι ο ιδιαίτερος ψυχισμός του μικροαστού. Το στοιχείο αυτό είναι απολύτως ενδεικτικό του ιδιάζοντος χαρακτήρα της εποχής που ζούμε. Η μικροαστική συνείδηση είναι μια κατεξοχήν μηδενική και μηδενίζουσα συνείδηση, και η εποχή μας είναι ακριβώς η εποχή του μηδενός της Ανθρώπινης Ιστορίας.<br />Ξαναπιάνοντας το θέμα της καταστροφής από αυτό ακριβώς το σημείο, αυτό που χρειάζεται να τονιστεί και να γίνει κοινή συνείδηση όσο το δυνατό γρηγορότερα είναι πως η καταστροφή είναι καταρχήν επιλογή όχι δική μας, αλλά του καπιταλισμού. Μάλλον καλύτερα, δεν είναι στ’ αλήθεια επιλογή ούτε του καπιταλισμού. Η καταστροφή του Ανθρώπινου Κόσμου είναι η μοιραία κι αναγκαστική πραγματικότητα ενός υπέργηρου, κορεσμένου συστήματος που τρέφεται από τις ίδιες του τις σάρκες, από την καταστροφή της κοινωνίας που το ίδιο δημιούργησε, προκειμένου να κερδίσει μικρές παρατάσεις ζωής. Αυτό που ζούμε από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 κι ύστερα είναι οι διαδοχικοί αναβαθμοί της αποσταθεροποίησης του κοινωνικού και πολιτισμικού μοντέλου των τελευταίων 500 χρόνων (κι ας μείνω εδώ χωρίς να προχωρήσω πιο πίσω). Πετρελαϊκή κρίση το ’70, κρίση του χρέους το ’80, κατάρρευση του κρατικού καπιταλισμού το ’90, πόλεμος «κατά της τρομοκρατίας» το ’00, και τώρα, βαδίζοντας προς τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα, η παγκόσμια οικολογική και οικονομική κρίση πλησιάζει όλο και κοντύτερα στο σημείο βρασμού. Αν δε θέλουμε να βρεθούμε στην ίδια θέση παρανοϊκής άρνησης με τον πωλητή εξωτικών πουλιών στην περίφημη σκηνή των Monty Pythons με το νεκρό παπαγάλο, οφείλουμε να κοιτάξουμε τον ταύρο στα μάτια. Κυρίες και κύριοι, ο πολυαγαπημένος μας καπιταλισμός μας αφήνει χρόνους. Αυτό που μένει να φανεί είναι το εάν μαζί με τον καπιταλισμό θα καταστραφούμε κι εμείς, το Ανθρώπινο είδος κι ο πολιτισμός του. Για να μη συμβεί αυτό, θα πρέπει να καταστρέψουμε τον καπιταλισμό πριν μας καταστρέψει αυτός.<br />Σχολιάζοντας την εξέγερση της Αθήνας ο Mike Davis, ίσως ο πιο έγκυρος κι οξυδερκής αναλυτής των αστεακών εξεγέρσεων του καιρού μας, τονίζει πως σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου κοινωνικής αμφισβήτησης που διαφοροποιείται τόσο από το επαναστατικό κύμα του ’68 όσο και από το πιο πρόσφατο κίνημα αντίστασης της αντι-παγκοσμιοποίησης. Σε σχέση μ’ αυτό το τελευταίο παρατηρεί πως διακατεχόταν από ένα πνεύμα ελπίδας κι αισιοδοξίας για τον «άλλο κόσμο που είναι εφικτός», ενώ αντίθετα ο νέος κύκλος αμφισβήτησης που άνοιξε στην Αθήνα είναι ένα κίνημα ποτισμένο στη χολή της οργής, της απογοήτευσης, του αδιεξόδου και της καταστροφής. Προσωπικά ο ίδιος σχολίαζα το 2004 τις διαδικασίες του αντι-παγκοσμιοποιητικού κινήματος λέγοντας πως δεν αποτελούν παρά την κορυφή του παγόβουνου σε σχέση με τις ριζοσπαστικές μοριακές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στις ανθρώπινες κοινωνίες διεθνώς. Σαν σύνθημα που συνοψίζει το πνεύμα της επερχόμενης Παγκόσμιας Επανάστασης του Ανθρώπινου είδους χρησιμοποίησα τη φράση «Η απελπισία είναι η τελευταία και η πραγματική μας ελπίδα». Στο πλαίσιο της θεωρίας της Θεϊκότητας του Ανθρώπινου είδους, υποστήριξα επίσης πως η αποκάλυψη του πραγματικού Θεού στον 21ο αιώνα (του Ανθρώπινου είδους εννοώντας) θ’ ακολουθήσει την ίδια πορεία που διέγραψε η αποκάλυψη του αφηρημένου Θεού του πιο ανεπτυγμένου κι ισχυρού μονοθεϊσμού, της χριστιανικής δηλαδή θρησκείας. Ο Θεός πρώτα θ’ αποκαλυφθεί ως οργή κι εκδίκηση (Παλαιά Διαθήκη), και στη συνέχεια ως αγάπη (Καινή Διαθήκη). Αυτός ο Θεός της εκδίκησης, λοιπόν, άρχισε ήδη ν’ αποκαλύπτεται, κι ο πρώτος σταθμός της αποκάλυψής του είναι η Ελλάδα. Ο πραγματικός Θεός γεννιέται στον ίδιο πολιτισμικό τόπο που ο αφηρημένος Θεός του χριστιανισμού αφομοίωσε και κατέστρεψε προκειμένου να κυριαρχήσει, αυτή είναι η διαλεκτική της Ανθρώπινης Ιστορίας, η διαλεκτική δηλαδή της πραγμάτωσης της αληθινής-Θεϊκής φύσης του Ανθρώπινου είδους.<br />Είναι αλήθεια πως μολονότι στη καπιταλιστική ζωή μας βιώνουμε αναρίθμητες μικρές και μεγάλες καταστροφές μέσα μας και έξω μας, είμαστε όλοι μεγαλωμένοι σ’ ένα πολιτισμικό κλίμα όπου η έννοια της καταστροφής είναι περίπου ανάθεμα. Ακόμη πιο αλήθεια όμως είναι πως η Φύση είναι μια άπειρη καταστροφικότητα (όπως και δημιουργικότητα), και πως ο κάθε Άνθρωπος σαν καθολική έκφραση της Φύσης που είναι, κρύβει μέσα του κι ένα μεγάλο καταστροφέα. Αυτό το βέβηλο καταστροφέα οφείλουμε να αφυπνίσουμε και ν’ αφήσουμε ελεύθερο αν θέλουμε να έχουμε κάποια τύχη. Τίποτα το πραγματικά καλό δε μπορεί να υπάρξει, τίποτα που ν’ αξίζει το χαρακτηρισμό «ανθρώπινο» εάν δεν καταστραφεί αυτό που έχει ήδη δημιουργηθεί και μας πλακώνει. Σ’ ένα πεδίο ασφυκτικά αποικισμένο από το κεφάλαιο και τις διαδικασίες του, η καταστροφή είναι η δυνατή κλωτσιά που διανοίγει το χώρο για να συμβεί το οτιδήποτε πραγματικά δημιουργικό. Αυτό άλλωστε φάνηκε πολύ έντονα στην ελληνική εξέγερση. Η δυναμική των πρωτότυπων κι εκτεταμένων εκδηλώσεων δημιουργικής λαϊκής πρωτοβουλίας και αυτοοργάνωσης που τη χαρακτηρίζουν, προέκυψε ακριβώς μες από τη δυναμική και το χώρο που διάνοιξε η πρωτοφανής σε ένταση και έκταση εκδήλωση της κοινωνικής αντι-βίας τις τρεις πρώτες μέρες.<br />Ο χρόνος που ζούμε είναι δανεικός και τεχνητός. Δανεικός γιατί είναι κλεμμένος από το μέλλον, τεχνητός γιατί είναι χρόνος που ζούμε μέσα στην αναπαράσταση. Ολόκληρος ο Ανθρώπινος Κόσμος κλεισμένος μέσα σε χρεόγραφα προς μελλοντική αποπληρωμή, να ποια είναι η ουσία της πιστωτικής κρίσης που τώρα σκάει σα φούσκα στα μούτρα μας. Το πραγματικό μέλλον είναι άπειρο, γι’ αυτό ακριβώς και δε μπορεί να δανείζει έπ’ άπειρον τον εαυτό του σε κάτι ιστορικά κατασκευασμένο και πεπερασμένο όπως ο καπιταλισμός. Η υποκλοπή του μέλλοντος από το κεφάλαιο μας κάνει να μην έχουμε πια καμία ανάγκη προσφυγής σε κάποιο ουτοπικό μέλλον προκειμένου να καταστρέψουμε το παρόν, όσο κι αν το ουτοπικό αυτό μέλλον ορίζει τα όνειρα και τις επιθυμίες μας. Το μέτρο της ανάγκης μας για ένα από τώρα οριοθετημένο μέλλον πέραν του καπιταλισμού, δηλώνει ακριβώς το μέτρο του φόβου μας απέναντι στις καταστροφικές του δυνάμεις. Όταν βρίσκομαι στη φυλακή και μάλιστα με την απειλή του θανάτου, δε μ’ ενδιαφέρει και τόσο να μάθω τι βρίσκεται έξω από τη φυλακή. Βασικά μ’ ενδιαφέρει να βγω. Και μάλιστα όσο πιο γρήγορα γίνεται γιατί ο δανεικός μου χρόνος τελειώνει.<br />Λοιπόν αυτός ο δανεικός χρόνος που ζούμε είναι μια αρκετά μυστήρια ιστορία. Μοιάζει πολύ με την κατάσταση που ο Derrida στην πιο ενδιαφέρουσα, στη μηδενιστική του φάση περιγράφει ως «ασύμπτωτο του παρόντος με τον εαυτό του», μια κατάσταση που είναι «πολύ νωρίς» και συνάμα είναι «ήδη αργά». Βέβαια ο Derrida σαν ένας κατά βάθος γνήσιος μεταφυσικός και δηλωμένος εχθρός της διαλεκτικής, εκλαμβάνει την κατάσταση αυτή ως οντολογικό δεδομένο, ως την αιώνια κι απαράλλακτη κατάσταση του είναι. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια κατάσταση του ιστορικού Χρόνου και μάλιστα όχι όποια κι όποια, αλλά τη Μοναδική κατάσταση όπου ολόκληρο το οντολογικό εποικοδόμημα του ιστορικού Χρόνου, του Χρόνου δηλαδή της διαλεκτικής ανάπτυξης της Αλλοτρίωσης του Ανθρώπινου είδους από την αληθινή-Θεϊκή του Φύση, μηδενίζεται προκειμένου να αναδυθεί μια ολότελα νέα Ανθρώπινη κατάσταση του είναι, μια νέα χρονικότητα πέραν της Ιστορίας.<br />Εν ολίγοις τη σήμερον ημέρα κανείς δεν είναι στ’ αλήθεια ζωντανός. Η πάλη που ζούμε και θα ζούμε όλο και πιο έντονα τα επόμενα χρόνια είναι μια πάλη ανάμεσα στο ακόμη αγέννητο και το ήδη νεκρό. Η κατάσταση της ύπαρξής μας είναι μια φα(ντα)σματική κατάσταση στην οποία συμπλέκονται αδιάκριτα το αποχαιρετιστήριο λαμπύρισμα αυτού που φεύγει και η δειλή ακόμη ανταύγεια αυτού που έρχεται - γι’ αυτό κι η εικόνα και το θέαμα μας γοητεύουν τόσο ακατανίκητα. Ο άνθρωπος στην οθόνη μας φαίνεται πιο αληθινός από τον άνθρωπο με σάρκα και οστά, κι έχουμε δίκιο γιατί εμείς είμαστε οι άνθρωποι στην οθόνη, φαντάσματα που ζουν στη δισδιάστατη επιφάνεια ενός ασύμπτωτου παρόντος που περικλείει όλο το παρελθόν κι όλο το μέλλον μας.<br />Η πάλη μας για να παραμερίσουμε το ήδη νεκρό και να κάνουμε το ακόμη αγέννητο να γεννηθεί διεξάγεται ταυτόχρονα κι αδιαχώριστα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό πεδίο, έχουμε δηλαδή να καταπιαστούμε με την καταστροφή τόσο σε επίπεδο εξωτερικών κοινωνικών-θεσμικών δομών όσο και συνειδησιακών, αντιληπτικών και ψυχοσυναισθηματικών σχημάτων και συμπλεγμάτων. Εστιάζοντας στο ψυχολογικό επίπεδο που συνήθως είναι και το πιο παραμελημένο θα έλεγα πως, ως αναγκαία έκφραση της συνολικής κατάστασης που βιώνουμε σαν είδος και στην οποία είμαστε όλοι μέτοχοι, υπάρχει στον καθένα μας ένα κομμάτι, ένα διαμορφωμένο πλέγμα νοητικών και συναισθηματικών στάσεων που είναι ήδη νεκρό. Το κομμάτι αυτό όσο κι αν στους περισσότερους από μας φαίνεται σχεδόν ταυτισμένο με το βίωμα του εαυτού μας, είναι στην πραγματικότητα ένα βάρος που παράγει μια συγκεκριμένη μορφή αδράνειας που απειλεί να μας παρασύρει ολόκληρους στη χώρα του «ήδη αργά». Αυτή η αδράνεια εκφράζεται κυρίως ως διάχυτος παραλυτικός φόβος για τους κινδύνους που στην παρούσα φάση μπορεί να ελλοχεύει η κάθε μας κίνηση και ιδιαίτερα αν αυτή έχει έναν ριζοσπαστικό κι απελευθερωτικό προσανατολισμό (βλέπε τη ραγδαία διάδοση των λεγόμενων «κρίσεων πανικού»), ως ναρκισσιστική υπερεπένδυση του εαυτού που ανακουφίζει προσωρινά αλλά στην ουσία μας χώνει ακόμη πιο βαθιά στο πηγάδι του τρόμου (όσο πιο πολύ εαυτό έχεις να υπερασπίσεις τόσο πιο πολύ φοβάσαι), και ως βόλεμα, ως φαντασιακή υπεραξίωση των «κεκτημένων» εντός αυτού του κόσμου που έρχεται να αντισταθμίσει ψυχικά την οπωσδήποτε δυσάρεστη και ταπεινωτική αίσθηση της κυριαρχίας του φόβου. Πρόκειται γενικά για μια πολύ επικίνδυνη μορφή αδράνειας που θα γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη κι επιθετική στις εκφράσεις της όσο περισσότερο θα κινδυνεύει η ίδια. Μα πως μπορεί να κινδυνεύει κάτι που είναι ήδη νεκρό; Κι όμως μπορεί, κινδυνεύει να χάσει τη δανεική ζωή που κλέβει από το ακόμη αγέννητο σκοτώνοντάς το χωρίς το ίδιο να έχει καμιά πραγματική ελπίδα να ζήσει.<br />Η εμπειρία της ελληνικής εξέγερσης είναι εξαιρετικά χρήσιμη διότι συμπυκνώνει σε μια «εργαστηριακή» χρονική και τοπική μικροκλίμακα τα χαρακτηριστικά της κατάστασης που θα βιώσει το Ανθρώπινο είδος παγκοσμίως τα επόμενα χρόνια. Αναφορικά με την αδράνεια του βολέματος συγκεκριμένα, είναι εξαιρετικά διδακτική σε σχέση με το μέγεθος και τους ρυθμούς της κινητοποίησης που απαιτεί. Η ριζική ανατροπή των κοινωνικών δεδομένων είναι μια πολύ κουραστική, εξουθενωτική ιστορία. Καλό είναι να το έχουμε αυτό κατά νου από δω και πέρα και ν’ αρχίσουμε σιγά-σιγά να το παίρνουμε απόφαση και να σηκώνουμε τα μανίκια χωρίς βαρυθυμίες.<br />Σ’ ένα γενικό ψυχολογικό επίπεδο, η εμπειρία της εξέγερσης οξύνει κατά πολύ και φέρνει έτσι στην επιφάνεια της συνείδησης τη σχιζοειδή κατάσταση ύπαρξης που βιώνουμε αναπόφευκτα όλοι μέσα στο δανεικό χρόνο που ζούμε. Όσοι συμμετείχαν ενεργά στα γεγονότα κι αναγκάζονταν να διακόπτουν το σερί πορειών-συνελεύσεων-καταλήψεων για να πάνε στη γνωστή καθημερινή δουλειά τους, καταλαβαίνουν πολύ καλά τι εννοώ - αν και πρόκειται για μια κατάσταση που μας εμπλέκει εξαρχής όλους και η οποία με το πέρασμα του χρόνου θα εμπλέκει όλο και πιο ενεργά όλο και περισσότερους. Είναι η σχιζοφρένεια της διαρκούς εναλλαγής αλλά και της ταυτόχρονης πολλές φορές συνύπαρξης των απότομων εκκενώσεων απελευθερωτικής κοινωνικής αταξίας και των βίαιων επαναφορών σε μια κοινωνική «ομαλότητα» ολοένα πιο στυγνή κι απάνθρωπη. Ένα συνεχές πέρα-δώθε, γκάζι-φρένο, γκάζι-φρένο, μια κατάσταση που δίχως τα κατάλληλα ψυχικά εφόδια μπορεί να σε στείλει χαλαρά στο τρελάδικο καθώς τίποτα δε μπορεί πραγματικά να στεριώσει και ν’ αποκτήσει υπόσταση στο έδαφος του ήδη νεκρού, ενώ το ακόμη αγέννητο ασφυκτιά εντός της και … είναι ακόμη αγέννητο.<br />Θεωρώ λοιπόν πως είναι επιτακτική ανάγκη να καλλιεργήσουμε συνειδητά κάποιες ιδιαίτερες ψυχικές στάσεις προκειμένου ν’ ανταπεξέλθουμε στις υπαρξιακές παραδοξότητες της Μοναδικής ιστορικής κατάστασης που βιώνουμε. Οι στάσεις αυτές κατά τη γνώμη μου είναι βασικά δύο. Η πρώτη είναι αυτή που ονομάζω «στάση της ενεργητικής αναμονής». Στο πλαίσιο της ενεργητικής αναμονής ο άνθρωπος δραστηριοποιείται προκειμένου ν’ αλλάξει τις συνθήκες της ζωής του και τον εαυτό του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται ριζικά από την κλασική παθητική έννοια της αναμονής όπου κάποιος περιμένει απλά τα πράγματα να συμβούν και παρακολουθεί αμέτοχος. Ταυτόχρονα όμως είναι απολύτως συνειδητός στο ότι δεν περιμένει να δει άμεσα τα αποτελέσματα της δράσης του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται επίσης από το χυδαία ανταποδοτικό, κοντόφθαλμο και πρακτικίστικο πνεύμα του καπιταλισμού που απαιτεί την άμεση και χειροπιαστή εξαργύρωση της ανθρώπινης δραστηριοποίησης. Για να συγκροτηθεί και να λειτουργήσει η συγκεκριμένη ψυχική στάση πρέπει να έχουμε απολύτως ξεκάθαρο τι εννοούμε λέγοντας «πρακτικό αποτέλεσμα». Για τη ριζοσπαστική ανθρώπινη δράση της εποχής μας δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί ν’ αποκληθεί «πρακτικό αποτέλεσμα» πέρα από την καθολική αλλαγή του Ανθρώπινου Κόσμου. Αυτό είναι το μοναδικό μέτρο της πρακτικής αποτελεσματικότητας του καιρού μας.<br />Η άλλη ψυχική στάση που προτείνω άμεσα την καλλιέργειά της είναι η «στάση της μηδενιστικής αισιοδοξίας». Πρόκειται για μια αρνητική μορφή αισιοδοξίας, μια αισιοδοξία που θεμελιώνεται εξ ολοκλήρου σ’ αυτή την άλλη πραγματικότητα, σ’ αυτό τον άλλο Ανθρώπινο Κόσμο πέραν του καπιταλισμού, και σε τούτον εδώ τον κόσμο που ζούμε αφήνει μόνο αυτό που του αξίζει κι αυτό που στ’ αλήθεια παίρνει, δηλαδή το μηδέν και τη μαυρίλα του. Εμείς όμως απ’ τη μεριά μας δε φοβόμαστε το μηδέν, αντίθετα κάνουμε επίκληση στην αρχέγονη, ακατάλυτη και λυτρωτική δύναμή του. Μέσα στη μηδενιστική μας αισιοδοξία συναιρούμε (χωρίς να αναιρούμε) όλο το μίσος και την οργή μας, και προσβλέπουμε με άδολη χαρά κι εμπιστοσύνη στην καθαρτική έλευση του μηδενός διαμέσου της οποίας και μόνον θα έρθει στο φως του Κόσμου το μεγαλείο της Ανθρώπινης ελευθερίας.<br />Κλείνοντας το σημείωμα αυτό θα ήθελα ν’ απευθύνω λίγα λόγια σε κάποιες συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων, έπ’ ευκαιρίας των εορταστικών αυτών ημερών.<br />Καταρχήν προς τους καλλιτέχνες: Κατανοώ πολύ καλά τη δύσκολη θέση στην οποία έχετε περιέλθει. Αυτές τις μέρες τα γεγονότα σας ξεπερνούν κι ο ρόλος σας μοιάζει λίγο περιττός καθώς η ποίηση αναβλύζει μες από τους δρόμους, μες από την άγρια ομορφιά της ίδιας της εξέγερσης. Στην εποχή που ζούμε, άλλωστε, μόνο η καταστροφή του υπάρχοντος μπορεί να παράγει μια αισθητική απόλαυση με πραγματικό έρεισμα. Από την άλλη όμως, στην εποχή αυτή μόνον η τέχνη κι ο επαναστατικός στοχασμός ίσως και να έχει ακόμη κάποιο νόημα να επιτελούνται δημιουργικά κι όχι καταστροφικά διότι το έργο που παράγουν είναι εξαρχής ένα αρνητικό έργο, ένα έργο καταστατικά συνδεδεμένο μ’ έναν άλλο, τελείως διαφορετικό κόσμο απ’ αυτόν που τώρα ζούμε. Αφήστε λοιπόν τις περισπούδαστες αναλύσεις περί του νοήματος της τέχνης, σπάστε το γόρδιο δεσμό κι αποδεσμευτείτε από τα ατελείωτα υπαρξιακά σας μπουρδουκλώματα. Πνίγεστε σε μια κουταλιά νερό και νομίζετε πως είναι ωκεανός. Εάν δεν ξέρετε ποιο είναι το νόημα της τέχνης σήμερα, επινοήστε το. Η αποστολή σας είναι απλή, απλούστατη. Συμμετέχετε ως καλλιτέχνες με όποιους τρόπους μπορείτε στις κινητοποιήσεις, πλαισιώστε τις με όσο το δυνατόν περισσότερα καλλιτεχνικά δρώμενα και παρεμβάσεις, δείξτε με ποιανού το μέρος είναι η ομορφιά του Κόσμου. Αν όλ’ αυτά σας ακούγονται υπερβολικά ρομαντικά, παρακαλείστε ευγενικά ν’ αλλάξετε δραστηριότητα.<br />Προς τους διάφορους πολιτικάντηδες, πανελίστες, σχολιαστές τηλεαστέρες κλπ : Όσο κι αν προσπαθείτε να κρυφτείτε, ξέρετε πολύ καλά μέσα σας πως είστε ήδη τελειωμένοι. Φαίνεται στο ύφος σας και βαθιά μέσα στο μάτι σας.<br />Προς τους αγαπητούς καπιταλιστές : Με τα λόγια ενός κορυφαίου δικού σας διανοητή της εποχής της νεότητάς σας (με συγχωρείτε αν σας προκαλώ νοσταλγία, ξέρω πως είστε πολύ ευαίσθητοι όμως προσπαθήστε να φανείτε δυνατοί, πάνε πέρασαν αυτά και δεν ξαναγυρίζουν), το «πράγμα καθεαυτό» είναι εδώ κι ήρθε επιτέλους η ώρα να μιλήσει. Κάτι θέλει να σας ψιθυρίσει γλυκά στ’ αυτί, μην κάνετε τους ακατάδεκτους, σκύψτε ν’ ακούσετε. Δυο τρυφερά λόγια αγάπης για το ταξίδι που μοιραστήκατε κι ονομάζεται «Ιστορία», πριν πετάξει το κεφάλι σας βαθιά στη μαύρη άβυσσο και συνεχίσει για να μιλήσει μια γλώσσα που εσείς δεν θα υπήρχε ποτέ καμία πιθανότητα να καταλάβετε.<br /><br /><br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Πάντως ακόμη κι αυτό το «ανθρωπόμορφα» έχει γίνει πια πολύ αμφίβολο. Κάθονται το κράτος και τα μμε και κατασκευάζουν την τρομακτική φιγούρα του «επικίνδυνου κι αρματωμένου κουκουλοφόρου» - ρε παιδιά, τους άλλους τους είδατε; Πολλές φορές μπαίνω στο τριπ και κάνω ένα μικρό διανοητικό πείραμα που μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον κι αποκαλυπτικό της αλήθειας των πραγμάτων, και θα το πρότεινα στον καθένα. Πάρτε μια οποιαδήποτε φωτογραφία ή βίντεο συγκρούσεων ανάμεσα στις δυνάμεις καταστολής και τους εξεγερμένους και προσπαθήστε να την κοιτάξετε όσο το δυνατόν πιο ψυχρά κι αποστασιοποιημένα, ιδανικά σα να είστε ένας εξωγήινος απεσταλμένος στη Γη για να μελετήσει την εξέλιξη της ζωής και των ειδών στον πλανήτη. Τι βλέπετε; Εγώ βλέπω μια σύγκρουση όπου ο ένας αντίπαλος αποτελείται σίγουρα από ανθρώπους, μπορεί κάποιοι απ’ αυτούς να έχουν κρυμμένο το πρόσωπο τους, αλλά από τα ρούχα τους κι από τον τρόπο που κινούνται καταλαβαίνω πως είναι σίγουρα άνθρωποι. Οι άλλοι όμως, αυτοί που πάνε συνέχεια μαζί και δίπλα-δίπλα και κάνουν πάντα όλοι τα ίδια πράγματα, αυτοί έχουν πολύ περίεργη κοψιά. Θυμίζουν φευγαλέα (και κάπως σα να το κοροϊδεύουν) κάτι ανθρώπινο, κατά βάση όμως μοιάζουν με μια νοσηρή, τερατώδη μίξη ενός απροσδιόριστου ζώου και μιας μηχανικής κατασκευής προγραμματισμένης να βιαιοπραγεί. Να πρόκειται άραγε για καμιά νέα μετάλλαξη του είδους, μια πιο επιθετική ράτσα βγαλμένη μες από τα τοξικά και τη ραδιενέργεια; Και σε ποιο σημείο έχει προχωρήσει η μετάλλαξη, έχει άραγε επέλθει η μοιραία διακλάδωση που θα τους κάνει ένα άλλο, ξένο είδος προς το άνθρωπο; Κι αν όχι, μάλλον προς τα κει πάει το πράγμα. Πρέπει να έχω τα μάτια μου ανοιχτά και να το παρακολουθώ από κοντά το φαινόμενο…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-3194775620865734354?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-33548305041963743342008-12-26T08:56:00.001-08:002009-01-21T12:30:19.686-08:00Ο ΝΕΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΞΑΝΑ<br />ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!<br /><br />21/1/2009<br /><br /><br />Χα χα, ε ρε κάτι πλάκες, κοίτα να δεις που ο ανεκδιήγητος Λιακό είχε τελικά δίκιο. Ο Έλλην είναι Παγκόσμιος! Σίγουρα κάτι έχει να κάνει με το χώρο, με τον ίδιο τον τόπο, αφού οι άνθρωποι που τον κατοικούν τώρα ουδεμία σχέση έχουν μ’ αυτούς που τον κατοικούσαν τότε, στα τιμημένα (κατά το περίφημο εθνεγερτήριο άσμα «σήκωσέ το το τιμημένο») αρχαία χρόνια. Αυτός ο τόπος, μιλώντας γενικά για τα Βαλκάνια και πιο ειδικά για το μέρος που σήμερα λέγεται «Ελλάδα», μέσα στο ασύμμετρο πεδίο της πλανητικής ολότητας φαίνεται να βρίσκεται σε μια απευθείας, προνομιακή θα τολμούσε να πει κανείς σύνδεση με το Παγκόσμιο. Όποιος τ’ ακούει λίγο μεταφυσικό όλο αυτό, ας γυρίσει πλευρό μες το τετράγωνο πνευματικό κλουβί του κι ας συνεχίσει το μακάριο ύπνο του αθεράπευτα σίγουρος για την αδιαμφισβήτητη, στέρεη αλήθεια που με τόσο κόπο έχει κατακτήσει. Υπάρχει μια οδός, ένα αόρατο κοσμικό μονοπάτι μες από το οποίο κάποιες (σημαντικές) φορές αυτό που συμβαίνει εδώ αντηχεί άμεσα στην Παγκοσμιότητα χτυπώντας μια νευραλγική της χορδή.<br />Όπως και να ‘χει, αυτό που μας ενδιαφέρει πρωτίστως σε σχέση με την ελληνική εξέγερση και τη σημασία της δεν είναι ο τόπος αλλά ο χρόνος (ο χρόνος άλλωστε είναι αυτός που, πέρα από τους τωρινούς χαιρετισμούς και τις εκδηλώσεις συμπαράστασης απ’ όλο τον κόσμο, θα φανερώσει σε βάθος την παγκόσμια αντήχηση της ελληνικής εξέγερσης στην πράξη). Και πιο συγκεκριμένα η δημιουργία του ιστορικού Χρόνου ως διαρκές τέλος-πέρας, η κατάλυσή του, και η αναδημιουργία του ως διαρκής αρχή-άπειρο. Ας μείνω όμως προς το παρόν στα δύο πρώτα σκέλη της παραπάνω πρότασης, τα οποία αφορούν το «τώρα» και το συγκεκριμένο τόπο. Κυρίες και κύριοι, το πολιτισμικό μοντέλο που έχει επικρατήσει τα τελευταία 500 χρόνια, ο δυτικο-παγκόσμιος αστικός πολιτισμός επιστρέφει στη γενέτειρά του για να πεθάνει. Ο κύκλος κλείνει εκεί που άνοιξε, κι ένας νέος κύκλος ανοίγει στην αέναη σπείρα της πορείας του Σύμπαντος και του Ανθρώπινου είδους. Ας σιωπήσουμε για λίγο, και μες το μπάχαλο των πραγμάτων και του μυαλού μας ας αισθανθούμε έστω κι ένα μικρό κομμάτι της παράφορης ευτυχίας του να είμαστε ζωντανοί άνθρωποι, τώρα, εδώ.<br />Οι άμεσες εξηγήσεις της ελληνικής εξέγερσης είναι φυσικά ευνόητες. Η σαπίλα, η κοροϊδία, η λεηλασία κι ο εξευτελισμός των ζωών μας έχει ξεχειλίσει πια από τ’ αυτιά μας. Οι δυνάμεις καταστολής σαν αιχμή του δόρατος και πιο φανερή εκδήλωση της δολοφονικής βίας ενός ετοιμοθάνατου συστήματος έχουν εδώ και καιρό αποθρασυνθεί πέρα από κάθε πιθανό όριο ανοχής. Ειδικά γι’ αυτούς έχω μόνο ένα μικρό σχόλιο να κάνω, κι αυτό επειδή εκνευρίζομαι αφάνταστα ν’ ακούω ακόμη και μέσα στις γραμμές της εξέγερσης την «προχωρημένη», «πολιτικά ζυγισμένη», «έλλογη», «συναισθηματικά αποστασιοποιημένη», «μεγαλόκαρδη» κι «ανθρωπιστική» άποψη που λέει πως οι αστυνομικοί είναι άνθρωποι των λαϊκών στρωμάτων που έχουν πέσει κι αυτοί θύματα της εκπαίδευσής τους και του συστήματος γενικότερα. Λοιπόν μάγκες, οι αστυνομικοί μπορεί όντως να είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης στην όλη ιστορία (αν και νομίζω πως γενικά έχουμε την τάση να υποτιμάμε τη σημασία τους για το σύστημα, δε μας γεμίζουν το μάτι για «σημαντικοί» επειδή είναι τόσο εξόφθαλμα γελοίοι και μαλάκες, λες κι αυτό το σύστημα έτσι όπως είναι να άξιζε τάχαμου κάποιους άλλους, καλύτερους από δαύτους να έχει ως «σημαντικούς»), αλλά από ηθική και υπαρξιακή άποψη είναι οι χειρότεροι απ’ όλους. Οι εκπαιδευτές και οι προστάτες τους κάνουν απλά τη δουλειά τους, είναι βαθιά χωμένοι μέσα στο σύστημα κι απολαμβάνουν τα προνόμια του. Αυτοί όμως οι κακόμοιροι και κακοπληρωμένοι, αυτοί θα ‘πρεπε κανονικά να ναι μαζί μας αλλά έχουν πάει με τους άλλους, κι όχι μόνο αυτό, αλλά μας πουλάνε τσαμπουκά και νταηλίκι με τις πλάτες των άλλων. Αυτά τα λίγα γι’ αυτά τα μικρά ανθρωπόμορφα<a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a> σκουλήκια Γαμάτε τους. Τέλος.<br />Μιλώντας πιο ειδικά για τη νεολαία, τον πόλεμο εναντίον της τον έχει ξεκινήσει το ίδιο το σύστημα, αδιάψευστη απόδειξη πως πρόκειται για ένα σύστημα χωρίς κανένα μέλλον. Το ότι είναι οι νέοι αυτοί που σαλπίζουν πρώτοι την αντεπίθεση της κοινωνίας δε μου προκαλεί καμία έκπληξη. Οι νέοι βλέπουν πολύ καθαρά την άβυσσο εκεί που οι μεγαλύτεροι χαριεντίζονται φαντασιώνοντας σταθερά σημεία και στηρίγματα στο μικρό εαυτούλη που έχουν χτίσει μέσα στην καρδιά του κτήνους και στις ταπεινές χαρές του που νυχθημερόν αγωνίζονται να επιτύχουν και να προστατεύσουν. Ποτέ δεν πίστεψα τις εύκολες, αφ’ υψηλού κριτικές περί «κοινωνικής απομόνωσης κι αδιαφορίας» των νέων. Και γιατί παρακαλώ να ενδιαφέρονται για το μπουρδέλο μας; Ήξερα καλά κι από πρώτο χέρι πως η λεγόμενη «αδιαφορία» δεν είναι παρά η βαθιά, απόλυτη περιφρόνηση του κόσμου έτσι όπως είναι φτιαγμένος, κι ήξερα επίσης πως αυτή η περιφρόνηση είναι η μόνη στάση από την οποία μπορεί να προκύψει κάτι καλό στην παρούσα κατάσταση πραγμάτων. Σαν ένας συνειδητός φορέας της περιφρόνησης αυτής που ανήκει σε μια λίγο παλιότερη γενιά και που προσπαθεί εδώ και χρόνια να τη μετατρέψει σε παράγοντα δράσης μέσα στον κόσμο (όχι πάντα με τα καλύτερα αποτελέσματα), χαιρόμουν πάντα και σήμερα ακόμη περισσότερο να βλέπω πως η στάση αυτή στους πιο νέους παίρνει πιο μαζικά κοινωνικά χαρακτηριστικά. Αυτό σημαίνει πως αυτού του είδους ο διδακτικός για όλους μας μηδενισμός, ένας μηδενισμός των πραγμάτων κι όχι των αξιών όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι άθλιοι υποστηριχτές των τωρινών πραγμάτων και των μηδενικών τους αξιών, έχει πια τη δυνατότητα να γίνει στ’ αλήθεια ενεργός, να συγκροτήσει μια αυθεντική κοινωνική στάση που παράγει κοινωνική πραγματικότητα αντί να μένει μια άναρθρη, εκκεντρική κραυγή όπως ήταν η περίπου αναπόφευκτη μοίρα για τους προηγούμενους, λιγοστούς κι απομονωμένους θιασώτες του.<br />Οι νέοι κάνουν τη δουλειά τους μια χαρά, μέσα στις κοινότητες και τις ομαδοποιήσεις τους χτίζουν μια νέα γλώσσα που οι μεγαλύτεροι δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε - κι ευτυχώς. Προσωπικά, σαν κάποιος λίγο (κι ελπίζω όχι ανεπανόρθωτα) μεγαλύτερος που για μια και μόνο στιγμή παίρνει στα σοβαρά αυτή του την ιδιότητα, μια μόνο συμβουλή έχω να τους δώσω: Μην εμπιστεύεστε τους μεγαλύτερους. Πάρτε ό,τι θετικό νομίζετε από κάποιους από αυτούς (κι υπάρχουν σίγουρα πολλά), όμως μη βασίζεστε σ’ αυτούς και κυρίως, μην τους αφήνετε να σας μολύνουν με το δισταγμό τους. Από μόνη της η εμπειρία της προχωρημένης ενηλικίωσης σε μια κοινωνία που κάθε μέρα κλέβει από τους ανθρώπους ψυχή, μυαλό και σώμα για να υπάρξει, έχει αφήσει ακόμη και στους πιο συνειδητά επαναστατημένους από μας φανερά και κρυφά κατάλοιπα αλλοτρίωσης, μνήμες ματαίωσης και ήττας, τυφλά σημεία και συμπλέγματα υποταγής που ποτέ δεν ξέρεις πότε θα ενεργοποιηθούν - και συχνά δυστυχώς το κάνουν τις πιο κρίσιμες στιγμές.<br />Από κει και πέρα, ξέρουμε όλοι καλά πως τα νεολαιϊστικα ξεσπάσματα όσο ισχυρά κι εκρηκτικά κι αν είναι, δε μπορούν από μόνα τους να πετύχουν τη νίκη και τη ριζική κοινωνική αλλαγή που έχουμε ανάγκη για να μπορέσουμε να ζήσουμε. Μπορεί το μέλλον ν’ ανήκει ολοκληρωτικά στους νέους, δε μπορούν όμως από μόνοι τους να καθορίσουν το παρόν. Εμείς οι υπόλοιποι λοιπόν, αυτοί οι τύποι με τις κουτσά-στραβά διαμορφωμένες ζωές και προσωπικότητες (ο Θεός να τις κάνει, τέλος πάντων), καλό είναι ν’ αντικρίσουμε κατάφατσα την πραγματικότητα και να μη φοβηθούμε να κατανοήσουμε με όλες του τις συνέπειες αυτό που ήδη όλοι βαθιά μέσα μας κατανοούμε. Η τωρινή απότομη όξυνση της κοινωνικής σύγκρουσης είναι η είσοδός μας σε μια νέα, δύσκολη κι ελπιδοφόρα εποχή, το πρώτο τράνταγμα σε μια ακολουθία δονήσεων διαρκώς κλιμακούμενης έντασης και έκτασης - τόσο στην Ελλάδα όσο και (κυρίως) διεθνώς. Η πραγματικότητα, αυτό που έχουμε μάθει να ζούμε και να καταλαβαίνουμε ως πραγματικότητα, τρίζει. Εκεί που έμοιαζε θεόρατο, αδιαπέραστο παγόβουνο, μεταμορφώνεται σε εύθραυστο, λεπτό στρώμα πάγου - τι να κρύβει από κάτω; Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες μέρες στην Ελλάδα δεν αφορά την Ελλάδα και το τώρα, είναι Παγκόσμιο κι αφορά την κατάσταση που θα ζήσουμε ως Ανθρώπινο είδος τα επόμενα χρόνια - κι αυτό που θα ζήσουμε τα επόμενα χρόνια αφορά και εμπλέκει σύσσωμο το παρελθόν και το μέλλον του είδους, την ίδια την επιβίωσή του. Οι σκέψεις που κάνουμε λοιπόν πάνω στα γεγονότα, ας είναι προσανατολισμένες στην προοπτική της «μακράς διάρκειας». Καλό μας ταξίδι και προσοχή στα κενά αέρος.<br />Έχοντας αυτά κατά νου, θα πάω κατευθείαν στο θέμα-ταμπού μιας γερασμένης, κο(υ)ρασμένης, πολλαπλά ευνουχισμένης κοινωνίας που μόλις τώρα, δειλά-δειλά, ψηλαφίζει το σημείο του τραύματος για ν’ ανακαλύψει πως τα γεννητικά της όργανα ίσως και να είναι ακόμη στη θέση τους, κι αν όχι, πως μπορούν να ξαναφυτρώσουν. Το θέμα της καταστροφής. Αναφέρομαι ασφαλώς στην πραγματική καταστροφή των υφιστάμενων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δομών που αποτελεί και το ουσιαστικό διακύβευμα, κι όχι στην καταστροφή βιτρινών, τραπεζών και καταστημάτων. Αυτή είναι μια επιφανειακή, συμβολική, θεαματική καταστροφή, χρήσιμη στο κράτος και τα ΜΜΕ για να υποδαυλίσουν τα φοβικά αντανακλαστικά των νοικοκυραίων όσο και στους εξεγερμένους για να συμπυκνώσουν εκφραστικά τις προθέσεις τους. Μέχρι εκεί όμως. Δεν έχει τόσο σημασία η ίδια όσο αυτό που υπαινίσσεται, και γι’ αυτό ακριβώς σκοπεύω να μιλήσω.<br />Ή μάλλον όχι, θα κάνω κι έπ’ αυτού δυο σχόλια. Το πρώτο για να επισημάνω το αίσχος και το απύθμενο θράσος να μιλάνε οι «από πάνω» για τους «από κάτω» και να λένε πως είναι βίαιοι. Να μιλάνε ποιοι, αυτοί που είναι οι γεννήτορες κι οι αιώνιοι υπερασπιστές όλης της καταπίεσης και της βίας που βιώνουμε από την πρώτη στιγμή που τολμάμε ν’ αναπνεύσουμε μέσα στον κωλόκοσμό τους. Το δεύτερο για ν’ αναφερθώ σ’ αυτή την ιλαροτραγική (κι εξωφρενικά μεγενθυμένη μες απ’ τους παραμορφωτικούς φακούς των Μέσων) φιγούρα του μικρομαγαζάτορα του κέντρου της Αθήνας (κι όλων των κέντρων των επαρχιακών πόλεων που εξελίχθηκε η εξέγερση) που κλαψουρίζει για την περιουσία που έχασε ή, πολύ συνηθέστερα, που φοβάται ότι θα χάσει. Θα πω αρχικά πως, καλώς ή κακώς, οι δρόμοι της κατανάλωσης και της εξέγερσης είναι οι ίδιοι δρόμοι, οι μεγάλοι κεντρικοί δρόμοι μαζικής κυκλοφορίας. Άμα γουστάρεις η πραμάτεια σου να έχει το πρώτο τραπέζι στην πίστα που χιλιάδες άνθρωποι κυκλοφορούν και ψωνίζουν για να κονομάς, θ’ αναλάβεις μοιραία και το ρίσκο η βιτρίνα σου να είναι ο πρώτος στόχος όταν κάποιοι απ’ αυτούς τους χιλιάδες ανθρώπους που τους μοστράρεις τσαμπουκά στη μάπα κάθε μέρα πράγματα που δε μπορούν ν’ αποκτήσουν, αποφασίσουν να εκφράσουν την οργή τους και να σκεφτούν πως ίσως τελικά και να υπάρχει τρόπος να τ’ αποκτήσουν. Απλά πράγματα.<br />Το άλλο σχόλιο που έχει και το πραγματικό ζουμί είναι πως τη «στιγμή» που ο μικρομαγαζάτορας, αυτός ο παραδοσιακός κι ακάματος στυλοβάτης του συστήματος, θα καταλάβει ότι ο εχθρός του είναι το κράτος και οι τράπεζες κι ότι η θέση του είναι μαζί μ’ αυτόν που «τα σπάει», τότε θα σημάνει και η ώρα της τελικής επίθεσης και της νίκης των δυνάμεων της κοινωνικής απελευθέρωσης. «Μπα, κι από πότε ο φύσει συντηρητικός κι αμφιταλαντευόμενος μικροαστός απέκτησε αξία βαρόμετρου για την έκβαση της κοινωνικής σύγκρουσης;», ακούω την ερώτηση με την εύλογη καχυποψία. Η αλήθεια είναι πως για τους μικροαστούς και το ρόλο τους έχω μια άποψη λίγο αιρετική σε σχέση με την αντίληψη που κυκλοφορεί στους κόλπους της επαναστατικής πολιτικής. Η αντίληψη αυτή θεωρεί λίγο-πολύ πως οι συγκροτημένες και πραγματικά ενεργές τάξεις του κοινωνικού στίβου είναι η αστική και η εργατική τάξη. Αυτές είναι οι τάξεις που μπορούν να αρθρώσουν και να υπερασπιστούν στην πράξη ένα συνολικό σχέδιο οργάνωσης της κοινωνίας. Οι μικροαστοί δεν αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα της κοινωνικής πάλης, είναι ένα παθητικό κοινωνικό στρώμα που σε κάθε κρίσιμη καμπή επιλέγει να ταχθεί είτε με το ένα είτε με το άλλο από τα κύρια κοινωνικά στρατόπεδα.<br />Δε θα διαφωνήσω καθόλου μ’ αυτή την περιγραφή, θα ρίσκαρα όμως μια πιο «πονηρή» ανάγνωσή της. Η ανάγνωση αυτή λέει πως, ακριβώς λόγω της εξαρτημένης κοινωνικής του φύσης, με την επιλογή που κάθε φορά κάνει για το που θα ρίξει το βάρος του ο μικροαστός γίνεται στην πραγματικότητα ο άνθρωπος-κλειδί, ο αστάθμητος κι απολύτως καθοριστικός παράγοντας της έκβασης της σύγκρουσης. Με μια πρόχειρη, νοερή επισκόπηση νομίζω πως δεν θα έπεφτα πολύ έξω αν υποστήριζα πως κάθε πραγματικά σημαντική κοινωνική σύγκρουση στη μέχρι τώρα ιστορία του κεφαλαιοκρατικού συστήματος κρίθηκε εν τέλει από το ποιον επέλεξαν να στηρίξουν τα μικροαστικά κοινωνικά στρώματα. Ο ιδιάζων και κρίσιμος αυτός κοινωνικός ρόλος του μικροαστού απορρέει ακριβώς από την εγγενή αμφιταλάντευση και παθητικότητά του. Η αμφιταλάντευση προικίζει το μικροαστό με μια ιδιαίτερη μορφή ελευθερίας, σημαίνει πως ενώ οι άλλοι δύο ανεξάρτητοι παράγοντες της σύγκρουσης διαμορφώνουν το πλαίσιο και τους όρους της ο μικροαστός είναι αυτός που επιλέγει, ο μόνος παράγοντας στην πραγματικότητα που είναι ελεύθερος και σε θέση να επιλέξει. Η παθητικότητα από την άλλη, αυτή η ιστορικά ανενεργή του κατάσταση είναι που μετατρέπει το μικροαστό στον πλέον αξιόπιστο καθρέφτη, σ’ ένα ψυχρό κι αδιάψευστο δείκτη του πραγματικού επιπέδου εξέλιξης στο οποίο βρίσκεται κάθε φορά η κοινωνία και οι προοπτικές της, πέρα από τα φαντασιακά σχήματα και οράματα που μετέρχονται οι ενεργές κοινωνικές τάξεις εξαιτίας της δικής τους ιδιαίτερης κοινωνικής κι ιστορικής φύσης (το ιστορικά και κοινωνικά ενεργό στοιχείο είναι πάντα αδιαχώριστο από το φαντασιακό). Τη «στιγμή» λοιπόν που ο μικροαστός θ’ αποφασίσει να ταχθεί με τη μεριά της επανάστασης, θα ‘ναι η πραγματική ώρα της κοινωνίας ν’ αλλάξει ριζικά επίπεδο εξέλιξης κι οργάνωσης.<br />Ο ρόλος του μικροαστού ενισχύεται ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή για δύο επιπρόσθετους λόγους. Ο πρώτος αφορά το αδυσώπητο χτύπημα της λεγόμενης «μεσαίας τάξης» από την κρίση του παγκόσμιου συστήματος, και κυρίως από τη δομική πλέον αδυναμία του αστικού κράτους να της παράσχει την οποιαδήποτε πραγματική προστασία και προοπτική. Στον 20ο αιώνα που ο καπιταλισμός βρισκόταν ακόμη σε ηλικία σχετικής ακμής, είχε τη δυνατότητα να παράγει, να συντηρεί και ν’ αναπτύσσει τη μεσαία τάξη, κι έτσι, έχοντας έτοιμο το σκελετό, να μπορεί να εμφανίζεται ως οργανωτής κι εκφραστής ολόκληρης της κοινωνίας. Στον 21ο αιώνα της προϊούσας αποσύνθεσης κι αποδιοργάνωσης του παγκόσμιου συστήματος, όχι μόνο η κρίση αλλά ακόμη και μια ενδεχόμενη εκ νέου οικονομική «ανάπτυξη» του συστήματος δε μπορεί παρά να στηρίζεται στο χτύπημα της «μεσαίας τάξης» και ν’ αφορά αποκλειστικά τα πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα των μεγάλων εταιριών και των τραπεζών. Πολύ απλά, ο καπιταλισμός είναι πια όλο και λιγότερο σε θέση να παράγει κοινωνία.<br />Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την τάση επέκτασης της μικροαστικής συνείδησης σ’ ολόκληρο το κοινωνικό φάσμα, πέρα από τον κλασικό μικροαστό έτσι όπως θα τον ορίζαμε αυστηρά με όρους πολιτικής οικονομίας. Για την ακρίβεια στη σημερινή εποχή έχουμε το παράδοξο φαινόμενο ότι ενόσω ο κλασικός μικροαστός τείνει όλο και περισσότερο να εκλείπει, η μορφή συνείδησης που τον χαρακτηρίζει ιστορικά τείνει να αποσπάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες κοινωνικής ύπαρξης που την παράγουν αρχικά, και διαμέσου των μαζικών ιδεολογικών μηχανισμών του συστήματος να διαχέεται στο κοινωνικό σώμα. Οι ιστορικές ταξικές κουλτούρες και μορφές συνείδησης, τόσο η παραδοσιακή αστική όσο και η παραδοσιακή εργατική κουλτούρα, βρίσκονται σε διαδικασία παρακμής. Με όρους ατομικής συνείδησης, θα λέγαμε ότι στη σημερινή εποχή το ψυχολογικό υπόβαθρο όλων μας είναι ο ιδιαίτερος ψυχισμός του μικροαστού. Το στοιχείο αυτό είναι απολύτως ενδεικτικό του ιδιάζοντος χαρακτήρα της εποχής που ζούμε. Η μικροαστική συνείδηση είναι μια κατεξοχήν μηδενική και μηδενίζουσα συνείδηση, και η εποχή μας είναι ακριβώς η εποχή του μηδενός της Ανθρώπινης Ιστορίας.<br />Ξαναπιάνοντας το θέμα της καταστροφής από αυτό ακριβώς το σημείο, αυτό που χρειάζεται να τονιστεί και να γίνει κοινή συνείδηση όσο το δυνατό γρηγορότερα είναι πως η καταστροφή είναι καταρχήν επιλογή όχι δική μας, αλλά του καπιταλισμού. Μάλλον καλύτερα, δεν είναι στ’ αλήθεια επιλογή ούτε του καπιταλισμού. Η καταστροφή του Ανθρώπινου Κόσμου είναι η μοιραία κι αναγκαστική πραγματικότητα ενός υπέργηρου, κορεσμένου συστήματος που τρέφεται από τις ίδιες του τις σάρκες, από την καταστροφή της κοινωνίας που το ίδιο δημιούργησε, προκειμένου να κερδίσει μικρές παρατάσεις ζωής. Αυτό που ζούμε από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 κι ύστερα είναι οι διαδοχικοί αναβαθμοί της αποσταθεροποίησης του κοινωνικού και πολιτισμικού μοντέλου των τελευταίων 500 χρόνων (κι ας μείνω εδώ χωρίς να προχωρήσω πιο πίσω). Πετρελαϊκή κρίση το ’70, κρίση του χρέους το ’80, κατάρρευση του κρατικού καπιταλισμού το ’90, πόλεμος «κατά της τρομοκρατίας» το ’00, και τώρα, βαδίζοντας προς τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα, η παγκόσμια οικολογική και οικονομική κρίση πλησιάζει όλο και κοντύτερα στο σημείο βρασμού. Αν δε θέλουμε να βρεθούμε στην ίδια θέση παρανοϊκής άρνησης με τον πωλητή εξωτικών πουλιών στην περίφημη σκηνή των Monty Pythons με το νεκρό παπαγάλο, οφείλουμε να κοιτάξουμε τον ταύρο στα μάτια. Κυρίες και κύριοι, ο πολυαγαπημένος μας καπιταλισμός μας αφήνει χρόνους. Αυτό που μένει να φανεί είναι το εάν μαζί με τον καπιταλισμό θα καταστραφούμε κι εμείς, το Ανθρώπινο είδος κι ο πολιτισμός του. Για να μη συμβεί αυτό, θα πρέπει να καταστρέψουμε τον καπιταλισμό πριν μας καταστρέψει αυτός.<br />Σχολιάζοντας την εξέγερση της Αθήνας ο Mike Davis, ίσως ο πιο έγκυρος κι οξυδερκής αναλυτής των αστεακών εξεγέρσεων του καιρού μας, τονίζει πως σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου κοινωνικής αμφισβήτησης που διαφοροποιείται τόσο από το επαναστατικό κύμα του ’68 όσο και από το πιο πρόσφατο κίνημα αντίστασης της αντι-παγκοσμιοποίησης. Σε σχέση μ’ αυτό το τελευταίο παρατηρεί πως διακατεχόταν από ένα πνεύμα ελπίδας κι αισιοδοξίας για τον «άλλο κόσμο που είναι εφικτός», ενώ αντίθετα ο νέος κύκλος αμφισβήτησης που άνοιξε στην Αθήνα είναι ένα κίνημα ποτισμένο στη χολή της οργής, της απογοήτευσης, του αδιεξόδου και της καταστροφής. Προσωπικά ο ίδιος σχολίαζα το 2004 τις διαδικασίες του αντι-παγκοσμιοποιητικού κινήματος λέγοντας πως δεν αποτελούν παρά την κορυφή του παγόβουνου σε σχέση με τις ριζοσπαστικές μοριακές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στις ανθρώπινες κοινωνίες διεθνώς. Σαν σύνθημα που συνοψίζει το πνεύμα της επερχόμενης Παγκόσμιας Επανάστασης του Ανθρώπινου είδους χρησιμοποίησα τη φράση «Η απελπισία είναι η τελευταία και η πραγματική μας ελπίδα». Στο πλαίσιο της θεωρίας της Θεϊκότητας του Ανθρώπινου είδους, υποστήριξα επίσης πως η αποκάλυψη του πραγματικού Θεού στον 21ο αιώνα (του Ανθρώπινου είδους εννοώντας) θ’ ακολουθήσει την ίδια πορεία που διέγραψε η αποκάλυψη του αφηρημένου Θεού του πιο ανεπτυγμένου κι ισχυρού μονοθεϊσμού, της χριστιανικής δηλαδή θρησκείας. Ο Θεός πρώτα θ’ αποκαλυφθεί ως οργή κι εκδίκηση (Παλαιά Διαθήκη), και στη συνέχεια ως αγάπη (Καινή Διαθήκη). Αυτός ο Θεός της εκδίκησης, λοιπόν, άρχισε ήδη ν’ αποκαλύπτεται, κι ο πρώτος σταθμός της αποκάλυψής του είναι η Ελλάδα. Ο πραγματικός Θεός γεννιέται στον ίδιο πολιτισμικό τόπο που ο αφηρημένος Θεός του χριστιανισμού αφομοίωσε και κατέστρεψε προκειμένου να κυριαρχήσει, αυτή είναι η διαλεκτική της Ανθρώπινης Ιστορίας, η διαλεκτική δηλαδή της πραγμάτωσης της αληθινής-Θεϊκής φύσης του Ανθρώπινου είδους.<br />Είναι αλήθεια πως μολονότι στη καπιταλιστική ζωή μας βιώνουμε αναρίθμητες μικρές και μεγάλες καταστροφές μέσα μας και έξω μας, είμαστε όλοι μεγαλωμένοι σ’ ένα πολιτισμικό κλίμα όπου η έννοια της καταστροφής είναι περίπου ανάθεμα. Ακόμη πιο αλήθεια όμως είναι πως η Φύση είναι μια άπειρη καταστροφικότητα (όπως και δημιουργικότητα), και πως ο κάθε Άνθρωπος σαν καθολική έκφραση της Φύσης που είναι, κρύβει μέσα του κι ένα μεγάλο καταστροφέα. Αυτό το βέβηλο καταστροφέα οφείλουμε να αφυπνίσουμε και ν’ αφήσουμε ελεύθερο αν θέλουμε να έχουμε κάποια τύχη. Τίποτα το πραγματικά καλό δε μπορεί να υπάρξει, τίποτα που ν’ αξίζει το χαρακτηρισμό «ανθρώπινο» εάν δεν καταστραφεί αυτό που έχει ήδη δημιουργηθεί και μας πλακώνει. Σ’ ένα πεδίο ασφυκτικά αποικισμένο από το κεφάλαιο και τις διαδικασίες του, η καταστροφή είναι η δυνατή κλωτσιά που διανοίγει το χώρο για να συμβεί το οτιδήποτε πραγματικά δημιουργικό. Αυτό άλλωστε φάνηκε πολύ έντονα στην ελληνική εξέγερση. Η δυναμική των πρωτότυπων κι εκτεταμένων εκδηλώσεων δημιουργικής λαϊκής πρωτοβουλίας και αυτοοργάνωσης που τη χαρακτηρίζουν, προέκυψε ακριβώς μες από τη δυναμική και το χώρο που διάνοιξε η πρωτοφανής σε ένταση και έκταση εκδήλωση της κοινωνικής αντι-βίας τις τρεις πρώτες μέρες.<br />Ο χρόνος που ζούμε είναι δανεικός και τεχνητός. Δανεικός γιατί είναι κλεμμένος από το μέλλον, τεχνητός γιατί είναι χρόνος που ζούμε μέσα στην αναπαράσταση. Ολόκληρος ο Ανθρώπινος Κόσμος κλεισμένος μέσα σε χρεόγραφα προς μελλοντική αποπληρωμή, να ποια είναι η ουσία της πιστωτικής κρίσης που τώρα σκάει σα φούσκα στα μούτρα μας. Το πραγματικό μέλλον είναι άπειρο, γι’ αυτό ακριβώς και δε μπορεί να δανείζει έπ’ άπειρον τον εαυτό του σε κάτι ιστορικά κατασκευασμένο και πεπερασμένο όπως ο καπιταλισμός. Η υποκλοπή του μέλλοντος από το κεφάλαιο μας κάνει να μην έχουμε πια καμία ανάγκη προσφυγής σε κάποιο ουτοπικό μέλλον προκειμένου να καταστρέψουμε το παρόν, όσο κι αν το ουτοπικό αυτό μέλλον ορίζει τα όνειρα και τις επιθυμίες μας. Το μέτρο της ανάγκης μας για ένα από τώρα οριοθετημένο μέλλον πέραν του καπιταλισμού, δηλώνει ακριβώς το μέτρο του φόβου μας απέναντι στις καταστροφικές του δυνάμεις. Όταν βρίσκομαι στη φυλακή και μάλιστα με την απειλή του θανάτου, δε μ’ ενδιαφέρει και τόσο να μάθω τι βρίσκεται έξω από τη φυλακή. Βασικά μ’ ενδιαφέρει να βγω. Και μάλιστα όσο πιο γρήγορα γίνεται γιατί ο δανεικός μου χρόνος τελειώνει.<br />Λοιπόν αυτός ο δανεικός χρόνος που ζούμε είναι μια αρκετά μυστήρια ιστορία. Μοιάζει πολύ με την κατάσταση που ο Derrida στην πιο ενδιαφέρουσα, στη μηδενιστική του φάση περιγράφει ως «ασύμπτωτο του παρόντος με τον εαυτό του», μια κατάσταση που είναι «πολύ νωρίς» και συνάμα είναι «ήδη αργά». Βέβαια ο Derrida σαν ένας κατά βάθος γνήσιος μεταφυσικός και δηλωμένος εχθρός της διαλεκτικής, εκλαμβάνει την κατάσταση αυτή ως οντολογικό δεδομένο, ως την αιώνια κι απαράλλακτη κατάσταση του είναι. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια κατάσταση του ιστορικού Χρόνου και μάλιστα όχι όποια κι όποια, αλλά τη Μοναδική κατάσταση όπου ολόκληρο το οντολογικό εποικοδόμημα του ιστορικού Χρόνου, του Χρόνου δηλαδή της διαλεκτικής ανάπτυξης της Αλλοτρίωσης του Ανθρώπινου είδους από την αληθινή-Θεϊκή του Φύση, μηδενίζεται προκειμένου να αναδυθεί μια ολότελα νέα Ανθρώπινη κατάσταση του είναι, μια νέα χρονικότητα πέραν της Ιστορίας.<br />Εν ολίγοις τη σήμερον ημέρα κανείς δεν είναι στ’ αλήθεια ζωντανός. Η πάλη που ζούμε και θα ζούμε όλο και πιο έντονα τα επόμενα χρόνια είναι μια πάλη ανάμεσα στο ακόμη αγέννητο και το ήδη νεκρό. Η κατάσταση της ύπαρξής μας είναι μια φα(ντα)σματική κατάσταση στην οποία συμπλέκονται αδιάκριτα το αποχαιρετιστήριο λαμπύρισμα αυτού που φεύγει και η δειλή ακόμη ανταύγεια αυτού που έρχεται - γι’ αυτό κι η εικόνα και το θέαμα μας γοητεύουν τόσο ακατανίκητα. Ο άνθρωπος στην οθόνη μας φαίνεται πιο αληθινός από τον άνθρωπο με σάρκα και οστά, κι έχουμε δίκιο γιατί εμείς είμαστε οι άνθρωποι στην οθόνη, φαντάσματα που ζουν στη δισδιάστατη επιφάνεια ενός ασύμπτωτου παρόντος που περικλείει όλο το παρελθόν κι όλο το μέλλον μας.<br />Η πάλη μας για να παραμερίσουμε το ήδη νεκρό και να κάνουμε το ακόμη αγέννητο να γεννηθεί διεξάγεται ταυτόχρονα κι αδιαχώριστα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό πεδίο, έχουμε δηλαδή να καταπιαστούμε με την καταστροφή τόσο σε επίπεδο εξωτερικών κοινωνικών-θεσμικών δομών όσο και συνειδησιακών, αντιληπτικών και ψυχοσυναισθηματικών σχημάτων και συμπλεγμάτων. Εστιάζοντας στο ψυχολογικό επίπεδο που συνήθως είναι και το πιο παραμελημένο θα έλεγα πως, ως αναγκαία έκφραση της συνολικής κατάστασης που βιώνουμε σαν είδος και στην οποία είμαστε όλοι μέτοχοι, υπάρχει στον καθένα μας ένα κομμάτι, ένα διαμορφωμένο πλέγμα νοητικών και συναισθηματικών στάσεων που είναι ήδη νεκρό. Το κομμάτι αυτό όσο κι αν στους περισσότερους από μας φαίνεται σχεδόν ταυτισμένο με το βίωμα του εαυτού μας, είναι στην πραγματικότητα ένα βάρος που παράγει μια συγκεκριμένη μορφή αδράνειας που απειλεί να μας παρασύρει ολόκληρους στη χώρα του «ήδη αργά». Αυτή η αδράνεια εκφράζεται κυρίως ως διάχυτος παραλυτικός φόβος για τους κινδύνους που στην παρούσα φάση μπορεί να ελλοχεύει η κάθε μας κίνηση και ιδιαίτερα αν αυτή έχει έναν ριζοσπαστικό κι απελευθερωτικό προσανατολισμό (βλέπε τη ραγδαία διάδοση των λεγόμενων «κρίσεων πανικού»), ως ναρκισσιστική υπερεπένδυση του εαυτού που ανακουφίζει προσωρινά αλλά στην ουσία μας χώνει ακόμη πιο βαθιά στο πηγάδι του τρόμου (όσο πιο πολύ εαυτό έχεις να υπερασπίσεις τόσο πιο πολύ φοβάσαι), και ως βόλεμα, ως φαντασιακή υπεραξίωση των «κεκτημένων» εντός αυτού του κόσμου που έρχεται να αντισταθμίσει ψυχικά την οπωσδήποτε δυσάρεστη και ταπεινωτική αίσθηση της κυριαρχίας του φόβου. Πρόκειται γενικά για μια πολύ επικίνδυνη μορφή αδράνειας που θα γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη κι επιθετική στις εκφράσεις της όσο περισσότερο θα κινδυνεύει η ίδια. Μα πως μπορεί να κινδυνεύει κάτι που είναι ήδη νεκρό; Κι όμως μπορεί, κινδυνεύει να χάσει τη δανεική ζωή που κλέβει από το ακόμη αγέννητο σκοτώνοντάς το χωρίς το ίδιο να έχει καμιά πραγματική ελπίδα να ζήσει.<br />Η εμπειρία της ελληνικής εξέγερσης είναι εξαιρετικά χρήσιμη διότι συμπυκνώνει σε μια «εργαστηριακή» χρονική και τοπική μικροκλίμακα τα χαρακτηριστικά της κατάστασης που θα βιώσει το Ανθρώπινο είδος παγκοσμίως τα επόμενα χρόνια. Αναφορικά με την αδράνεια του βολέματος συγκεκριμένα, είναι εξαιρετικά διδακτική σε σχέση με το μέγεθος και τους ρυθμούς της κινητοποίησης που απαιτεί. Η ριζική ανατροπή των κοινωνικών δεδομένων είναι μια πολύ κουραστική, εξουθενωτική ιστορία. Καλό είναι να το έχουμε αυτό κατά νου από δω και πέρα και ν’ αρχίσουμε σιγά-σιγά να το παίρνουμε απόφαση και να σηκώνουμε τα μανίκια χωρίς βαρυθυμίες.<br />Σ’ ένα γενικό ψυχολογικό επίπεδο, η εμπειρία της εξέγερσης οξύνει κατά πολύ και φέρνει έτσι στην επιφάνεια της συνείδησης τη σχιζοειδή κατάσταση ύπαρξης που βιώνουμε αναπόφευκτα όλοι μέσα στο δανεικό χρόνο που ζούμε. Όσοι συμμετείχαν ενεργά στα γεγονότα κι αναγκάζονταν να διακόπτουν το σερί πορειών-συνελεύσεων-καταλήψεων για να πάνε στη γνωστή καθημερινή δουλειά τους, καταλαβαίνουν πολύ καλά τι εννοώ - αν και πρόκειται για μια κατάσταση που μας εμπλέκει εξαρχής όλους και η οποία με το πέρασμα του χρόνου θα εμπλέκει όλο και πιο ενεργά όλο και περισσότερους. Είναι η σχιζοφρένεια της διαρκούς εναλλαγής αλλά και της ταυτόχρονης πολλές φορές συνύπαρξης των απότομων εκκενώσεων απελευθερωτικής κοινωνικής αταξίας και των βίαιων επαναφορών σε μια κοινωνική «ομαλότητα» ολοένα πιο στυγνή κι απάνθρωπη. Ένα συνεχές πέρα-δώθε, γκάζι-φρένο, γκάζι-φρένο, μια κατάσταση που δίχως τα κατάλληλα ψυχικά εφόδια μπορεί να σε στείλει χαλαρά στο τρελάδικο καθώς τίποτα δε μπορεί πραγματικά να στεριώσει και ν’ αποκτήσει υπόσταση στο έδαφος του ήδη νεκρού, ενώ το ακόμη αγέννητο ασφυκτιά εντός της και … είναι ακόμη αγέννητο.<br />Θεωρώ λοιπόν πως είναι επιτακτική ανάγκη να καλλιεργήσουμε συνειδητά κάποιες ιδιαίτερες ψυχικές στάσεις προκειμένου ν’ ανταπεξέλθουμε στις υπαρξιακές παραδοξότητες της Μοναδικής ιστορικής κατάστασης που βιώνουμε. Οι στάσεις αυτές κατά τη γνώμη μου είναι βασικά δύο. Η πρώτη είναι αυτή που ονομάζω «στάση της ενεργητικής αναμονής». Στο πλαίσιο της ενεργητικής αναμονής ο άνθρωπος δραστηριοποιείται προκειμένου ν’ αλλάξει τις συνθήκες της ζωής του και τον εαυτό του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται ριζικά από την κλασική παθητική έννοια της αναμονής όπου κάποιος περιμένει απλά τα πράγματα να συμβούν και παρακολουθεί αμέτοχος. Ταυτόχρονα όμως είναι απολύτως συνειδητός στο ότι δεν περιμένει να δει άμεσα τα αποτελέσματα της δράσης του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται επίσης από το χυδαία ανταποδοτικό, κοντόφθαλμο και πρακτικίστικο πνεύμα του καπιταλισμού που απαιτεί την άμεση και χειροπιαστή εξαργύρωση της ανθρώπινης δραστηριοποίησης. Για να συγκροτηθεί και να λειτουργήσει η συγκεκριμένη ψυχική στάση πρέπει να έχουμε απολύτως ξεκάθαρο τι εννοούμε λέγοντας «πρακτικό αποτέλεσμα». Για τη ριζοσπαστική ανθρώπινη δράση της εποχής μας δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί ν’ αποκληθεί «πρακτικό αποτέλεσμα» πέρα από την καθολική αλλαγή του Ανθρώπινου Κόσμου. Αυτό είναι το μοναδικό μέτρο της πρακτικής αποτελεσματικότητας του καιρού μας.<br />Η άλλη ψυχική στάση που προτείνω άμεσα την καλλιέργειά της είναι η «στάση της μηδενιστικής αισιοδοξίας». Πρόκειται για μια αρνητική μορφή αισιοδοξίας, μια αισιοδοξία που θεμελιώνεται εξ ολοκλήρου σ’ αυτή την άλλη πραγματικότητα, σ’ αυτό τον άλλο Ανθρώπινο Κόσμο πέραν του καπιταλισμού, και σε τούτον εδώ τον κόσμο που ζούμε αφήνει μόνο αυτό που του αξίζει κι αυτό που στ’ αλήθεια παίρνει, δηλαδή το μηδέν και τη μαυρίλα του. Εμείς όμως απ’ τη μεριά μας δε φοβόμαστε το μηδέν, αντίθετα κάνουμε επίκληση στην αρχέγονη, ακατάλυτη και λυτρωτική δύναμή του. Μέσα στη μηδενιστική μας αισιοδοξία συναιρούμε (χωρίς να αναιρούμε) όλο το μίσος και την οργή μας, και προσβλέπουμε με άδολη χαρά κι εμπιστοσύνη στην καθαρτική έλευση του μηδενός διαμέσου της οποίας και μόνον θα έρθει στο φως του Κόσμου το μεγαλείο της Ανθρώπινης ελευθερίας.<br />Κλείνοντας το σημείωμα αυτό θα ήθελα ν’ απευθύνω λίγα λόγια σε κάποιες συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων, έπ’ ευκαιρίας των εορταστικών αυτών ημερών.<br />Καταρχήν προς τους καλλιτέχνες: Κατανοώ πολύ καλά τη δύσκολη θέση στην οποία έχετε περιέλθει. Αυτές τις μέρες τα γεγονότα σας ξεπερνούν κι ο ρόλος σας μοιάζει λίγο περιττός καθώς η ποίηση αναβλύζει μες από τους δρόμους, μες από την άγρια ομορφιά της ίδιας της εξέγερσης. Στην εποχή που ζούμε, άλλωστε, μόνο η καταστροφή του υπάρχοντος μπορεί να παράγει μια αισθητική απόλαυση με πραγματικό έρεισμα. Από την άλλη όμως, στην εποχή αυτή μόνον η τέχνη κι ο επαναστατικός στοχασμός ίσως και να έχει ακόμη κάποιο νόημα να επιτελούνται δημιουργικά κι όχι καταστροφικά διότι το έργο που παράγουν είναι εξαρχής ένα αρνητικό έργο, ένα έργο καταστατικά συνδεδεμένο μ’ έναν άλλο, τελείως διαφορετικό κόσμο απ’ αυτόν που τώρα ζούμε. Αφήστε λοιπόν τις περισπούδαστες αναλύσεις περί του νοήματος της τέχνης, σπάστε το γόρδιο δεσμό κι αποδεσμευτείτε από τα ατελείωτα υπαρξιακά σας μπουρδουκλώματα. Πνίγεστε σε μια κουταλιά νερό και νομίζετε πως είναι ωκεανός. Εάν δεν ξέρετε ποιο είναι το νόημα της τέχνης σήμερα, επινοήστε το. Η αποστολή σας είναι απλή, απλούστατη. Συμμετέχετε ως καλλιτέχνες με όποιους τρόπους μπορείτε στις κινητοποιήσεις, πλαισιώστε τις με όσο το δυνατόν περισσότερα καλλιτεχνικά δρώμενα και παρεμβάσεις, δείξτε με ποιανού το μέρος είναι η ομορφιά του Κόσμου. Αν όλ’ αυτά σας ακούγονται υπερβολικά ρομαντικά, παρακαλείστε ευγενικά ν’ αλλάξετε δραστηριότητα.<br />Προς τους διάφορους πολιτικάντηδες, πανελίστες, σχολιαστές τηλεαστέρες κλπ : Όσο κι αν προσπαθείτε να κρυφτείτε, ξέρετε πολύ καλά μέσα σας πως είστε ήδη τελειωμένοι. Φαίνεται στο ύφος σας και βαθιά μέσα στο μάτι σας.<br />Προς τους αγαπητούς καπιταλιστές : Με τα λόγια ενός κορυφαίου δικού σας διανοητή της εποχής της νεότητάς σας (με συγχωρείτε αν σας προκαλώ νοσταλγία, ξέρω πως είστε πολύ ευαίσθητοι όμως προσπαθήστε να φανείτε δυνατοί, πάνε πέρασαν αυτά και δεν ξαναγυρίζουν), το «πράγμα καθεαυτό» είναι εδώ κι ήρθε επιτέλους η ώρα να μιλήσει. Κάτι θέλει να σας ψιθυρίσει γλυκά στ’ αυτί, μην κάνετε τους ακατάδεκτους, σκύψτε ν’ ακούσετε. Δυο τρυφερά λόγια αγάπης για το ταξίδι που μοιραστήκατε κι ονομάζεται «Ιστορία», πριν πετάξει το κεφάλι σας βαθιά στη μαύρη άβυσσο και συνεχίσει για να μιλήσει μια γλώσσα που εσείς δεν θα υπήρχε ποτέ καμία πιθανότητα να καταλάβετε.<br /><br /><br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Πάντως ακόμη κι αυτό το «ανθρωπόμορφα» έχει γίνει πια πολύ αμφίβολο. Κάθονται το κράτος και τα μμε και κατασκευάζουν την τρομακτική φιγούρα του «επικίνδυνου κι αρματωμένου κουκουλοφόρου» - ρε παιδιά, τους άλλους τους είδατε; Πολλές φορές μπαίνω στο τριπ και κάνω ένα μικρό διανοητικό πείραμα που μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον κι αποκαλυπτικό της αλήθειας των πραγμάτων, και θα το πρότεινα στον καθένα. Πάρτε μια οποιαδήποτε φωτογραφία ή βίντεο συγκρούσεων ανάμεσα στις δυνάμεις καταστολής και τους εξεγερμένους και προσπαθήστε να την κοιτάξετε όσο το δυνατόν πιο ψυχρά κι αποστασιοποιημένα, ιδανικά σα να είστε ένας εξωγήινος απεσταλμένος στη Γη για να μελετήσει την εξέλιξη της ζωής και των ειδών στον πλανήτη. Τι βλέπετε; Εγώ βλέπω μια σύγκρουση όπου ο ένας αντίπαλος αποτελείται σίγουρα από ανθρώπους, μπορεί κάποιοι απ’ αυτούς να έχουν κρυμμένο το πρόσωπο τους, αλλά από τα ρούχα τους κι από τον τρόπο που κινούνται καταλαβαίνω πως είναι σίγουρα άνθρωποι. Οι άλλοι όμως, αυτοί που πάνε συνέχεια μαζί και δίπλα-δίπλα και κάνουν πάντα όλοι τα ίδια πράγματα, αυτοί έχουν πολύ περίεργη κοψιά. Θυμίζουν φευγαλέα (και κάπως σα να το κοροϊδεύουν) κάτι ανθρώπινο, κατά βάση όμως μοιάζουν με μια νοσηρή, τερατώδη μίξη ενός απροσδιόριστου ζώου και μιας μηχανικής κατασκευής προγραμματισμένης να βιαιοπραγεί. Να πρόκειται άραγε για καμιά νέα μετάλλαξη του είδους, μια πιο επιθετική ράτσα βγαλμένη μες από τα τοξικά και τη ραδιενέργεια; Και σε ποιο σημείο έχει προχωρήσει η μετάλλαξη, έχει άραγε επέλθει η μοιραία διακλάδωση που θα τους κάνει ένα άλλο, ξένο είδος προς το άνθρωπο; Κι αν όχι, μάλλον προς τα κει πάει το πράγμα. Πρέπει να έχω τα μάτια μου ανοιχτά και να το παρακολουθώ από κοντά το φαινόμενο…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-3354830504196374334?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-39399268376673589052008-12-26T08:56:00.000-08:002009-01-21T12:26:28.737-08:00Ο ΝΕΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΞΑΝΑ<br />ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!<br /><br />21/1/2009<br /><br /><br />Χα χα, ε ρε κάτι πλάκες, κοίτα να δεις που ο ανεκδιήγητος Λιακό είχε τελικά δίκιο. Ο Έλλην είναι Παγκόσμιος! Σίγουρα κάτι έχει να κάνει με το χώρο, με τον ίδιο τον τόπο, αφού οι άνθρωποι που τον κατοικούν τώρα ουδεμία σχέση έχουν μ’ αυτούς που τον κατοικούσαν τότε, στα τιμημένα (κατά το περίφημο εθνεγερτήριο άσμα «σήκωσέ το το τιμημένο») αρχαία χρόνια. Αυτός ο τόπος, μιλώντας γενικά για τα Βαλκάνια και πιο ειδικά για το μέρος που σήμερα λέγεται «Ελλάδα», μέσα στο ασύμμετρο πεδίο της πλανητικής ολότητας φαίνεται να βρίσκεται σε μια απευθείας, προνομιακή θα τολμούσε να πει κανείς σύνδεση με το Παγκόσμιο. Όποιος τ’ ακούει λίγο μεταφυσικό όλο αυτό, ας γυρίσει πλευρό μες το τετράγωνο πνευματικό κλουβί του κι ας συνεχίσει το μακάριο ύπνο του αθεράπευτα σίγουρος για την αδιαμφισβήτητη, στέρεη αλήθεια που με τόσο κόπο έχει κατακτήσει. Υπάρχει μια οδός, ένα αόρατο κοσμικό μονοπάτι μες από το οποίο κάποιες (σημαντικές) φορές αυτό που συμβαίνει εδώ αντηχεί άμεσα στην Παγκοσμιότητα χτυπώντας μια νευραλγική της χορδή.<br />Όπως και να ‘χει, αυτό που μας ενδιαφέρει πρωτίστως σε σχέση με την ελληνική εξέγερση και τη σημασία της δεν είναι ο τόπος αλλά ο χρόνος (ο χρόνος άλλωστε είναι αυτός που, πέρα από τους τωρινούς χαιρετισμούς και τις εκδηλώσεις συμπαράστασης απ’ όλο τον κόσμο, θα φανερώσει σε βάθος την παγκόσμια αντήχηση της ελληνικής εξέγερσης στην πράξη). Και πιο συγκεκριμένα η δημιουργία του ιστορικού Χρόνου ως διαρκές τέλος-πέρας, η κατάλυσή του, και η αναδημιουργία του ως διαρκής αρχή-άπειρο. Ας μείνω όμως προς το παρόν στα δύο πρώτα σκέλη της παραπάνω πρότασης, τα οποία αφορούν το «τώρα» και το συγκεκριμένο τόπο. Κυρίες και κύριοι, το πολιτισμικό μοντέλο που έχει επικρατήσει τα τελευταία 500 χρόνια, ο δυτικο-παγκόσμιος αστικός πολιτισμός επιστρέφει στη γενέτειρά του για να πεθάνει. Ο κύκλος κλείνει εκεί που άνοιξε, κι ένας νέος κύκλος ανοίγει στην αέναη σπείρα της πορείας του Σύμπαντος και του Ανθρώπινου είδους. Ας σιωπήσουμε για λίγο, και μες το μπάχαλο των πραγμάτων και του μυαλού μας ας αισθανθούμε έστω κι ένα μικρό κομμάτι της παράφορης ευτυχίας του να είμαστε ζωντανοί άνθρωποι, τώρα, εδώ.<br />Οι άμεσες εξηγήσεις της ελληνικής εξέγερσης είναι φυσικά ευνόητες. Η σαπίλα, η κοροϊδία, η λεηλασία κι ο εξευτελισμός των ζωών μας έχει ξεχειλίσει πια από τ’ αυτιά μας. Οι δυνάμεις καταστολής σαν αιχμή του δόρατος και πιο φανερή εκδήλωση της δολοφονικής βίας ενός ετοιμοθάνατου συστήματος έχουν εδώ και καιρό αποθρασυνθεί πέρα από κάθε πιθανό όριο ανοχής. Ειδικά γι’ αυτούς έχω μόνο ένα μικρό σχόλιο να κάνω, κι αυτό επειδή εκνευρίζομαι αφάνταστα ν’ ακούω ακόμη και μέσα στις γραμμές της εξέγερσης την «προχωρημένη», «πολιτικά ζυγισμένη», «έλλογη», «συναισθηματικά αποστασιοποιημένη», «μεγαλόκαρδη» κι «ανθρωπιστική» άποψη που λέει πως οι αστυνομικοί είναι άνθρωποι των λαϊκών στρωμάτων που έχουν πέσει κι αυτοί θύματα της εκπαίδευσής τους και του συστήματος γενικότερα. Λοιπόν μάγκες, οι αστυνομικοί μπορεί όντως να είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης στην όλη ιστορία (αν και νομίζω πως γενικά έχουμε την τάση να υποτιμάμε τη σημασία τους για το σύστημα, δε μας γεμίζουν το μάτι για «σημαντικοί» επειδή είναι τόσο εξόφθαλμα γελοίοι και μαλάκες, λες κι αυτό το σύστημα έτσι όπως είναι να άξιζε τάχαμου κάποιους άλλους, καλύτερους από δαύτους να έχει ως «σημαντικούς»), αλλά από ηθική και υπαρξιακή άποψη είναι οι χειρότεροι απ’ όλους. Οι εκπαιδευτές και οι προστάτες τους κάνουν απλά τη δουλειά τους, είναι βαθιά χωμένοι μέσα στο σύστημα κι απολαμβάνουν τα προνόμια του. Αυτοί όμως οι κακόμοιροι και κακοπληρωμένοι, αυτοί θα ‘πρεπε κανονικά να ναι μαζί μας αλλά έχουν πάει με τους άλλους, κι όχι μόνο αυτό, αλλά μας πουλάνε τσαμπουκά και νταηλίκι με τις πλάτες των άλλων. Αυτά τα λίγα γι’ αυτά τα μικρά ανθρωπόμορφα<a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a> σκουλήκια Γαμάτε τους. Τέλος.<br />Μιλώντας πιο ειδικά για τη νεολαία, τον πόλεμο εναντίον της τον έχει ξεκινήσει το ίδιο το σύστημα, αδιάψευστη απόδειξη πως πρόκειται για ένα σύστημα χωρίς κανένα μέλλον. Το ότι είναι οι νέοι αυτοί που σαλπίζουν πρώτοι την αντεπίθεση της κοινωνίας δε μου προκαλεί καμία έκπληξη. Οι νέοι βλέπουν πολύ καθαρά την άβυσσο εκεί που οι μεγαλύτεροι χαριεντίζονται φαντασιώνοντας σταθερά σημεία και στηρίγματα στο μικρό εαυτούλη που έχουν χτίσει μέσα στην καρδιά του κτήνους και στις ταπεινές χαρές του που νυχθημερόν αγωνίζονται να επιτύχουν και να προστατεύσουν. Ποτέ δεν πίστεψα τις εύκολες, αφ’ υψηλού κριτικές περί «κοινωνικής απομόνωσης κι αδιαφορίας» των νέων. Και γιατί παρακαλώ να ενδιαφέρονται για το μπουρδέλο μας; Ήξερα καλά κι από πρώτο χέρι πως η λεγόμενη «αδιαφορία» δεν είναι παρά η βαθιά, απόλυτη περιφρόνηση του κόσμου έτσι όπως είναι φτιαγμένος, κι ήξερα επίσης πως αυτή η περιφρόνηση είναι η μόνη στάση από την οποία μπορεί να προκύψει κάτι καλό στην παρούσα κατάσταση πραγμάτων. Σαν ένας συνειδητός φορέας της περιφρόνησης αυτής που ανήκει σε μια λίγο παλιότερη γενιά και που προσπαθεί εδώ και χρόνια να τη μετατρέψει σε παράγοντα δράσης μέσα στον κόσμο (όχι πάντα με τα καλύτερα αποτελέσματα), χαιρόμουν πάντα και σήμερα ακόμη περισσότερο να βλέπω πως η στάση αυτή στους πιο νέους παίρνει πιο μαζικά κοινωνικά χαρακτηριστικά. Αυτό σημαίνει πως αυτού του είδους ο διδακτικός για όλους μας μηδενισμός, ένας μηδενισμός των πραγμάτων κι όχι των αξιών όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι άθλιοι υποστηριχτές των τωρινών πραγμάτων και των μηδενικών τους αξιών, έχει πια τη δυνατότητα να γίνει στ’ αλήθεια ενεργός, να συγκροτήσει μια αυθεντική κοινωνική στάση που παράγει κοινωνική πραγματικότητα αντί να μένει μια άναρθρη, εκκεντρική κραυγή όπως ήταν η περίπου αναπόφευκτη μοίρα για τους προηγούμενους, λιγοστούς κι απομονωμένους θιασώτες του.<br />Οι νέοι κάνουν τη δουλειά τους μια χαρά, μέσα στις κοινότητες και τις ομαδοποιήσεις τους χτίζουν μια νέα γλώσσα που οι μεγαλύτεροι δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε - κι ευτυχώς. Προσωπικά, σαν κάποιος λίγο (κι ελπίζω όχι ανεπανόρθωτα) μεγαλύτερος που για μια και μόνο στιγμή παίρνει στα σοβαρά αυτή του την ιδιότητα, μια μόνο συμβουλή έχω να τους δώσω: Μην εμπιστεύεστε τους μεγαλύτερους. Πάρτε ό,τι θετικό νομίζετε από κάποιους από αυτούς (κι υπάρχουν σίγουρα πολλά), όμως μη βασίζεστε σ’ αυτούς και κυρίως, μην τους αφήνετε να σας μολύνουν με το δισταγμό τους. Από μόνη της η εμπειρία της προχωρημένης ενηλικίωσης σε μια κοινωνία που κάθε μέρα κλέβει από τους ανθρώπους ψυχή, μυαλό και σώμα για να υπάρξει, έχει αφήσει ακόμη και στους πιο συνειδητά επαναστατημένους από μας φανερά και κρυφά κατάλοιπα αλλοτρίωσης, μνήμες ματαίωσης και ήττας, τυφλά σημεία και συμπλέγματα υποταγής που ποτέ δεν ξέρεις πότε θα ενεργοποιηθούν - και συχνά δυστυχώς το κάνουν τις πιο κρίσιμες στιγμές.<br />Από κει και πέρα, ξέρουμε όλοι καλά πως τα νεολαιϊστικα ξεσπάσματα όσο ισχυρά κι εκρηκτικά κι αν είναι, δε μπορούν από μόνα τους να πετύχουν τη νίκη και τη ριζική κοινωνική αλλαγή που έχουμε ανάγκη για να μπορέσουμε να ζήσουμε. Μπορεί το μέλλον ν’ ανήκει ολοκληρωτικά στους νέους, δε μπορούν όμως από μόνοι τους να καθορίσουν το παρόν. Εμείς οι υπόλοιποι λοιπόν, αυτοί οι τύποι με τις κουτσά-στραβά διαμορφωμένες ζωές και προσωπικότητες (ο Θεός να τις κάνει, τέλος πάντων), καλό είναι ν’ αντικρίσουμε κατάφατσα την πραγματικότητα και να μη φοβηθούμε να κατανοήσουμε με όλες του τις συνέπειες αυτό που ήδη όλοι βαθιά μέσα μας κατανοούμε. Η τωρινή απότομη όξυνση της κοινωνικής σύγκρουσης είναι η είσοδός μας σε μια νέα, δύσκολη κι ελπιδοφόρα εποχή, το πρώτο τράνταγμα σε μια ακολουθία δονήσεων διαρκώς κλιμακούμενης έντασης και έκτασης - τόσο στην Ελλάδα όσο και (κυρίως) διεθνώς. Η πραγματικότητα, αυτό που έχουμε μάθει να ζούμε και να καταλαβαίνουμε ως πραγματικότητα, τρίζει. Εκεί που έμοιαζε θεόρατο, αδιαπέραστο παγόβουνο, μεταμορφώνεται σε εύθραυστο, λεπτό στρώμα πάγου - τι να κρύβει από κάτω; Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες μέρες στην Ελλάδα δεν αφορά την Ελλάδα και το τώρα, είναι Παγκόσμιο κι αφορά την κατάσταση που θα ζήσουμε ως Ανθρώπινο είδος τα επόμενα χρόνια - κι αυτό που θα ζήσουμε τα επόμενα χρόνια αφορά και εμπλέκει σύσσωμο το παρελθόν και το μέλλον του είδους, την ίδια την επιβίωσή του. Οι σκέψεις που κάνουμε λοιπόν πάνω στα γεγονότα, ας είναι προσανατολισμένες στην προοπτική της «μακράς διάρκειας». Καλό μας ταξίδι και προσοχή στα κενά αέρος.<br />Έχοντας αυτά κατά νου, θα πάω κατευθείαν στο θέμα-ταμπού μιας γερασμένης, κο(υ)ρασμένης, πολλαπλά ευνουχισμένης κοινωνίας που μόλις τώρα, δειλά-δειλά, ψηλαφίζει το σημείο του τραύματος για ν’ ανακαλύψει πως τα γεννητικά της όργανα ίσως και να είναι ακόμη στη θέση τους, κι αν όχι, πως μπορούν να ξαναφυτρώσουν. Το θέμα της καταστροφής. Αναφέρομαι ασφαλώς στην πραγματική καταστροφή των υφιστάμενων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δομών που αποτελεί και το ουσιαστικό διακύβευμα, κι όχι στην καταστροφή βιτρινών, τραπεζών και καταστημάτων. Αυτή είναι μια επιφανειακή, συμβολική, θεαματική καταστροφή, χρήσιμη στο κράτος και τα ΜΜΕ για να υποδαυλίσουν τα φοβικά αντανακλαστικά των νοικοκυραίων όσο και στους εξεγερμένους για να συμπυκνώσουν εκφραστικά τις προθέσεις τους. Μέχρι εκεί όμως. Δεν έχει τόσο σημασία η ίδια όσο αυτό που υπαινίσσεται, και γι’ αυτό ακριβώς σκοπεύω να μιλήσω.<br />Ή μάλλον όχι, θα κάνω κι έπ’ αυτού δυο σχόλια. Το πρώτο για να επισημάνω το αίσχος και το απύθμενο θράσος να μιλάνε οι «από πάνω» για τους «από κάτω» και να λένε πως είναι βίαιοι. Να μιλάνε ποιοι, αυτοί που είναι οι γεννήτορες κι οι αιώνιοι υπερασπιστές όλης της καταπίεσης και της βίας που βιώνουμε από την πρώτη στιγμή που τολμάμε ν’ αναπνεύσουμε μέσα στον κωλόκοσμό τους. Το δεύτερο για ν’ αναφερθώ σ’ αυτή την ιλαροτραγική (κι εξωφρενικά μεγενθυμένη μες απ’ τους παραμορφωτικούς φακούς των Μέσων) φιγούρα του μικρομαγαζάτορα του κέντρου της Αθήνας (κι όλων των κέντρων των επαρχιακών πόλεων που εξελίχθηκε η εξέγερση) που κλαψουρίζει για την περιουσία που έχασε ή, πολύ συνηθέστερα, που φοβάται ότι θα χάσει. Θα πω αρχικά πως, καλώς ή κακώς, οι δρόμοι της κατανάλωσης και της εξέγερσης είναι οι ίδιοι δρόμοι, οι μεγάλοι κεντρικοί δρόμοι μαζικής κυκλοφορίας. Άμα γουστάρεις η πραμάτεια σου να έχει το πρώτο τραπέζι στην πίστα που χιλιάδες άνθρωποι κυκλοφορούν και ψωνίζουν για να κονομάς, θ’ αναλάβεις μοιραία και το ρίσκο η βιτρίνα σου να είναι ο πρώτος στόχος όταν κάποιοι απ’ αυτούς τους χιλιάδες ανθρώπους που τους μοστράρεις τσαμπουκά στη μάπα κάθε μέρα πράγματα που δε μπορούν ν’ αποκτήσουν, αποφασίσουν να εκφράσουν την οργή τους και να σκεφτούν πως ίσως τελικά και να υπάρχει τρόπος να τ’ αποκτήσουν. Απλά πράγματα.<br />Το άλλο σχόλιο που έχει και το πραγματικό ζουμί είναι πως τη «στιγμή» που ο μικρομαγαζάτορας, αυτός ο παραδοσιακός κι ακάματος στυλοβάτης του συστήματος, θα καταλάβει ότι ο εχθρός του είναι το κράτος και οι τράπεζες κι ότι η θέση του είναι μαζί μ’ αυτόν που «τα σπάει», τότε θα σημάνει και η ώρα της τελικής επίθεσης και της νίκης των δυνάμεων της κοινωνικής απελευθέρωσης. «Μπα, κι από πότε ο φύσει συντηρητικός κι αμφιταλαντευόμενος μικροαστός απέκτησε αξία βαρόμετρου για την έκβαση της κοινωνικής σύγκρουσης;», ακούω την ερώτηση με την εύλογη καχυποψία. Η αλήθεια είναι πως για τους μικροαστούς και το ρόλο τους έχω μια άποψη λίγο αιρετική σε σχέση με την αντίληψη που κυκλοφορεί στους κόλπους της επαναστατικής πολιτικής. Η αντίληψη αυτή θεωρεί λίγο-πολύ πως οι συγκροτημένες και πραγματικά ενεργές τάξεις του κοινωνικού στίβου είναι η αστική και η εργατική τάξη. Αυτές είναι οι τάξεις που μπορούν να αρθρώσουν και να υπερασπιστούν στην πράξη ένα συνολικό σχέδιο οργάνωσης της κοινωνίας. Οι μικροαστοί δεν αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα της κοινωνικής πάλης, είναι ένα παθητικό κοινωνικό στρώμα που σε κάθε κρίσιμη καμπή επιλέγει να ταχθεί είτε με το ένα είτε με το άλλο από τα κύρια κοινωνικά στρατόπεδα.<br />Δε θα διαφωνήσω καθόλου μ’ αυτή την περιγραφή, θα ρίσκαρα όμως μια πιο «πονηρή» ανάγνωσή της. Η ανάγνωση αυτή λέει πως, ακριβώς λόγω της εξαρτημένης κοινωνικής του φύσης, με την επιλογή που κάθε φορά κάνει για το που θα ρίξει το βάρος του ο μικροαστός γίνεται στην πραγματικότητα ο άνθρωπος-κλειδί, ο αστάθμητος κι απολύτως καθοριστικός παράγοντας της έκβασης της σύγκρουσης. Με μια πρόχειρη, νοερή επισκόπηση νομίζω πως δεν θα έπεφτα πολύ έξω αν υποστήριζα πως κάθε πραγματικά σημαντική κοινωνική σύγκρουση στη μέχρι τώρα ιστορία του κεφαλαιοκρατικού συστήματος κρίθηκε εν τέλει από το ποιον επέλεξαν να στηρίξουν τα μικροαστικά κοινωνικά στρώματα. Ο ιδιάζων και κρίσιμος αυτός κοινωνικός ρόλος του μικροαστού απορρέει ακριβώς από την εγγενή αμφιταλάντευση και παθητικότητά του. Η αμφιταλάντευση προικίζει το μικροαστό με μια ιδιαίτερη μορφή ελευθερίας, σημαίνει πως ενώ οι άλλοι δύο ανεξάρτητοι παράγοντες της σύγκρουσης διαμορφώνουν το πλαίσιο και τους όρους της ο μικροαστός είναι αυτός που επιλέγει, ο μόνος παράγοντας στην πραγματικότητα που είναι ελεύθερος και σε θέση να επιλέξει. Η παθητικότητα από την άλλη, αυτή η ιστορικά ανενεργή του κατάσταση είναι που μετατρέπει το μικροαστό στον πλέον αξιόπιστο καθρέφτη, σ’ ένα ψυχρό κι αδιάψευστο δείκτη του πραγματικού επιπέδου εξέλιξης στο οποίο βρίσκεται κάθε φορά η κοινωνία και οι προοπτικές της, πέρα από τα φαντασιακά σχήματα και οράματα που μετέρχονται οι ενεργές κοινωνικές τάξεις εξαιτίας της δικής τους ιδιαίτερης κοινωνικής κι ιστορικής φύσης (το ιστορικά και κοινωνικά ενεργό στοιχείο είναι πάντα αδιαχώριστο από το φαντασιακό). Τη «στιγμή» λοιπόν που ο μικροαστός θ’ αποφασίσει να ταχθεί με τη μεριά της επανάστασης, θα ‘ναι η πραγματική ώρα της κοινωνίας ν’ αλλάξει ριζικά επίπεδο εξέλιξης κι οργάνωσης.<br />Ο ρόλος του μικροαστού ενισχύεται ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή για δύο επιπρόσθετους λόγους. Ο πρώτος αφορά το αδυσώπητο χτύπημα της λεγόμενης «μεσαίας τάξης» από την κρίση του παγκόσμιου συστήματος, και κυρίως από τη δομική πλέον αδυναμία του αστικού κράτους να της παράσχει την οποιαδήποτε πραγματική προστασία και προοπτική. Στον 20ο αιώνα που ο καπιταλισμός βρισκόταν ακόμη σε ηλικία σχετικής ακμής, είχε τη δυνατότητα να παράγει, να συντηρεί και ν’ αναπτύσσει τη μεσαία τάξη, κι έτσι, έχοντας έτοιμο το σκελετό, να μπορεί να εμφανίζεται ως οργανωτής κι εκφραστής ολόκληρης της κοινωνίας. Στον 21ο αιώνα της προϊούσας αποσύνθεσης κι αποδιοργάνωσης του παγκόσμιου συστήματος, όχι μόνο η κρίση αλλά ακόμη και μια ενδεχόμενη εκ νέου οικονομική «ανάπτυξη» του συστήματος δε μπορεί παρά να στηρίζεται στο χτύπημα της «μεσαίας τάξης» και ν’ αφορά αποκλειστικά τα πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα των μεγάλων εταιριών και των τραπεζών. Πολύ απλά, ο καπιταλισμός είναι πια όλο και λιγότερο σε θέση να παράγει κοινωνία.<br />Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την τάση επέκτασης της μικροαστικής συνείδησης σ’ ολόκληρο το κοινωνικό φάσμα, πέρα από τον κλασικό μικροαστό έτσι όπως θα τον ορίζαμε αυστηρά με όρους πολιτικής οικονομίας. Για την ακρίβεια στη σημερινή εποχή έχουμε το παράδοξο φαινόμενο ότι ενόσω ο κλασικός μικροαστός τείνει όλο και περισσότερο να εκλείπει, η μορφή συνείδησης που τον χαρακτηρίζει ιστορικά τείνει να αποσπάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες κοινωνικής ύπαρξης που την παράγουν αρχικά, και διαμέσου των μαζικών ιδεολογικών μηχανισμών του συστήματος να διαχέεται στο κοινωνικό σώμα. Οι ιστορικές ταξικές κουλτούρες και μορφές συνείδησης, τόσο η παραδοσιακή αστική όσο και η παραδοσιακή εργατική κουλτούρα, βρίσκονται σε διαδικασία παρακμής. Με όρους ατομικής συνείδησης, θα λέγαμε ότι στη σημερινή εποχή το ψυχολογικό υπόβαθρο όλων μας είναι ο ιδιαίτερος ψυχισμός του μικροαστού. Το στοιχείο αυτό είναι απολύτως ενδεικτικό του ιδιάζοντος χαρακτήρα της εποχής που ζούμε. Η μικροαστική συνείδηση είναι μια κατεξοχήν μηδενική και μηδενίζουσα συνείδηση, και η εποχή μας είναι ακριβώς η εποχή του μηδενός της Ανθρώπινης Ιστορίας.<br />Ξαναπιάνοντας το θέμα της καταστροφής από αυτό ακριβώς το σημείο, αυτό που χρειάζεται να τονιστεί και να γίνει κοινή συνείδηση όσο το δυνατό γρηγορότερα είναι πως η καταστροφή είναι καταρχήν επιλογή όχι δική μας, αλλά του καπιταλισμού. Μάλλον καλύτερα, δεν είναι στ’ αλήθεια επιλογή ούτε του καπιταλισμού. Η καταστροφή του Ανθρώπινου Κόσμου είναι η μοιραία κι αναγκαστική πραγματικότητα ενός υπέργηρου, κορεσμένου συστήματος που τρέφεται από τις ίδιες του τις σάρκες, από την καταστροφή της κοινωνίας που το ίδιο δημιούργησε, προκειμένου να κερδίσει μικρές παρατάσεις ζωής. Αυτό που ζούμε από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 κι ύστερα είναι οι διαδοχικοί αναβαθμοί της αποσταθεροποίησης του κοινωνικού και πολιτισμικού μοντέλου των τελευταίων 500 χρόνων (κι ας μείνω εδώ χωρίς να προχωρήσω πιο πίσω). Πετρελαϊκή κρίση το ’70, κρίση του χρέους το ’80, κατάρρευση του κρατικού καπιταλισμού το ’90, πόλεμος «κατά της τρομοκρατίας» το ’00, και τώρα, βαδίζοντας προς τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα, η παγκόσμια οικολογική και οικονομική κρίση πλησιάζει όλο και κοντύτερα στο σημείο βρασμού. Αν δε θέλουμε να βρεθούμε στην ίδια θέση παρανοϊκής άρνησης με τον πωλητή εξωτικών πουλιών στην περίφημη σκηνή των Monty Pythons με το νεκρό παπαγάλο, οφείλουμε να κοιτάξουμε τον ταύρο στα μάτια. Κυρίες και κύριοι, ο πολυαγαπημένος μας καπιταλισμός μας αφήνει χρόνους. Αυτό που μένει να φανεί είναι το εάν μαζί με τον καπιταλισμό θα καταστραφούμε κι εμείς, το Ανθρώπινο είδος κι ο πολιτισμός του. Για να μη συμβεί αυτό, θα πρέπει να καταστρέψουμε τον καπιταλισμό πριν μας καταστρέψει αυτός.<br />Σχολιάζοντας την εξέγερση της Αθήνας ο Mike Davis, ίσως ο πιο έγκυρος κι οξυδερκής αναλυτής των αστεακών εξεγέρσεων του καιρού μας, τονίζει πως σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου κοινωνικής αμφισβήτησης που διαφοροποιείται τόσο από το επαναστατικό κύμα του ’68 όσο και από το πιο πρόσφατο κίνημα αντίστασης της αντι-παγκοσμιοποίησης. Σε σχέση μ’ αυτό το τελευταίο παρατηρεί πως διακατεχόταν από ένα πνεύμα ελπίδας κι αισιοδοξίας για τον «άλλο κόσμο που είναι εφικτός», ενώ αντίθετα ο νέος κύκλος αμφισβήτησης που άνοιξε στην Αθήνα είναι ένα κίνημα ποτισμένο στη χολή της οργής, της απογοήτευσης, του αδιεξόδου και της καταστροφής. Προσωπικά ο ίδιος σχολίαζα το 2004 τις διαδικασίες του αντι-παγκοσμιοποιητικού κινήματος λέγοντας πως δεν αποτελούν παρά την κορυφή του παγόβουνου σε σχέση με τις ριζοσπαστικές μοριακές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στις ανθρώπινες κοινωνίες διεθνώς. Σαν σύνθημα που συνοψίζει το πνεύμα της επερχόμενης Παγκόσμιας Επανάστασης του Ανθρώπινου είδους χρησιμοποίησα τη φράση «Η απελπισία είναι η τελευταία και η πραγματική μας ελπίδα». Στο πλαίσιο της θεωρίας της Θεϊκότητας του Ανθρώπινου είδους, υποστήριξα επίσης πως η αποκάλυψη του πραγματικού Θεού στον 21ο αιώνα (του Ανθρώπινου είδους εννοώντας) θ’ ακολουθήσει την ίδια πορεία που διέγραψε η αποκάλυψη του αφηρημένου Θεού του πιο ανεπτυγμένου κι ισχυρού μονοθεϊσμού, της χριστιανικής δηλαδή θρησκείας. Ο Θεός πρώτα θ’ αποκαλυφθεί ως οργή κι εκδίκηση (Παλαιά Διαθήκη), και στη συνέχεια ως αγάπη (Καινή Διαθήκη). Αυτός ο Θεός της εκδίκησης, λοιπόν, άρχισε ήδη ν’ αποκαλύπτεται, κι ο πρώτος σταθμός της αποκάλυψής του είναι η Ελλάδα. Ο πραγματικός Θεός γεννιέται στον ίδιο πολιτισμικό τόπο που ο αφηρημένος Θεός του χριστιανισμού αφομοίωσε και κατέστρεψε προκειμένου να κυριαρχήσει, αυτή είναι η διαλεκτική της Ανθρώπινης Ιστορίας, η διαλεκτική δηλαδή της πραγμάτωσης της αληθινής-Θεϊκής φύσης του Ανθρώπινου είδους.<br />Είναι αλήθεια πως μολονότι στη καπιταλιστική ζωή μας βιώνουμε αναρίθμητες μικρές και μεγάλες καταστροφές μέσα μας και έξω μας, είμαστε όλοι μεγαλωμένοι σ’ ένα πολιτισμικό κλίμα όπου η έννοια της καταστροφής είναι περίπου ανάθεμα. Ακόμη πιο αλήθεια όμως είναι πως η Φύση είναι μια άπειρη καταστροφικότητα (όπως και δημιουργικότητα), και πως ο κάθε Άνθρωπος σαν καθολική έκφραση της Φύσης που είναι, κρύβει μέσα του κι ένα μεγάλο καταστροφέα. Αυτό το βέβηλο καταστροφέα οφείλουμε να αφυπνίσουμε και ν’ αφήσουμε ελεύθερο αν θέλουμε να έχουμε κάποια τύχη. Τίποτα το πραγματικά καλό δε μπορεί να υπάρξει, τίποτα που ν’ αξίζει το χαρακτηρισμό «ανθρώπινο» εάν δεν καταστραφεί αυτό που έχει ήδη δημιουργηθεί και μας πλακώνει. Σ’ ένα πεδίο ασφυκτικά αποικισμένο από το κεφάλαιο και τις διαδικασίες του, η καταστροφή είναι η δυνατή κλωτσιά που διανοίγει το χώρο για να συμβεί το οτιδήποτε πραγματικά δημιουργικό. Αυτό άλλωστε φάνηκε πολύ έντονα στην ελληνική εξέγερση. Η δυναμική των πρωτότυπων κι εκτεταμένων εκδηλώσεων δημιουργικής λαϊκής πρωτοβουλίας και αυτοοργάνωσης που τη χαρακτηρίζουν, προέκυψε ακριβώς μες από τη δυναμική και το χώρο που διάνοιξε η πρωτοφανής σε ένταση και έκταση εκδήλωση της κοινωνικής αντι-βίας τις τρεις πρώτες μέρες.<br />Ο χρόνος που ζούμε είναι δανεικός και τεχνητός. Δανεικός γιατί είναι κλεμμένος από το μέλλον, τεχνητός γιατί είναι χρόνος που ζούμε μέσα στην αναπαράσταση. Ολόκληρος ο Ανθρώπινος Κόσμος κλεισμένος μέσα σε χρεόγραφα προς μελλοντική αποπληρωμή, να ποια είναι η ουσία της πιστωτικής κρίσης που τώρα σκάει σα φούσκα στα μούτρα μας. Το πραγματικό μέλλον είναι άπειρο, γι’ αυτό ακριβώς και δε μπορεί να δανείζει έπ’ άπειρον τον εαυτό του σε κάτι ιστορικά κατασκευασμένο και πεπερασμένο όπως ο καπιταλισμός. Η υποκλοπή του μέλλοντος από το κεφάλαιο μας κάνει να μην έχουμε πια καμία ανάγκη προσφυγής σε κάποιο ουτοπικό μέλλον προκειμένου να καταστρέψουμε το παρόν, όσο κι αν το ουτοπικό αυτό μέλλον ορίζει τα όνειρα και τις επιθυμίες μας. Το μέτρο της ανάγκης μας για ένα από τώρα οριοθετημένο μέλλον πέραν του καπιταλισμού, δηλώνει ακριβώς το μέτρο του φόβου μας απέναντι στις καταστροφικές του δυνάμεις. Όταν βρίσκομαι στη φυλακή και μάλιστα με την απειλή του θανάτου, δε μ’ ενδιαφέρει και τόσο να μάθω τι βρίσκεται έξω από τη φυλακή. Βασικά μ’ ενδιαφέρει να βγω. Και μάλιστα όσο πιο γρήγορα γίνεται γιατί ο δανεικός μου χρόνος τελειώνει.<br />Λοιπόν αυτός ο δανεικός χρόνος που ζούμε είναι μια αρκετά μυστήρια ιστορία. Μοιάζει πολύ με την κατάσταση που ο Derrida στην πιο ενδιαφέρουσα, στη μηδενιστική του φάση περιγράφει ως «ασύμπτωτο του παρόντος με τον εαυτό του», μια κατάσταση που είναι «πολύ νωρίς» και συνάμα είναι «ήδη αργά». Βέβαια ο Derrida σαν ένας κατά βάθος γνήσιος μεταφυσικός και δηλωμένος εχθρός της διαλεκτικής, εκλαμβάνει την κατάσταση αυτή ως οντολογικό δεδομένο, ως την αιώνια κι απαράλλακτη κατάσταση του είναι. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια κατάσταση του ιστορικού Χρόνου και μάλιστα όχι όποια κι όποια, αλλά τη Μοναδική κατάσταση όπου ολόκληρο το οντολογικό εποικοδόμημα του ιστορικού Χρόνου, του Χρόνου δηλαδή της διαλεκτικής ανάπτυξης της Αλλοτρίωσης του Ανθρώπινου είδους από την αληθινή-Θεϊκή του Φύση, μηδενίζεται προκειμένου να αναδυθεί μια ολότελα νέα Ανθρώπινη κατάσταση του είναι, μια νέα χρονικότητα πέραν της Ιστορίας.<br />Εν ολίγοις τη σήμερον ημέρα κανείς δεν είναι στ’ αλήθεια ζωντανός. Η πάλη που ζούμε και θα ζούμε όλο και πιο έντονα τα επόμενα χρόνια είναι μια πάλη ανάμεσα στο ακόμη αγέννητο και το ήδη νεκρό. Η κατάσταση της ύπαρξής μας είναι μια φα(ντα)σματική κατάσταση στην οποία συμπλέκονται αδιάκριτα το αποχαιρετιστήριο λαμπύρισμα αυτού που φεύγει και η δειλή ακόμη ανταύγεια αυτού που έρχεται - γι’ αυτό κι η εικόνα και το θέαμα μας γοητεύουν τόσο ακατανίκητα. Ο άνθρωπος στην οθόνη μας φαίνεται πιο αληθινός από τον άνθρωπο με σάρκα και οστά, κι έχουμε δίκιο γιατί εμείς είμαστε οι άνθρωποι στην οθόνη, φαντάσματα που ζουν στη δισδιάστατη επιφάνεια ενός ασύμπτωτου παρόντος που περικλείει όλο το παρελθόν κι όλο το μέλλον μας.<br />Η πάλη μας για να παραμερίσουμε το ήδη νεκρό και να κάνουμε το ακόμη αγέννητο να γεννηθεί διεξάγεται ταυτόχρονα κι αδιαχώριστα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό πεδίο, έχουμε δηλαδή να καταπιαστούμε με την καταστροφή τόσο σε επίπεδο εξωτερικών κοινωνικών-θεσμικών δομών όσο και συνειδησιακών, αντιληπτικών και ψυχοσυναισθηματικών σχημάτων και συμπλεγμάτων. Εστιάζοντας στο ψυχολογικό επίπεδο που συνήθως είναι και το πιο παραμελημένο θα έλεγα πως, ως αναγκαία έκφραση της συνολικής κατάστασης που βιώνουμε σαν είδος και στην οποία είμαστε όλοι μέτοχοι, υπάρχει στον καθένα μας ένα κομμάτι, ένα διαμορφωμένο πλέγμα νοητικών και συναισθηματικών στάσεων που είναι ήδη νεκρό. Το κομμάτι αυτό όσο κι αν στους περισσότερους από μας φαίνεται σχεδόν ταυτισμένο με το βίωμα του εαυτού μας, είναι στην πραγματικότητα ένα βάρος που παράγει μια συγκεκριμένη μορφή αδράνειας που απειλεί να μας παρασύρει ολόκληρους στη χώρα του «ήδη αργά». Αυτή η αδράνεια εκφράζεται κυρίως ως διάχυτος παραλυτικός φόβος για τους κινδύνους που στην παρούσα φάση μπορεί να ελλοχεύει η κάθε μας κίνηση και ιδιαίτερα αν αυτή έχει έναν ριζοσπαστικό κι απελευθερωτικό προσανατολισμό (βλέπε τη ραγδαία διάδοση των λεγόμενων «κρίσεων πανικού»), ως ναρκισσιστική υπερεπένδυση του εαυτού που ανακουφίζει προσωρινά αλλά στην ουσία μας χώνει ακόμη πιο βαθιά στο πηγάδι του τρόμου (όσο πιο πολύ εαυτό έχεις να υπερασπίσεις τόσο πιο πολύ φοβάσαι), και ως βόλεμα, ως φαντασιακή υπεραξίωση των «κεκτημένων» εντός αυτού του κόσμου που έρχεται να αντισταθμίσει ψυχικά την οπωσδήποτε δυσάρεστη και ταπεινωτική αίσθηση της κυριαρχίας του φόβου. Πρόκειται γενικά για μια πολύ επικίνδυνη μορφή αδράνειας που θα γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη κι επιθετική στις εκφράσεις της όσο περισσότερο θα κινδυνεύει η ίδια. Μα πως μπορεί να κινδυνεύει κάτι που είναι ήδη νεκρό; Κι όμως μπορεί, κινδυνεύει να χάσει τη δανεική ζωή που κλέβει από το ακόμη αγέννητο σκοτώνοντάς το χωρίς το ίδιο να έχει καμιά πραγματική ελπίδα να ζήσει.<br />Η εμπειρία της ελληνικής εξέγερσης είναι εξαιρετικά χρήσιμη διότι συμπυκνώνει σε μια «εργαστηριακή» χρονική και τοπική μικροκλίμακα τα χαρακτηριστικά της κατάστασης που θα βιώσει το Ανθρώπινο είδος παγκοσμίως τα επόμενα χρόνια. Αναφορικά με την αδράνεια του βολέματος συγκεκριμένα, είναι εξαιρετικά διδακτική σε σχέση με το μέγεθος και τους ρυθμούς της κινητοποίησης που απαιτεί. Η ριζική ανατροπή των κοινωνικών δεδομένων είναι μια πολύ κουραστική, εξουθενωτική ιστορία. Καλό είναι να το έχουμε αυτό κατά νου από δω και πέρα και ν’ αρχίσουμε σιγά-σιγά να το παίρνουμε απόφαση και να σηκώνουμε τα μανίκια χωρίς βαρυθυμίες.<br />Σ’ ένα γενικό ψυχολογικό επίπεδο, η εμπειρία της εξέγερσης οξύνει κατά πολύ και φέρνει έτσι στην επιφάνεια της συνείδησης τη σχιζοειδή κατάσταση ύπαρξης που βιώνουμε αναπόφευκτα όλοι μέσα στο δανεικό χρόνο που ζούμε. Όσοι συμμετείχαν ενεργά στα γεγονότα κι αναγκάζονταν να διακόπτουν το σερί πορειών-συνελεύσεων-καταλήψεων για να πάνε στη γνωστή καθημερινή δουλειά τους, καταλαβαίνουν πολύ καλά τι εννοώ - αν και πρόκειται για μια κατάσταση που μας εμπλέκει εξαρχής όλους και η οποία με το πέρασμα του χρόνου θα εμπλέκει όλο και πιο ενεργά όλο και περισσότερους. Είναι η σχιζοφρένεια της διαρκούς εναλλαγής αλλά και της ταυτόχρονης πολλές φορές συνύπαρξης των απότομων εκκενώσεων απελευθερωτικής κοινωνικής αταξίας και των βίαιων επαναφορών σε μια κοινωνική «ομαλότητα» ολοένα πιο στυγνή κι απάνθρωπη. Ένα συνεχές πέρα-δώθε, γκάζι-φρένο, γκάζι-φρένο, μια κατάσταση που δίχως τα κατάλληλα ψυχικά εφόδια μπορεί να σε στείλει χαλαρά στο τρελάδικο καθώς τίποτα δε μπορεί πραγματικά να στεριώσει και ν’ αποκτήσει υπόσταση στο έδαφος του ήδη νεκρού, ενώ το ακόμη αγέννητο ασφυκτιά εντός της και … είναι ακόμη αγέννητο.<br />Θεωρώ λοιπόν πως είναι επιτακτική ανάγκη να καλλιεργήσουμε συνειδητά κάποιες ιδιαίτερες ψυχικές στάσεις προκειμένου ν’ ανταπεξέλθουμε στις υπαρξιακές παραδοξότητες της Μοναδικής ιστορικής κατάστασης που βιώνουμε. Οι στάσεις αυτές κατά τη γνώμη μου είναι βασικά δύο. Η πρώτη είναι αυτή που ονομάζω «στάση της ενεργητικής αναμονής». Στο πλαίσιο της ενεργητικής αναμονής ο άνθρωπος δραστηριοποιείται προκειμένου ν’ αλλάξει τις συνθήκες της ζωής του και τον εαυτό του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται ριζικά από την κλασική παθητική έννοια της αναμονής όπου κάποιος περιμένει απλά τα πράγματα να συμβούν και παρακολουθεί αμέτοχος. Ταυτόχρονα όμως είναι απολύτως συνειδητός στο ότι δεν περιμένει να δει άμεσα τα αποτελέσματα της δράσης του, κι έτσι η στάση αυτή διαφοροποιείται επίσης από το χυδαία ανταποδοτικό, κοντόφθαλμο και πρακτικίστικο πνεύμα του καπιταλισμού που απαιτεί την άμεση και χειροπιαστή εξαργύρωση της ανθρώπινης δραστηριοποίησης. Για να συγκροτηθεί και να λειτουργήσει η συγκεκριμένη ψυχική στάση πρέπει να έχουμε απολύτως ξεκάθαρο τι εννοούμε λέγοντας «πρακτικό αποτέλεσμα». Για τη ριζοσπαστική ανθρώπινη δράση της εποχής μας δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί ν’ αποκληθεί «πρακτικό αποτέλεσμα» πέρα από την καθολική αλλαγή του Ανθρώπινου Κόσμου. Αυτό είναι το μοναδικό μέτρο της πρακτικής αποτελεσματικότητας του καιρού μας.<br />Η άλλη ψυχική στάση που προτείνω άμεσα την καλλιέργειά της είναι η «στάση της μηδενιστικής αισιοδοξίας». Πρόκειται για μια αρνητική μορφή αισιοδοξίας, μια αισιοδοξία που θεμελιώνεται εξ ολοκλήρου σ’ αυτή την άλλη πραγματικότητα, σ’ αυτό τον άλλο Ανθρώπινο Κόσμο πέραν του καπιταλισμού, και σε τούτον εδώ τον κόσμο που ζούμε αφήνει μόνο αυτό που του αξίζει κι αυτό που στ’ αλήθεια παίρνει, δηλαδή το μηδέν και τη μαυρίλα του. Εμείς όμως απ’ τη μεριά μας δε φοβόμαστε το μηδέν, αντίθετα κάνουμε επίκληση στην αρχέγονη, ακατάλυτη και λυτρωτική δύναμή του. Μέσα στη μηδενιστική μας αισιοδοξία συναιρούμε (χωρίς να αναιρούμε) όλο το μίσος και την οργή μας, και προσβλέπουμε με άδολη χαρά κι εμπιστοσύνη στην καθαρτική έλευση του μηδενός διαμέσου της οποίας και μόνον θα έρθει στο φως του Κόσμου το μεγαλείο της Ανθρώπινης ελευθερίας.<br />Κλείνοντας το σημείωμα αυτό θα ήθελα ν’ απευθύνω λίγα λόγια σε κάποιες συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων, έπ’ ευκαιρίας των εορταστικών αυτών ημερών.<br />Καταρχήν προς τους καλλιτέχνες: Κατανοώ πολύ καλά τη δύσκολη θέση στην οποία έχετε περιέλθει. Αυτές τις μέρες τα γεγονότα σας ξεπερνούν κι ο ρόλος σας μοιάζει λίγο περιττός καθώς η ποίηση αναβλύζει μες από τους δρόμους, μες από την άγρια ομορφιά της ίδιας της εξέγερσης. Στην εποχή που ζούμε, άλλωστε, μόνο η καταστροφή του υπάρχοντος μπορεί να παράγει μια αισθητική απόλαυση με πραγματικό έρεισμα. Από την άλλη όμως, στην εποχή αυτή μόνον η τέχνη κι ο επαναστατικός στοχασμός ίσως και να έχει ακόμη κάποιο νόημα να επιτελούνται δημιουργικά κι όχι καταστροφικά διότι το έργο που παράγουν είναι εξαρχής ένα αρνητικό έργο, ένα έργο καταστατικά συνδεδεμένο μ’ έναν άλλο, τελείως διαφορετικό κόσμο απ’ αυτόν που τώρα ζούμε. Αφήστε λοιπόν τις περισπούδαστες αναλύσεις περί του νοήματος της τέχνης, σπάστε το γόρδιο δεσμό κι αποδεσμευτείτε από τα ατελείωτα υπαρξιακά σας μπουρδουκλώματα. Πνίγεστε σε μια κουταλιά νερό και νομίζετε πως είναι ωκεανός. Εάν δεν ξέρετε ποιο είναι το νόημα της τέχνης σήμερα, επινοήστε το. Η αποστολή σας είναι απλή, απλούστατη. Συμμετέχετε ως καλλιτέχνες με όποιους τρόπους μπορείτε στις κινητοποιήσεις, πλαισιώστε τις με όσο το δυνατόν περισσότερα καλλιτεχνικά δρώμενα και παρεμβάσεις, δείξτε με ποιανού το μέρος είναι η ομορφιά του Κόσμου. Αν όλ’ αυτά σας ακούγονται υπερβολικά ρομαντικά, παρακαλείστε ευγενικά ν’ αλλάξετε δραστηριότητα.<br />Προς τους διάφορους πολιτικάντηδες, πανελίστες, σχολιαστές τηλεαστέρες κλπ : Όσο κι αν προσπαθείτε να κρυφτείτε, ξέρετε πολύ καλά μέσα σας πως είστε ήδη τελειωμένοι. Φαίνεται στο ύφος σας και βαθιά μέσα στο μάτι σας.<br />Προς τους αγαπητούς καπιταλιστές : Με τα λόγια ενός κορυφαίου δικού σας διανοητή της εποχής της νεότητάς σας (με συγχωρείτε αν σας προκαλώ νοσταλγία, ξέρω πως είστε πολύ ευαίσθητοι όμως προσπαθήστε να φανείτε δυνατοί, πάνε πέρασαν αυτά και δεν ξαναγυρίζουν), το «πράγμα καθεαυτό» είναι εδώ κι ήρθε επιτέλους η ώρα να μιλήσει. Κάτι θέλει να σας ψιθυρίσει γλυκά στ’ αυτί, μην κάνετε τους ακατάδεκτους, σκύψτε ν’ ακούσετε. Δυο τρυφερά λόγια αγάπης για το ταξίδι που μοιραστήκατε κι ονομάζεται «Ιστορία», πριν πετάξει το κεφάλι σας βαθιά στη μαύρη άβυσσο και συνεχίσει για να μιλήσει μια γλώσσα που εσείς δεν θα υπήρχε ποτέ καμία πιθανότητα να καταλάβετε.<br /><br /><br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Πάντως ακόμη κι αυτό το «ανθρωπόμορφα» έχει γίνει πια πολύ αμφίβολο. Κάθονται το κράτος και τα μμε και κατασκευάζουν την τρομακτική φιγούρα του «επικίνδυνου κι αρματωμένου κουκουλοφόρου» - ρε παιδιά, τους άλλους τους είδατε; Πολλές φορές μπαίνω στο τριπ και κάνω ένα μικρό διανοητικό πείραμα που μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον κι αποκαλυπτικό της αλήθειας των πραγμάτων, και θα το πρότεινα στον καθένα. Πάρτε μια οποιαδήποτε φωτογραφία ή βίντεο συγκρούσεων ανάμεσα στις δυνάμεις καταστολής και τους εξεγερμένους και προσπαθήστε να την κοιτάξετε όσο το δυνατόν πιο ψυχρά κι αποστασιοποιημένα, ιδανικά σα να είστε ένας εξωγήινος απεσταλμένος στη Γη για να μελετήσει την εξέλιξη της ζωής και των ειδών στον πλανήτη. Τι βλέπετε; Εγώ βλέπω μια σύγκρουση όπου ο ένας αντίπαλος αποτελείται σίγουρα από ανθρώπους, μπορεί κάποιοι απ’ αυτούς να έχουν κρυμμένο το πρόσωπο τους, αλλά από τα ρούχα τους κι από τον τρόπο που κινούνται καταλαβαίνω πως είναι σίγουρα άνθρωποι. Οι άλλοι όμως, αυτοί που πάνε συνέχεια μαζί και δίπλα-δίπλα και κάνουν πάντα όλοι τα ίδια πράγματα, αυτοί έχουν πολύ περίεργη κοψιά. Θυμίζουν φευγαλέα (και κάπως σα να το κοροϊδεύουν) κάτι ανθρώπινο, κατά βάση όμως μοιάζουν με μια νοσηρή, τερατώδη μίξη ενός απροσδιόριστου ζώου και μιας μηχανικής κατασκευής προγραμματισμένης να βιαιοπραγεί. Να πρόκειται άραγε για καμιά νέα μετάλλαξη του είδους, μια πιο επιθετική ράτσα βγαλμένη μες από τα τοξικά και τη ραδιενέργεια; Και σε ποιο σημείο έχει προχωρήσει η μετάλλαξη, έχει άραγε επέλθει η μοιραία διακλάδωση που θα τους κάνει ένα άλλο, ξένο είδος προς το άνθρωπο; Κι αν όχι, μάλλον προς τα κει πάει το πράγμα. Πρέπει να έχω τα μάτια μου ανοιχτά και να το παρακολουθώ από κοντά το φαινόμενο…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-3939926837667358905?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-38337113098186627472008-12-23T13:29:00.000-08:002008-12-23T13:32:30.129-08:00ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ ΜΟΝΤΑΝΟΣ <br /><br /><br /><br />TO ΠΕΙΡΑΜΑ CERN : ΕΝΑΣ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ<br /> 22-10-2008<br /> <br /><br /><br /> Από την τελευταία γραπτή μου παρέμβαση έχει κυλήσει πολύ νερό στ’ αυλάκι - αν μπορεί να ονομαστεί έτσι το στενό αυτό χρονικό μονοπάτι που πάνω του βαδίζει ολόκληρη η Ιστορία του Ανθρώπινου είδους. Τρία με τέσσερα χρόνια έχουν περάσει από τότε που ολοκλήρωσα το εγχειρίδιο στο οποίο προσπάθησα να συγκεντρώσω και να πραγματευτώ σε μια ενιαία αφήγηση, σύντομα έστω και σχηματικά, όλες τις κρίσιμες πλευρές της επαναστατικής θεωρίας της Θεϊκότητας του Ανθρώπινου είδους σχετικά με την Ανθρώπινη κατάσταση, τόσο γενικά όσο και στην πολύ ειδική ιστορική περίσταση του 21ου αιώνα. Είναι άλλωστε τόσο ειδική, τόσο μοναδική αυτή η περίσταση ώστε φέρει μέσα της ενεργά όσο ποτέ άλλοτε ακριβώς τα γενικά, τα σταθερά εκείνα χαρακτηριστικά που ορίζουν την υπόσταση του μοναδικού αυτού φυσικού όντος.<br /> Έκτοτε σιωπή. Σιωπή συνειδητή κι ένας λογαριασμός που απαιτούσε επιτακτικά να πληρωθεί. Η βασική δουλειά είχε γίνει. Στο άνοιγμα της πιο κρίσιμης Παγκόσμιας περιόδου που οι δυτικοί ονομάζουν 21ο αιώνα κι όπου ο Ανθρώπινος Κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με την απειλή του καθολικού αφανισμού, (ένα όραμα έστω για) το μυστικό νήμα που ενώνει και νοηματοδοτεί τα κομμάτια της ιστορικής πορείας του είδους μας βρίσκεται πλέον στα χέρια μας. Το φρέσκο φως είναι πια εδώ μαζί μας, μια αχτίδα του έστω που ξεστράτισε και μες απ’ τις μυστηριώδεις ατραπούς του χρόνου ήρθε να μας προϋπαντήσει. Η ανέγερση όμως του Επίκτητου τα πρώτα χρόνια της νέας χιλιετίας μοιραία στοίχισε την κατεδάφιση άλλων, εξαιρετικά σημαντικών πλευρών της ζωής της προσωπικότητας που τον φιλοξενεί. Τα μπάζα της όλης διαδικασίας μαζεύτηκαν πολλά, σε σημείο να φρακάρουν την έξοδο. Το ξεκαθάρισμα ήταν αναγκαίο κι οδυνηρό, κι ήταν μια υπόθεση της καρδιάς, όχι του νου. Της καρδιάς που πάντα έχει και θα έχει το πρώτο, και κυρίως τον τελευταίο λόγο.<br /> Στο μεταξύ, ο Παγκόσμιος πόλεμος ανάμεσα στο Ανθρώπινο είδος και τον επίδοξο δολοφόνο του, το σύστημα του Παγκόσμιου Φυσιοποιημένου<a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a> Κεφαλαίου, μαίνεται και εντείνεται. Η πλήρης ταύτιση του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού με τον ίδιο το θάνατο του Ανθρώπινου Κόσμου, ταύτιση που υποστηρίζει η επαναστατική θεωρία της Θεϊκότητας του Ανθρώπινου είδους και που λίγα χρόνια πριν ακόμη, μέσα στα απόνερα της ενορχηστρωμένης νεοφιλελεύθερης παρλαπίπας, μπορεί να φάνταζε υπερβολική, έχει αρχίσει να εμπεδώνεται στην πραγματικότητα που ζει και τη συνείδηση που αποκτά ένα ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του Ανθρώπινου πληθυσμού – ακόμη και σ’ αυτόν τον τόσο ξεχωριστό και πολύτιμο, προστατευμένο δυτικό κόσμο.<br /> Στην πραγματικότητα βέβαια, αυτό που συμβαίνει δεν είναι παρά η ανάπτυξη του φαινομένου της νεκροφάνειας του Ανθρώπινου Κόσμου. Ο πόλεμος του 21ου αιώνα ανάμεσα στο Ανθρώπινο είδος και το Παγκόσμιο Κεφάλαιο δεν είναι παρά το προωθητικό μέσο αυτού του φαινομένου, όπως και γενικά η ταξική πάλη, η κινητήριος δύναμη της Ιστορίας κατά το Μαρξ, δεν είναι παρά το αποτέλεσμα του διχασμού της Φύσης ανάμεσα στο Φυσικό και το Ανθρώπινο επίπεδο της υπόστασής της και ταυτόχρονα η διαδικασία που οδηγεί στην υπέρβασή του. Το μεγαλύτερο «κόλπο» που σκάρωσε ο Άνθρωπος προκειμένου να ξεγελάσει τη Φύση (που στην πραγματικότητα δικό της είναι όλο το σχέδιο και δεν ξεγελιέται παρά από τον ίδιο της τον εαυτό στην ανώτερή του μορφή) ώστε να του φανερώσει τα μυστικά της αιωνιότητας, είναι να την πείσει ότι πεθαίνει. Στα μονοπάτια του θανάτου (και που αλλού άλλωστε;) ο Άνθρωπος ψάχνει το κλειδί της υλικής αθανασίας, το δρόμο προς την πραγμάτωση της αληθινής-Θεϊκής του φύσης.<br /> Μόνο που για να πείσει τη Φύση πρέπει να πείσει και τον εαυτό του, γι’ αυτό και ο θάνατος οφείλει να είναι - και είναι - πραγματικός. Γι’ αυτό κι η Φύση θα φανερώσει τελικά το μυστικό της, γι’ αυτό και θα δώσει την εκρηκτική ώθηση για την τελική νίκη και την οριστική απελευθέρωση του Ανθρώπινου είδους. Μόνο που η ώθηση δεν θα ‘ρθει απ’ έξω, με τη μορφή ενός εξωτερικού, έστω και Ανθρώπινου μεσολαβητή, αλλά από μέσα. Η Φύση που αφυπνίζεται είναι, για πρώτη φορά στην Ιστορία του Κόσμου, η ειδική Ανθρώπινη Φύση εν ενεργεία στο σύνολό της – κάτι που εν προκειμένω περιλαμβάνει και την εξωτερική Φύση, το φυσικό περιβάλλον του πλανήτη που ήδη έχει αρχίσει να επιδρά καταλυτικά στις εξελίξεις (βλέπε κλιματική αλλαγή) και που στη δεδομένη φάση της ιστορικής εξέλιξης είναι Ανθρώπινη Φύση, Φύση δηλαδή καθορισμένη από τη χρόνια Ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτή τη φορά κανείς δε θα φωνάξει στο Λάζαρο να σηκωθεί και να περπατήσει. Θα σηκωθεί από μόνος του. <br /> Στην παρούσα φάση η επιστροφή του Επίκτητου έχει έναν κάποιο εορταστικό τόνο, καθώς συνδέεται με το ανέβασμα ενός site στο Internet που περιέχει όλα του τα κείμενα κι όπου ο καθένας θα μπορεί να έχει ελεύθερη πρόσβαση. Ευελπιστώ πως το site με τη διεύθυνση <a href="http://www.geocities.com/mankinddivine">www.geocities.com/mankinddivine</a> θα βρίσκεται πολύ σύντομα εγκατεστημένο στο Δίκτυο - πιθανά να βρίσκεται ήδη, έστω σε μια πρώτη, πρόχειρη μορφή. Το σύντομο αυτό σημείωμα είναι μια χειρονομία προσφοράς και προσωπικής ευαρέσκειας για τη δυνατότητα επικοινωνίας των ιδεών που παρέχει αυτό το site, αφιερωμένη εξαιρετικά σ’ αυτούς που πρόκειται να τη χρησιμοποιήσουν.<br /> Η αφορμή βέβαια για να γραφτεί αυτό το σημείωμα είναι αρκούντως σοβαρή και σημαντική από μόνη της, σε σχέση τόσο με τα άμεσα αποτελέσματά της όσο και - κυρίως - με αυτά που σηματοδοτεί και προμηνύει σχετικά με την παρούσα κατάσταση της Ανθρώπινης Ιστορίας και τις προοπτικές της. Πρόκειται για το περίφημο πείραμα CERN που διεξάγεται αυτές τις μέρες νομίζω κάπου στα γαλλοελβετικά σύνορα, γι’ αυτό το τεράστιο επιστημονικό εγχείρημα αναπαραγωγής των συνθηκών της γέννησης του Σύμπαντος.<br /> Σ’ ένα πρώτο επίπεδο, το πείραμα αξίζει να συζητηθεί (και οπωσδήποτε ήδη συζητιέται από σχετικούς και άσχετους σ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη) για την επιστημονική-γνωσιολογική του αξία. Οι φυσικές επιστήμες από την αυγή της αστικής εποχής μέχρι και τις μέρες μας αποτελούν αναμφίβολα την αιχμή του δόρατος της παραγωγικής ανάπτυξης και της κυριαρχίας του Κεφαλαίου πάνω στη Φύση και την Ανθρώπινη κοινωνία και παρά την υποτιθέμενη «ουδετερότητα» κι «αντικειμενικότητά» τους, η εξέλιξή τους είναι πάντοτε εγγεγραμμένη στο πλαίσιο του πιο πάνω σχεδίου κι εξυπηρετεί τους σκοπούς του. Παρ’ όλ’ αυτά, η γνώση που μπορεί ν’ αποκτηθεί με τις μεθόδους και τα πειράματα των φυσικών επιστημών διατηρεί σε πολλές περιπτώσεις μια αξία που υπερβαίνει τις άμεσες κοινωνικές σκοπιμότητες που την καθορίζουν. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για γνωσιολογικά εγχειρήματα καθολικής εμβέλειας όπως το συγκεκριμένο, από το οποίο η Παγκόσμια κοινότητα αναμένει να προκύψουν στοιχεία που άπτονται των μεγάλων φιλοσοφικών και υπαρξιακών ερωτημάτων που απασχολούν το Ανθρώπινο είδος από τις απαρχές του μέχρι και σήμερα. Ειδικά για μια αντίληψη που δεν αναγνωρίζει στην κυριαρχία του Κεφαλαίου την τελική και αναπότρεπτη μορφή του Ανθρώπινου Κόσμου κι οραματίζεται μια άλλη, ευτυχισμένη κι ελεύθερη, πειράματα όπως αυτό μπορούν ενδεχομένως να δώσουν κάποια μορφή ή έστω κάποιο πρόπλασμα γνώσης που ένας τέτοιος, ελεύθερος από την καπιταλιστική καταδυνάστευση Κόσμος θα μπορεί να αξιοποιήσει. Τι είδους αξιοποίηση μπορεί να είναι αυτή θα το δούμε λίγο πιο συγκεκριμένα στη συνέχεια.<br /> Από κει και πέρα, αφήνοντας κατά μέρος τα αποτελέσματα του πειράματος κι επικεντρώνοντας στη σημασία αυτής καθεαυτής της διεξαγωγής του (στο γεγονός δηλαδή ότι το Ανθρώπινο είδος έχει φτάσει στο σημείο να έχει τη δυνατότητα να προβεί σε μια γνωσιολογική απόπειρα που να αφορά τη γέννηση του ίδιου του Σύμπαντος), το πείραμα CERN συνιστά μια πανίσχυρη ένδειξη ότι ένας ολόκληρος κύκλος της εξέλιξης του Ανθρώπινου είδους αλλά και του ίδιου του Σύμπαντος βρίσκεται στο οριακό σημείο του κλεισίματός του - και του ανοίγματος ασφαλώς ενός νέου κύκλου.<br /> Η εξέλιξη του Σύμπαντος οδήγησε κάποια «στιγμή» στην εμφάνιση της ζωής, των φυσικών ειδών, και τέλος του Ανθρώπινου είδους. Το Ανθρώπινο είδος δεν είναι ένα ακόμη είδος ανάμεσα στα υπόλοιπα, αλλά συνιστά ένα νέο, καθολικό επίπεδο εξέλιξης του ίδιου του Σύμπαντος, ένα εν εξελίξει ολόκληρο, καινούργιο Σύμπαν. Η εμφάνιση αυτού του νέου καθολικού επιπέδου ανάπτυξης της Φύσης σήμανε έναν επώδυνο αλλά αναγκαίο διχασμό ανάμεσα στα δύο επίπεδα, το Φυσικό και το Ανθρώπινο, καθώς και την έναρξη ενός εξελικτικού κύκλου κατά τον οποίο το Ανθρώπινο επίπεδο ενσωματώνει προοδευτικά στον Κόσμο του το Φυσικό επίπεδο, τον Κόσμο δηλαδή πριν τη δική του εμφάνιση, προκειμένου να πραγματώσει την καθολικότητά του. Ο μόνος τρόπος να συμβεί αυτό στην εμβρυακή φάση ανάπτυξης που βρισκόταν κι ακόμη βρίσκεται ο Ανθρώπινος Κόσμος ήταν να μπει σε μια διαδικασία ολοένα κι αυξανόμενου ετεροκαθορισμού από αυτό τον άλλο, προηγούμενο από αυτόν Κόσμο - που είναι ο Κόσμος του θανάτου, του αναπόδραστου θανάτου όλων των φυσικών μορφών που λαμβάνει το άπειρο, αιώνιο Σύμπαν. Ο κύκλος αυτός δεν είναι παρά η ίδια η Ιστορία του Ανθρώπινου είδους από τις απαρχές της μέχρι την εποχή του τέλους στον 21ο αιώνα, ο διαρκώς επεκτεινόμενος κύκλος της Αλλοτρίωσης του Ανθρώπινου είδους από την αληθινή, Θεϊκή του Φύση που βρίσκει την ύστατη πραγμάτωσή της στη μορφή του Παγκόσμιου Φυσιοποιημένου Κεφαλαίου του 21ου αιώνα.<br /> Αγγίζοντας o Ανθρώπινος Κόσμος τις απαρχές του Σύμπαντος με το πείραμα CERN ο κύκλος αυτός ολοκληρώνεται και κλείνει, και μάλιστα κλείνει φέρνοντας στο φως το κρίσιμο εκείνο στοιχείο που θα καθορίσει το νέο κύκλο που επίκειται ν’ ανοίξει: την κοσμική υπόσταση του Ανθρώπινου είδους. Στο πείραμα CERN ο Άνθρωπος και το Σύμπαν, οι δύο υπαρκτές υποστάσεις του Σύμπαντος δηλαδή, έρχονται για πρώτη φορά φάτσα με φάτσα αντικριστά ο ένας με τον άλλο άμεσα κι αδιαμεσολάβητα<a title="" style="mso-footnote-id: ftn2" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn2" name="_ftnref2">[2]</a>, σε μια οριακή, μαγική συνάντηση που σηματοδοτεί την κορύφωση του διαχωρισμού και ταυτόχρονα την έναρξη της διαδικασίας επανενοποίησής τους σ’ ένα νέο, ανώτερο, Ανθρώπινο επίπεδο ενότητας.<br /> Για να προχωρήσω παραπέρα θα βασιστώ στην αντίληψη που θεωρεί πως οι ιδιομορφίες της σχέσης του Ανθρώπινου είδους ως καθολικού-Θεϊκού φυσικού είδους με την κατεξοχήν και αιωνίως παρούσα Θεότητα που είναι ο Φυσικός Κόσμος, λειτουργούν με τέτοιο τρόπο ώστε στη σχέση που κάθε φορά διαμορφώνει ο Άνθρωπος με το Φυσικό Κόσμο να προβάλλει με τον πλέον σαφή κι εύγλωττο τρόπο τον Εαυτό του, την κοινωνία του και τα προβλήματα και τις προοπτικές που αντιμετωπίζει. Με βάση αυτή την αντίληψη θα υποστηρίξω ότι το κύριο νόημα του πειράματος CERN δεν αφορά τη γέννηση του Σύμπαντος αλλά μια άλλη, δεύτερη κοσμική γέννηση που επίκειται σε πραγματικό χρόνο. Αυτή είναι η γέννηση του Ανθρώπινου Σύμπαντος που θα ξεκινήσει με τη σειρά του να αναπτύσσεται και να διαστέλλεται με την πραγμάτωση από το Ανθρώπινο είδος της αληθινής-Θεϊκής του Φύσης. Το «Βing Bang», η Μεγάλη Έκρηξη που θα γεννήσει το Ανθρώπινο Σύμπαν είναι η Παγκόσμια Επανάσταση του Ανθρώπινου είδους ενάντια στο Παγκόσμιο Κεφάλαιο, τον ύστατο και καθολικό εκφραστή της Αλλοτρίωσης που είναι ο θάνατος του Ανθρώπινου Κόσμου.<br /> Θα διακινδύνευα μάλιστα τον ισχυρισμό πως αυτή η δεύτερη γέννηση του Ανθρώπινου Σύμπαντος που επίκειται στον 21ο αιώνα είναι και η μόνη πραγματική, και πως η πρώτη γέννηση του Σύμπαντος με την περίφημη Μεγάλη Έκρηξη που υποτίθεται ότι ερευνά το πείραμα CERN δεν είναι παρά καθαρή προβολή από το Ανθρώπινο είδος της δικής του Συμπαντικής γέννησης πάνω στο ίδιο το Σύμπαν. Κάτι που θα μπορούσε να ονομαστεί «γέννηση του Σύμπαντος» δε συνέβη ποτέ.<br /> Δε διαθέτω εξειδικευμένες γνώσεις πάνω στη σύγχρονη φυσική, θεωρώ όμως πως δεν είναι απαραίτητο προκειμένου να υποστηρίξω από φιλοσοφική και βιωματική βάση πως η «γέννηση του Σύμπαντος» είναι μια αντίφαση μέσα στους ίδιους της τους όρους. Δεν υφίσταται κάποια «στιγμή» με όποιο τρόπο κι αν την εννοήσουμε, κάποιο γεγονός τέτοιο με το οποίο το Σύμπαν να άρχισε να υπάρχει από κει που δεν υπήρχε. Η ιδέα μιας αδιαμεσολάβητης, οντολογικά απόλυτης διαφοράς ανάμεσα στην ύπαρξη και τη μη ύπαρξη που υποκρύπτεται στη φαντασίωση της «γέννησης του Σύμπαντος» είναι μεταφυσική στη ρίζα της, και πλήττει τη Θεϊκή αυτοτέλεια του Φυσικού Κόσμου επίσης στη ρίζα της. Το Σύμπαν υπάρχει από πάντα, όπως ακριβώς και δεν υπάρχει επίσης από πάντα - κι αυτό το στοιχείο προσδιορίζει την ουσία, την καθολικότητα και την ανεξαρτησία του και θέτει εξαρχής τέλος σε κάθε συζήτηση περί της ύπαρξης ενός οποιουδήποτε μεταφυσικού, υπερκοσμικού Θεού. Αυτό που υπάρχει πραγματικά και από πάντα δεν είναι παρά μια αέναη διαλεκτική ανάμεσα στην ύπαρξη και την ανυπαρξία. Ένα οντολογικό status όπου το Σύμπαν θα παγιδευόταν αποκλειστικά στην κατάσταση είτε της ύπαρξης είτε της ανυπαρξίας θα προϋπέθετε αναγκαστικά την παρέμβαση και την επιλογή ενός εξω-κοσμικού Θεού και θα μετέτρεπε τον Κόσμο σε υποχείριό του.<br /> Μπορούμε βέβαια ν’ αφήσουμε ανοιχτή την πιθανότητα μιας Μεγάλης Έκρηξης, όχι όμως με την κυριολεκτική έννοια της γέννησης του Σύμπαντος, αλλά με την έννοια μιας ριζικής και καθολικής μετατροπής της οντολογικής υπόστασης του Σύμπαντος στην κατάσταση στην οποία το έχει γνωρίσει το Ανθρώπινο είδος και μες από την οποία προέκυψε και το ίδιο. Στην περίπτωση αυτή, η αναλογία αυτής της προηγούμενης διαδικασίας μετατροπής με την επικείμενη έκρηξη της Παγκόσμιας Επανάστασης του Ανθρώπινου είδους διατηρεί τη βάση της από τη σκοπιά της Φύσης, καθώς η επικείμενη αυτή έκρηξη δεν είναι παρά η αφετηρία της επόμενης αντίστοιχης εμβέλειας μετατροπής της οντολογικής υπόστασης του Φυσικού Κόσμου σ’ ένα νέο, ανώτερο επίπεδο κοσμικής ισορροπίας. Από τη σκοπιά του Ανθρώπινου είδους η Μεγάλη Έκρηξη του 21ου αιώνα διατηρεί ασφαλώς ακέραιο το χαρακτήρα της γέννησης : η πραγματωμένη Θεϊκή Φύση του Ανθρώπινου είδους οπωσδήποτε δεν υπάρχει μέχρι τη «στιγμή» που θα αρχίσει να υπάρχει.<br /> Αν όμως το πείραμα CERN δεν αφορά τη γέννηση του Σύμπαντος, τότε που ακριβώς έγκειται η σημασία της γνώσης που ενδεχομένως να προκύψει από αυτό και πως συνδέεται με τα διακυβεύματα του 21ου αιώνα για το Ανθρώπινο είδος, με την πραγμάτωση δηλαδή της αληθινής-Θεϊκής του φύσης σε μια νέα, ελεύθερη Παγκόσμια κοινωνία;<br /> Η απάντηση είναι πως πιθανά ένα τέτοιο πείραμα να είναι σε θέση ν’ ανοίξει το δρόμο σε κάποιο είδος γνώσης χρήσιμο αναφορικά με το σημείο-κλειδί της πραγμάτωσης της αληθινής-Θεϊκής Φύσης του Ανθρώπινου είδους, την επίτευξη δηλαδή της υλικής αθανασίας. Κι αυτό ισχύει ακριβώς διότι η φυσική κατάσταση που αναπαράγει κι ερευνά το πείραμα CERN δεν αφορά τη γέννηση του Σύμπαντος, δεν αφορά δηλαδή μια περασμένη, προηγούμενη κατάσταση του Σύμπαντος σε σχέση με τη σημερινή στην κλίμακα μιας γραμμικά εννοούμενης χρονικής ακολουθίας. Αφορά την πρωταρχική κι αιωνίως παρούσα κατάσταση του Σύμπαντος, την ενεργά μηδενική εκείνη κατάσταση που έρχεται στο φως στις κρίσιμες, κομβικές τομές της εξέλιξής του (μια τέτοια, και μάλιστα την πλέον εξελιγμένη περίπτωση αποτελεί η μηδενική κατάσταση της Ιστορίας που βιώνει το Ανθρώπινο είδος στον 21ο αιώνα) αλλά στην πραγματικότητα λανθάνει πάντα πίσω από κάθε είδους φυσική μορφή και κατάσταση. Σ’ αυτή ακριβώς την κατάσταση του Σύμπαντος είναι που ανακύπτει στην πλέον καθαρή, πρωτογενή του μορφή το ζήτημα της ενότητας και της διάκρισης ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο. Η πρόσβαση σ’ αυτή την κατάσταση ενδεχομένως να προσφέρει στο Ανθρώπινο είδος κάποια κλειδιά για την επίτευξη της υλικής αιωνιότητας, που σα διαδικασία δεν είναι παρά η προσαρμοσμένη στο Ανθρώπινο μέτρο μίμηση της αιωνιότητας του Σύμπαντος. Όπως ακριβώς ο Φυσικός Κόσμος ενσωματώνει στην εξέλιξή του το θάνατο όλων των φυσικών μορφών που λαμβάνει παραμένοντας πάντα ζωντανός και πάντα Φυσικός Κόσμος, έτσι κι ο Άνθρωπος θα ενσωματώνει στην εξέλιξή του το θάνατο των διάφορων μορφών που λαμβάνει παραμένοντας πάντα ζωντανός και πάντα Άνθρωπος.<br /> Γι’ αυτό λοιπόν και το περίφημο «σωματίδιο του Θεού» που ψάχνουν εναγωνίως οι επιστήμονες στο πείραμα CERN προκειμένου να δώσουν απαντήσεις στα προαιώνια κοσμικά ερωτήματα του Ανθρώπου, είναι στην πραγματικότητα ο ίδιος ο Άνθρωπος. Το Ανθρώπινο είδος συνιστά ακριβώς τη σωματοποίηση της Θεϊκότητας του Σύμπαντος, την κορυφαία στιγμή της εξέλιξής της κατά την οποία η άπειρη αιωνιότητα του Φυσικού Κόσμου αποκτά συγκεκριμένη, απτή κι οριοθετημένη υλική μορφή.<br /> Μια τελευταία παρατήρηση αφορά το ζήτημα της επιτάχυνσης και το πώς αυτή συνδέεται γενικά με τη μηδενική κατάσταση των πραγμάτων και τις νέες μορφές τους που προκύπτουν από αυτή. Είναι γνωστό πως για να επιτύχει την επιθυμητή πρωτογενή κατάσταση του Σύμπαντος το πείραμα CERN έπρεπε αναγκαστικά να υποβάλλει κάποια φυσικά σωματίδια σε μια κολοσσιαία τεχνητή επιτάχυνση. Η ίδια σύνδεση, η ίδια σχέση ισχύει και στην περίπτωση του Ανθρώπινου είδους και της Ιστορίας του. Έτσι λοιπόν, η ιλιγγιώδης επιτάχυνση της Ιστορίας που λαμβάνει χώρα ήδη από τις απαρχές της νεώτερης αστικής εποχής και η οποία από το 19ο αιώνα και μετά έχει αποκτήσει το χαρακτήρα ενός διαρκώς εντεινόμενου παροξυσμού, αποτελεί μια ακόμη ισχυρή ένδειξη πως η Ιστορία βαδίζει ολοταχώς προς το τέλος της που είναι ταυτόχρονα και νέα αρχή της. Προς τη μηδενική εκείνη κατάσταση του 21ου αιώνα μες από την οποία το Ανθρώπινο είδος θ’ αναδειχτεί νικητής του Κεφαλαίου-Θανάτου, ο νέος και πραγματικός Θεός του Φυσικού Κόσμου. <br /> <br /> <br /> <br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Στα προηγούμενα κείμενά μου αναφέρεται ως «Φυσικοποιημένο», νομίζω όμως πως η μικρή αλλαγή που δοκιμάζω εδώ είναι πιο δόκιμη κι ανταποκρίνεται καλύτερα στο νόημα του όρου. Το Κεφάλαιο στον 21ο αιώνα δε γίνεται «φυσικό», ένα στοιχείο δηλαδή που ανήκει στη Φύση, αυτό ισχύει αυτονόητα από την αρχή της ύπαρξής του. Γίνεται το ίδιο «Φύση», μιμείται δηλαδή τις καθολικές-Θεϊκές ιδιότητες της Φύσης με τον πλήρη καθορισμό του Ανθρώπινου Κόσμου που έχει επιβάλλει στον 21ο αιώνα. <br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn2" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref2" name="_ftn2">[2]</a> Εξαιρώντας ασφαλώς τη μεσολάβηση των επιστημονικών εργαλείων και δικαιολογημένα, απ’ τη στιγμή που τα εργαλεία γενικά είναι ανέκαθεν αναγκαία στο Ανθρώπινο είδος προκειμένου ν’ αποκτήσει άμεση επαφή με το Φυσικό Κόσμο, σύμφωνα με την αρχή της «έμμεσης αμεσότητας» της φιλοσοφικής Ανθρωπολογίας του H.Plessner.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-3833711309818662747?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-23352050236827194502008-12-23T13:24:00.000-08:002008-12-23T13:28:53.968-08:00OTAN ΘΑ ΓΕΛΑΣΕΙ Ο ΝΙΤΣΕ…<br /><br /><br />Η ΑΙΩΝΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΚΙ Ο ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟΣ :<br />NIΤΣΕΪΚΕΣ ΕΝΟΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ<br /><br />(Με αφορμή το κείμενο «Το σκάνδαλο της αιώνιας επιστροφής» του Φώτη Τερζάκη που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Νιτσεϊκές μεταμορφώσεις», εκδ. futura, 2004)<br /><br /> 12/5/2005<br /><br /><br /><br />Όταν μιλάμε για το τέλος της Ιστορίας δεν εννοούμε παρά τη σημερινή Παγκόσμια εποχή, την πραγματικότητα που ζούμε κι αναπνέουμε, τον 21ο αιώνα. Την εποχή όπου ολόκληρη η μέχρι τώρα πορεία του Ανθρώπινου είδους πάνω στον πλανήτη συναντά το αξεπέραστο όριό της στην προοπτική του ολοσχερούς αφανισμού του Ανθρώπινου Κόσμου, την εποχή της τελικής, οριστικής αναμέτρησης ανάμεσα στον Ανθρώπινο Κόσμο και το Θάνατό του, ο οποίος αποκτά υπόσταση στη μορφή του κυρίαρχου Παγκόσμιου Κεφαλαίου.<br />Στην απεραντοσύνη του ορίζοντα αυτής της ακραία διττής κι αμφίσημης εποχής που εμπεριέχει το πιο ευτυχές και το πιο ζοφερό σενάριο της μοίρας του Ανθρώπινου Κόσμου όχι ως απλά πιθανές αλλά ως τις αποκλειστικές δυνατότητες των πραγμάτων, έρχονται και εκβάλλουν οι ποταμοί όλων των αντιλήψεων που έχει αναπτύξει ιστορικά το Ανθρώπινο είδος σχετικά με την αλήθεια του Κόσμου και του εαυτού του μέσα σ’ αυτόν, ποταμοί που έχουν τις πηγές τους σε διαφορετικά χωροχρονικά σημεία της Ιστορίας και που κατά τη διάρκειά της βρίσκονται μεταξύ τους σε σχέσεις ασυμμετρίας, αντιπαράθεσης και αμοιβαίου αποκλεισμού. Εδώ εκβάλλουν για να βρουν το κοινό τελικό τους νόημα, για να μας παραδώσουν το μήνυμα που όλοι τους ανεξαιρέτως κομίζουν πίσω από τις ιστορικά καθορισμένες και ιδιαίτερες κατά περίπτωση σχέσεις μετάθεσης, συμπύκνωσης κι αντιστροφής.<br />Στη σημερινή εποχή, λοιπόν, είναι που η σκέψη του Νίτσε, ριζικά διττή κι αμφίσημη και η ίδια, αγγίζει το απόλυτο της επικαιρότητάς της, όντας από τη στιγμή της γέννησής της μια σε ολοένα και ανώτερο επίπεδο εκπληρούμενη με το πέρασμα του χρόνου ενόραση της οριακής αμφισημίας του 21ου αιώνα – μιας αμφισημίας οι βασικές συντεταγμένες της οποίας άρχισαν να διαγράφονται την εποχή που έζησε κι έγραψε ο Νίτσε, εκεί στα τέλη του 19ου αιώνα.<br />H προκλητική νιτσεϊκή σύλληψη της «αιώνιας επιστροφής του αυτού», ευεπίφορη όπως και κάθε πραγματικά σημαντική από την άποψη της ιστορικής της δραστικότητας ιδέα σε μια τεράστια ποικιλία προεκτάσεων και συσχετισμών, αντιμετωπίστηκε από τη σκέψη του 20ου αιώνα με άξονα τις εκάστοτε θεωρητικές δεσμεύσεις κι επιλογές της ίδιας, διαμορφώνοντας ένα ευρύ ερμηνευτικό πεδίο οι κύριοι πόλοι του οποίου αποκρυσταλλώθηκαν στη βάση δύο διακριτών αλλά στενά σχετιζόμενων μεταξύ τους οπτικών που φαίνεται να συμφύρονται μέσα στο νιτσεϊκό έργο. Πρόκειται για την κοσμολογική και την ηθικοπρακτική ερμηνεία της «αιώνιας επιστροφής», για την ίδια δηλαδή διάκριση που διατρέχει τη φιλοσοφία από τις απαρχές της (ας θυμηθούμε την κοσμολογική προσέγγιση των πρώτων Ιώνων φιλοσόφων και την ηθικοπρακτική στροφή της σκέψης που συντελέστηκε στο πλαίσιο της δημιουργίας του άστεως στην κλασική Αθήνα), επί της ουσίας για τις δύο βασικές πύλες-απολήξεις του στοχασμού: τον Κόσμο και τον Άνθρωπο.<br />Από τη δική μου πλευρά θα υποστηρίξω πως το πλέον κατάλληλο σημείο εστίασης προκειμένου ν’ αποκρυπτογραφήσουμε την εν λόγω σύλληψη του Νίτσε προς χάρη και χρήση των αναγκών του καιρού μας, δεν είναι άλλο από το κατεξοχήν ιστορικό. Όπως μαρτυρά και η διαπιστωμένη συνάρτηση ανάμεσα στο νιτσεϊκό «φαύλο κύκλο» και την επιβολή του κύκλου των καπιταλιστικών σχέσεων και της αυτονομημένης εμπορευματικής παραγωγής που εδραιώνεται στη Δύση την ίδια εποχή, το κεντρικό πεδίο αναφοράς της «αιώνιας επιστροφής» είναι η κίνηση του Ανθρώπινου είδους στον πλανήτη που ονομάζουμε Ιστορία και η πολύ συγκεκριμένη τροπή που λαμβάνει αυτή η κίνηση στο δεδομένο χωροχρονικό πλαίσιο.<br />Απ’ τη στιγμή, τώρα, που θα αποδεχτούμε το ιστορικό ως το πρωταρχικό πεδίο αναφοράς, θα πρέπει ταυτόχρονα να τονίσουμε ότι δεν είναι διαχωρισμένο από το κοσμολογικό και το ηθικοπρακτικό πεδίο αλλά διατηρεί μαζί τους μια διαλεκτική σχέση αμοιβαίας διαμόρφωσης κι ενσωμάτωσης, αποτελώντας ουσιαστικά το ειδικά Ανθρώπινο επίπεδο μετουσίωσης τόσο των Ανθρώπινων ατόμων όσο και του Κόσμου. Η συνολική κίνηση του Ανθρώπινου είδους συγκροτεί το πλαίσιο εντός του οποίου παράγονται και νοηματοδοτούνται οι ατομικές ηθικές στάσεις και συμπεριφορές , ενώ και η ίδια αυτή η κίνηση δε συνιστά παρά προέκταση της κίνησης του Σύμπαντος, και πιο συγκεκριμένα την μετουσίωση της κίνησης του Σύμπαντος σ’ ένα διαλεκτικά ανώτερο καθολικό φυσικό-οντολογικό επίπεδο, το Ανθρώπινο. Ο εσωτερικός αυτός δεσμός μεταξύ Ιστορίας και Κόσμου, η κατανόηση δηλαδή της ιστορικής πορείας του Ανθρώπινου είδους ως καθολικής διαλεκτικής υπέρβασης-μετεξέλιξης της ιστορικής πορείας του Κόσμου οφείλει να τεθεί στο επίκεντρο της ανάλυσης τόσο του νιτσεϊκού οράματος όσο και της σημερινής εποχής που το καθιστά πραγματικά και άμεσα επίκαιρο: Η Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας είναι η εποχή που η καθολική κοσμολογική υπόσταση του Ανθρώπινου είδους τίθεται εν ενεργεία για να καθορίσει τόσο τους όρους όσο και τους τρόπους της έκβασης των πραγμάτων.<br />Όσον αφορά την ατομική διάσταση του πράγματος στην οποία παραπέμπει η ηθικοπρακτική προσέγγιση της «αιώνιας επιστροφής», η σχέση της με την ιστορική και την κοσμολογική διάσταση είναι βαθιά και ουσιαστική, μόνο που δεν καθίσταται φανερή στην κυρίαρχη μηχανιστική αντίληψη του ατόμου ως περίκλειστου κι αποκομμένου πεδίου (στην οποία εν πολλοίς εγγράφεται ο αισθητικός ατομικισμός των νεοπραγματιστικών αναπλάσεων του Νίτσε, αλλά και του ίδιου του Νίτσε σ’ έναν βαθμό) αλλά στην διαλεκτικά ολιστική θεώρηση που αναγνωρίζει στο Ανθρώπινο άτομο την ιδιαίτερη έκφραση της ιστορικής και κοσμικής ολότητας. Το ίδιο το γεγονός, άλλωστε, της σύλληψης του μοτίβου της «αιώνιας επιστροφής» από τον Νίτσε αποτελεί μια πρώτης τάξεως μαρτυρία του οργανικού δεσμού που ενώνει το άτομο με την Ιστορία και τον Κόσμο, καθώς το πρωτογενές και μη αναγώγιμο πεδίο της συγκρότησής της (όπως με οξυδέρκεια κι επιμονή υπέδειξε ο Κλοσόβσκι) δεν είναι άλλο απ΄ αυτό της ατομικής ψυχικής παθογένειας. Η ιδέα της «αιώνιας επιστροφής» βρίσκεται στη ρίζα του παρανοϊκού παραληρήματος που κατέλαβε σε κάποια στιγμή της ζωής του το Νίτσε για να τον οδηγήσει βαθμιαία στη τρέλα και την απομόνωση των τελευταίων χρόνων της ζωής του. Η εκπληκτική φιλοσοφική επιδραστικότητα της «αιώνιας επιστροφής» παραδόξως θεμελιώνεται ακριβώς πάνω σ’ αυτό το ιδιαίτερο γνώρισμά της, το ατομικό παραλήρημα αναδεικνύεται ως ο πλέον ευαίσθητος καταγραφέας μιας εποχής που όχι απλά εξακολουθεί αλλά κατεξοχήν είναι η δική μας και στην οποία η τρέλα και η Ιστορία φτάνουν στο σημείο ν’ αντικατοπτρίζουν η μία της πραγματικότητα της άλλης, το ατομικό βίωμα μες από την άμεση πρόσβασή του στο πεδίο του Καθολικού αποδεικνύεται απείρως πιο αξιόπιστο στην ουσία του περιεχομένου του από την οποιαδήποτε απόπειρα εγκαθίδρυσης μιας σύνδεσης με το Καθολικό με την διαδοχική μεσολάβηση μιας σειράς ορθολογικών κατηγοριών.<br />Σ’ αυτό το πλαίσιο, η αναγνώριση του πρωτογενούς χαρακτήρα της «αιώνιας επιστροφής» ως ψυχικού συμπτώματος μπορεί ν’ αποτελέσει έναν πολύτιμο οδηγό για την ερμηνεία. Η φροϋδική θεωρία ορίζει το σύμπτωμα ως την ιδιαίτερη ψυχική μορφοποίηση της σύγκρουσης ανάμεσα στην επιθυμία και την καταστολή της, εμπεριέχει δηλαδή ταυτόχρονα τόσο το απελευθερωτικό όσο και το καταπιεστικό στοιχείο σε μια ορισμένη κάθε φορά ισορροπία της κίνησης της μεταξύ τους αντίθεσης. Η θεμελιωδώς αντιφατική φύση του συμπτώματος μας παρέχει ένα πρώτης τάξεως κλειδί για να προσεγγίσουμε τα παράδοξα και τις αμφισημίες της νιτσεϊκής «αιώνιας επιστροφής» και που δεν είναι άλλες από τις θεμελιώδεις φυσικές-οντολογικές αντιφάσεις πάνω στις οποίες συγκροτείται σύσσωμη η Ιστορία του Ανθρώπινου είδους και έρχονται στο φως στην Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας, στην εποχή μ’ άλλα λόγια της επιστροφής και της αναγέννησης.<br />Εστιάζοντας λοιπόν στο πρωταρχικό ιστορικό επίπεδο ανάλυσης, η βασική αντίφαση που διέπει την ιδέα της «αιώνιας επιστροφής» έγκειται στην ταυτόχρονη σύλληψή της από το Νίτσε ως εφιάλτη και ως λύτρωσης της Ιστορίας. Θα πρέπει βέβαια να υπογραμμίσουμε ότι ο προσδιορισμός «ταυτόχρονη» αναφέρεται στην νιτσεϊκή πραγμάτευση ιδωμένη εξωτερικά και συνολικά, και πως οι δύο αντιτιθέμενες συλλήψεις της «αιώνιας επιστροφής» δεν αντιπαρατίθενται στο νιτσεϊκό έργο με τη μορφή δύο ανεξάρτητων τόσο μεταξύ τους όσο και από το ιστορικό τους πλαίσιο θεωρητικών αρχών κατανόησης της Ανθρώπινης Ιστορίας, μολονότι η αντίθεσή τους ανάγεται κι αναπαράγει σ’ έναν βαθμό την παλαιά και κρίσιμης σημασίας φιλοσοφική διαμάχη ανάμεσα στην ηρακλείτεια και την παρμενίδεια αντίληψη της επανάληψης. Τόσο το ηρακλείτειο όσο και το παρμενίδειο κοσμοείδωλο είναι ιστορικά προσδιορισμένα στον ίδιο βαθμό που και η Ανθρώπινη Ιστορία είναι κοσμολογικά προσδιορισμένη, και είναι στο πλαίσιο αυτής της πολυσύνθετης διαλεκτικής σχέσης που μπορεί ν’ αναζητηθεί το πραγματικό νόημα της αντιπαράθεσής τους. Όσον αφορά την ιδιόμορφη πραγμάτευση του ζητήματος από τον Νίτσε που μας ενδιαφέρει, η ξεχωριστή ιστορική της ενόραση και η επικαιρότητά της απορρέουν από το γεγονός ότι μπορούμε σ’ αυτήν ν’ ανιχνεύσουμε μια συγκεκριμένη διαδικασία σύνδεσης ανάμεσα στο εφιαλτικό και το λυτρωτικό όραμα της «αιώνιας επιστροφής», μια ορισμένη πορεία της σκέψης του Νίτσε από τον εφιάλτη προς τη λύτρωση.<br />Η «αιώνια επιστροφή» συλλαμβάνεται καταρχήν ως αιώνια κι αναπόδραστη κατάρα, κάτι που συναρτάται άμεσα με το ιστορικό υπόβαθρο της σκέψης του Νίτσε, με την ιστορική πραγματικότητα της αυτονομημένης αναπαραγωγής και διαιώνισης του Κεφαλαίου. Πρόκειται για την κοσμολογική μετάφραση του φαύλου κύκλου της Αλλοτρίωσης του Ανθρώπινου είδους που εισέρχεται στη τελική φάση της εκπλήρωσής του στη μορφή του αυτονομημένου κύκλου της κυκλοφορίας του εμπορεύματος, για την κοσμολογική αποτύπωση του θεμελιώδους fractal μοτίβου της ιστορικής διαδικασίας ανάπτυξης κι επέκτασής της - και είναι πράγματι στον Παρμενίδη που οφείλουμε την αρχετυπική της διατύπωση. Το σημαντικό σε σχέση με την κοσμολογική αυτή μετάφραση είναι πως δεν πρόκειται απλά για μια μετάθεση από το ιστορικό στο κοσμολογικό επίπεδο που λαμβάνει χώρα στο πεδίο των ιδεών. Η μετάθεση είναι η ίδια πλήρης ιστορικού νοήματος , καθώς σηματοδοτεί και προοιωνίζεται τον καθολικό-κοσμικό χαρακτήρα της ιστορικής διαδικασίας της Αλλοτρίωσης, το κοσμικό περιεχόμενο που τη συγκροτεί εκ βάθρων και το οποίο πραγματώνεται-φανερώνεται στη σημερινή Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας.<br />Η πραγμάτωση-φανέρωση του καθολικού-κοσμικού χαρακτήρα της Αλλοτρίωσης συντελείται στη μορφή του Παγκόσμιου Φυσικοποιημένου Κεφαλαίου, στη μορφή δηλαδή που λαμβάνει το Κεφάλαιο στον 21ο αιώνα ως ύστατη κατάληξη των ιστορικών μεταμορφώσεων από τις οποίες διήλθε κατά τη διάρκεια του 19ου και του 20ου αιώνα. Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο (μπορούμε να) ονομάζουμε τη μορφή του Κεφαλαίου που ολοκληρώνει-αναιρεί την ιστορική του ανάπτυξη, το Κεφάλαιο του 21ου αιώνα που παύει ν’ αποτελεί μια ιστορική πραγματικότητα με την ίδια κίνηση που μεταμορφώνεται στο ενεργό μηδέν που εμπεριέχει ολόκληρη την Ανθρώπινη Ιστορία, το Κεφάλαιο που φτάνει στο σημείο να έρχεται σε ρήξη με τη θεμελιώδη φυσική-οντολογική προϋπόθεση της Ιστορίας του Ανθρώπινου είδους ως μέρος της οποίας και το ίδιο γεννήθηκε κι αναπτύχθηκε, και που δεν είναι άλλη από την επιβίωση και διαιώνιση του Ανθρώπινου είδους ως τέτοιου, το Κεφάλαιο που μετατρέπεται σε μια καθολική-Παγκόσμια φυσική-οντολογική πραγματικότητα: την πραγματικότητα του θανάτου του Ανθρώπινου Κόσμου. Το Κεφάλαιο ιδιοποιείται-προσομοιώνει τις ιδιότητες της Φύσης, την καθολικότητα, την ελευθερία και τον αυτοκαθορισμό της, γίνεται το ίδιο μια δεύτερη «Φύση» με τις δικές της ανεξάρτητες διαδικασίες ανακύκλισης και αναπαραγωγής: Όπως δεν υπάρχει τίποτε στον Κόσμο που να στέκει έξω από την πραγματικότητα της Φύσης, έτσι και στον Ανθρώπινο Κόσμο του 21ου αιώνα δεν υπάρχει τίποτα που να στέκει έξω από τη θανάσιμη πραγματικότητα του Κεφαλαίου. Με τον τρόπο αυτό το Κεφάλαιο (και μαζί η Αλλοτρίωση της οποίας αποτελεί την πλέον ανεπτυγμένη ιστορική μορφή) πραγματώνει-φανερώνει τη δική του εσώτερη φύση κι αποστολή που είναι ακριβώς η πλήρης κι αμετάκλητη ρήξη με την καθολική μετουσίωση της Φύσης απ’ όπου προέρχεται, δηλαδή με τον Ανθρώπινο Κόσμο. Η προσομοίωση της Φύσης από το Κεφάλαιο σημαίνει την ολοκλήρωση της ιστορικής διαδικασίας αποξένωσής του από αυτήν - κι αυτή είναι η βασική αντίφαση που συγκροτεί την υπόσταση του Κεφαλαίου στον 21ο αιώνα. <br />Εν συνεχεία, η επόμενη εμφάνιση της «αιώνιας επιστροφής» που αποτελεί και το κρίσιμο βήμα στο δρόμο του Νίτσε (και της Ιστορίας) προς τη λύτρωση, επιτελείται στη μορφή της Κρίσεως. Η «αιώνια επιστροφή» αναγορεύεται από τον Νίτσε στον τελικό και ύψιστο κριτή της πραγματικής αξίας και δύναμης, γίνεται αυτή που απονέμει το δικαίωμα στην ίδια την ύπαρξη<a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a>. Με την κίνηση αυτή η ιστορική διορατικότητα του Νίτσε δεν χρειάζεται να περιμένει άλλο τη δικαίωσή της, καθώς βρίσκεται ήδη επιβεβαιωμένη μέσα στα δεδομένα της σύγχρονης πραγματικότητας: Η Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας είναι η εποχή της τελικής Κρίσης της Ιστορίας, η εποχή κατά την οποία κρίνεται το δικαίωμα του Ανθρώπινου Κόσμου στην ύπαρξη - κι είναι ακριβώς το στοιχείο της επιστροφής αυτό που σηματοδοτεί την έλευση της Κρίσης. Πρόκειται για μια επιστροφή όχι ιστορικού αλλά καθολικού φυσικού-οντολογικού χαρακτήρα, μια επιστροφή δηλαδή που άπτεται της πρωταρχικής σχέσης του Ανθρώπινου είδους με τη Φύση πάνω στην οποία θεμελιώνεται όχι μόνο η συγκεκριμένη κάθε φορά τροπή αλλά και η ίδια η δυνατότητα της Ιστορίας, γι’ αυτό και δεν είναι η επιστροφή μιας συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου αλλά η επιστροφή της Αρχής της Ιστορίας, η επιστροφή της μηδενικής της κατάστασης: Όπως η Aρχή της Ιστορίας έτσι και το Τέλος της βρίσκει το Ανθρώπινο είδος αντιμέτωπο με μια πραγματικότητα που το περιβάλλει από παντού και το απειλεί με ολοσχερή αφανισμό. Ο κύκλος της Ιστορίας κλείνει επιστρέφοντας στην αρχή του, επειδή όμως η επανάληψη συνιστά την παραγωγή της διαφοράς, η Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας είναι η μόνη καθολικά-πραγματικά νέα εποχή για το Ανθρώπινο είδος, η εποχή που συγκεντρώνει τους όρους για το πέρασμά του σε μια εξ ολοκλήρου διαφορετική, εκ θεμελίων καινούργια πραγματικότητα<a title="" style="mso-footnote-id: ftn2" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftn2" name="_ftnref2">[2]</a>. Το κρίσιμο στοιχείο της διαφοράς έγκειται στο ότι ενώ στην Αρχή της Ιστορίας η Φύση που απειλεί το Ανθρώπινο είδος με εξαφάνιση είναι μια Φύση απολύτως απαλλαγμένη από το σημάδι της δραστηριότητας του Ανθρώπινου είδους, στο Tέλος της ο θανάσιμος κίνδυνος δεν είναι άλλος από το Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο, μια «Φύση» δηλαδή που αποτελεί ένα εξ ολοκλήρου ιστορικό Ανθρώπινο δημιούργημα - κι είναι αυτή ακριβώς η διαφορά που αποδίδει το μέτρο τόσο της έκτασης (καθολική) όσο και του χαρακτήρα (φυσικός-οντολογικός) της αλλαγής πού έχει επέλθει στο ιστορικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει.<br />Η επιστροφή της Αρχής της Ιστορίας, όμως, σημαίνει την επιστροφή ολόκληρης της Ιστορίας, κι εδώ είναι που βρίσκει το νόημά της η ριζοσπαστική νιτσεϊκή σύλληψη της μοντερνικότητας ως επαφής κι οικειοποίησης μέχρι και του πιο απομακρυσμένου σημείου της ιστορικής εμπειρίας του Ανθρώπινου είδους, ο ορισμός της δηλαδή ως καθολικότητας, ως του παρόντος εκείνου στο οποίο αντικατοπτρίζονται συμμετρικά ολόκληρο το παρελθόν κι ολόκληρο το μέλλον του Ανθρώπινου είδους. Πράγματι, στην Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας, στο άμεσα βιωνόμενο «εδώ και τώρα» της ζει κι αναπνέει ολόκληρη η Ανθρώπινη Ιστορία. Για να θέσουμε το ζήτημα με φιλοσοφικούς όρους, η πραγματικότητα του τέλους της Ιστορίας συνιστά την αναίρεση της διαφοράς ανάμεσα στη χεγγελιανή και τη χουσερλιανή, ανάμεσα στην ιστορικά διαμεσολαβημένη και τη βιωματική αντίληψη της εμπειρίας: Στην πραγματικότητα του τέλους, η άμεση εμπειρία είναι ακριβώς η καθολική ιστορική εμπειρία. <br />Μέσω της εσωτερικής μετατόπισης του νοήματος της «αιώνιας επιστροφής» από την καταδίκη στην κρίση ( εσωτερικής με την έννοια ότι τόσο η ερμηνεία της κρίσης όσο και της λύτρωσης που ακολουθεί δεν αντιδιαστέλλονται κατ’ αμοιβαία αποκλειστικό τρόπο με την ερμηνεία της καταδίκης αλλά βρίσκονται σε ουσιώδη συνάρτηση μαζί της, στοιχείο που παρ’ ότι όσον αφορά το Νίτσε φαίνεται να οδηγεί στην αδιάκριτη συμπλοκή και την επακόλουθη σύγχυση μεταξύ των ερμηνειών, είναι εντούτοις πολύ σημαντικό για την κατανόηση της κίνησης της Ανθρώπινης Ιστορίας στη διαλεκτική της ολότητα και συνάφεια ), το θεωρητικό διάβημα του Νίτσε κλιμακώνεται φτάνοντας στην τελική του μορφή τόσο από την άποψη των προθέσεων του εμπνευστή του όσο κι από την άποψη της πορείας της Ιστορίας που αποτυπώνεται σ’ αυτό: Είναι η αιώνια επιστροφή ως λύτρωση, ως απελευθέρωση του Ανθρώπου και της Φύσης, ως καθολική με μια λέξη απελευθέρωση – μια ερμηνεία που κατατάσσει δικαιωματικά τον Νίτσε στο μεγάλο ουτοπικό-οραματικό ρεύμα σκέψης που με διάφορες μορφές διατρέχει την ιστορία των τελευταίων τουλάχιστον 2.500 χρόνων, και το οποίο μοιάζει να γίνεται ολοένα πιο επιθετικό κι επίμονο όσο ο εγκλωβισμός του Ανθρώπινου Κόσμου στους παγερούς μηχανισμούς του θανάτου γίνεται πιο ασφυκτικός (ο πολεμικός χαρακτήρας της σκέψης του Νίτσε συνιστά μια τέτοια στιγμή επιθετικότερης αναδιατύπωσης του λυτρωτικού-απελευθερωτικού οράματος).<br />Ο Νίτσε οραματίζεται αυτή την επιστροφή-λύτρωση ως ένα είδος επαναφοράς σε μια ορισμένη στιγμή του ιστορικού παρελθόντος, στην προχριστιανική αρχαιότητα που είναι στα μάτια του η απόλυτη ενσάρκωση των ιδανικών του. Αυτό μας παραπέμπει άμεσα σ’ ένα στοιχείο που φαίνεται να χαρακτηρίζει τη θεμελιώδη δομή της συλλογιστικής σύσσωμου του ουτοπικού-λυτρωτικού ρεύματος σκέψης: Πρόκειται για τη σύλληψη της μελλοντικής λύτρωσης ως επανάκαμψης σε μια παρελθούσα κι απωλεσμένη κατάσταση ισορροπίας και αρμονίας, για ένα σκεπτικό που με δυο λόγια κωδικοποιείται ως «αυτό που οραματιζόμαστε για το μέλλον έχει ήδη υπάρξει στο παρελθόν» - και μάλιστα είναι ακριβώς πάνω στην προηγούμενη ύπαρξη της ουτοπίας που θεμελιώνεται η προσδοκία της μελλοντικής. <br />Σχολιάζοντας τη συλλογιστική αυτή το πρώτο πράγμα που οφείλουμε να υπογραμμίσουμε είναι πως η απελευθέρωση του Ανθρώπινου Κόσμου δεν πρέπει να νοείται ως παύση της διαλεκτικής εξελικτικής κίνησης που τον διέπει, ως η τελική άφιξη της Ιστορίας σ’ ένα στατικό, αιώνιο κι απαράλλακτο ιδανικό σημείο, για το λόγο ότι ένα τέτοιο σημείο απλά δεν υφίσταται: η πραγματικότητα του Κόσμου είναι θεμελιωδώς αντιφατική, δυναμική και (όπως τελευταία μας δίδαξε η θεωρία του χάους) ασύμμετρη. Επομένως, οι ενοράσεις της «ευτυχούς σταθερότητας» και της «ιδανικής ισορροπίας» δεν αναφέρονται στο επίπεδο της σύστασης του πραγματικού, αλλά αφορούν την ιδιαίτερη-ειδοποιό όσο και πρωταρχική-καθολική σχέση που συνδέει το Ανθρώπινο είδος με τη Φύση-Κόσμο και με βάση την οποία αναπτύσσεται η αιωνίως παρούσα αντιφατικότητα και δυναμικότητα του Ανθρώπινου Κόσμου, αφορούν δηλαδή μ’ άλλα λόγια την πραγμάτωση του καθολικού φυσικού-οντολογικού χαρακτήρα του Ανθρώπινου είδους. Η λύτρωση της Ιστορίας που μαζί με άλλους επαγγέλλεται ο Νίτσε δεν συνιστά παρά τον εκ βάθρων μετασχηματισμό αυτής ακριβώς της σχέσης που θα θέσει τις βάσεις για τη δημιουργία μιας ολότελα νέας Ανθρώπινης πραγματικότητας, μιας πραγματικότητας δυναμικής κι εξελισσόμενης αλλά ωστόσο ριζικά και σταθερά διαφορετικής από αυτήν που έχει βιώσει το Ανθρώπινο είδος μέχρι σήμερα.<br />Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο που χρειάζεται να επισημάνουμε είναι πως αυτή η νέου τύπου σχέση του Ανθρώπινου είδους με τον εαυτό του και τον Κόσμο δεν μπορεί να εντοπιστεί σε κανένα συγκεκριμένο χωροχρονικό σημείο της ιστορικής του διαδρομής, αλλά είναι αθέατη (με «γυμνό» τουλάχιστον μάτι…) καθώς υφίσταται στην αρνητική μορφή του ασυνείδητου συλλογικού πνεύματος που εμψυχώνει σύσσωμη τη διαδικασία της Ανθρώπινης Ιστορίας. Μια αρμονική σχέση της Φύσης με τον εαυτό της (διότι τέτοια είναι κατ’ ουσίαν η σχέση του Ανθρώπινου είδους με τη Φύση και τον εαυτό του) δεν μπορεί στην πραγματικότητα να ανευρεθεί παρά μόνο στον άπειρο κοσμικό χωρόχρονο που προηγήθηκε της ύπαρξης του Ανθρώπινου είδους: Η εμφάνιση του Ανθρώπινου είδους στον Κόσμο είναι αυτή που ipso facto επιφέρει την εκ βάθρων διάρρηξη της προϋπάρχουσας κοσμικής ισορροπίας καθώς σηματοδοτεί τον διπλασιασμό της ίδιας της Φύσης, την ανάδυση για πρώτη φορά στα χρονικά του Κόσμου ενός νέου καθολικού φυσικού-οντολογικού επιπέδου και την ενεργοποίηση ως εκ τούτου της αναγκαίας αντίφασης ανάμεσα στα δύο επίπεδα - μια πρωτοφανής καθολική φυσική-οντολογική αντίφαση οι διεργασίες προς την επίλυση της οποίας συνιστούν αυτό που ονομάζουμε «Ανθρώπινη Ιστορία».<br />Παρ’ όλ’ αυτά, γεγονός είναι ότι οι ουτοπικές-λυτρωτικές βλέψεις της Ιστορίας θα ήταν αδύνατο (αλλά και παράλογο) να μπορούσαν να βρουν έρεισμα σε μια παρελθοντική κατάσταση από την οποία απουσιάζει το Ανθρώπινο είδος, γι’ αυτό κι έχουν εύλογα στραφεί τις περισσότερες φορές προς τις πρωτόγονες, αταξικές κι εξισωτικές μορφές κοινωνίας που υπήρξαν στην αυγή της Ανθρώπινης Ιστορίας. Πράγματι, απ’ όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε από τις σχετικές ανθρωπολογικές μελέτες οι κοινωνίες αυτές παρουσιάζουν αρκετά και σημαντικά χαρακτηριστικά που ο σύγχρονος νους μπορεί να εκλάβει ως οδηγό προς την απελευθερωτική ουτοπία του μέλλοντος, δεν πρέπει όμως να ξεγελαστούμε: Η εξιδανίκευση των κοινωνιών αυτών από ένα κομμάτι της νεώτερης και σύγχρονης ριζοσπαστικής σκέψης αντανακλά στην πραγματικότητα την ιλιγγιώδη απόσταση στην ανάπτυξη της Αλλοτρίωσης του Ανθρώπινου είδους που χωρίζει την πρόσφατη Ιστορία από αυτήν την δυσθεώρητα μακρινή εποχή - κι όταν λέμε «Αλλοτρίωση του Ανθρώπινου είδους» εννοούμε ακριβώς την καθολική φυσική-οντολογική αντίφαση που αναφέρθηκε προηγουμένως και την οποία εγκαθίδρυσε η παρουσία του Ανθρώπινου είδους στον Κόσμο, η οποία με τη σειρά της επήλθε ως επίλυση της συσσώρευσης προηγούμενων διαλεκτικών αντιφάσεων της ανάπτυξής του. Η Αλλοτρίωση, λοιπόν, είναι εμφατικά παρούσα στις πρωτόγονες κομμουνιστικές κοινωνίες, μόνο που λαμβάνει τη μορφή του απόλυτου εξωγενούς καθορισμού του Ανθρώπινου είδους από τις δυνάμεις της Φύσης και του επακόλουθου «ιερού τρόμου» απέναντί τους που συνιστά και τη βάση για τις μορφές λατρείας της Φύσης που συναντάμε στις κοινωνίες αυτές. Πρόκειται, δηλαδή, για την Αλλοτρίωση στην πρωταρχική της μορφή ως μια άμεση, ωμή φυσική πραγματικότητα κι όχι ως μια κοινωνικοϊστορικά διαμεσολαβημένη πραγματικότητα που αναπτύχθηκε στη συνέχεια, για τη μορφή της Αλλοτρίωσης που στην Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας επιστρέφει για να πραγματωθεί διαμέσου της ίδιας της κοινωνικοϊστορικής διαμεσολάβησης, στην πραγματικότητα του Παγκόσμιου Φυσικοποιημένου Κεφαλαίου. <br />Αν, όμως, η «αιώνια επιστροφή» που θα σημάνει την απελευθέρωση του Ανθρώπινου Κόσμου δεν είναι η επιστροφή κάποιων προσδιορισμένων ιστορικών χαρακτηριστικών, τότε σε τι συνίσταται; Τι ακριβώς είναι αυτό που επιστρέφει ως λυτρωτής του Ανθρώπινου Κόσμου από τον αφανισμό που τον καταδικάζει το Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο; Το νήμα της απάντησης στο κρίσιμο αυτό ερώτημα βρίσκεται στην αντίληψη του Νίτσε για την «αιώνια επιστροφή» ως μηδενισμό, ως αυτοακύρωση του Χρόνου. Πράγματι, υπάρχει κάτι δοσμένο από το παρελθόν, ένα εμμενές και διαρκώς παρόν μες από μια αέναη διαλεκτική κίνηση απόκρυψης-φανέρωσης θεμέλιο της κοσμικής τάξης που στην Παγκόσμια εποχή του Τέλους της Ιστορίας ενεργοποιείται ως φορέας αλλά και περιεχόμενο της απελευθερωτικής ουτοπίας: το Μηδέν, το Χάος, που στη σημερινή εποχή επιστρέφει για να φανερωθεί για πρώτη φορά πλήρως ανεπτυγμένο στη νέα, ανώτερη καθολική φυσική-οντολογική του υπόσταση, την Ανθρώπινη. Πρόκειται λοιπόν για μια νέα μορφή Μηδενός, για το Ανθρώπινο Μηδέν, το ενεργό Μηδέν της Ανθρώπινης Ιστορίας - και είναι σ’ αυτή ακριβώς τη μορφή που ολόκληρη η Ανθρώπινη Ιστορία είναι ενεργά παρούσα μέσα στον βιωνόμενο χωρόχρονο του 21ου αιώνα. Μάταιος κόπος ν’ αναζητήσουμε τη μορφή αυτή στο παρελθόν του Ανθρώπου διότι αυτό που επιστρέφει δεν είναι ο Άνθρωπος (που στην πραγματικότητα δεν έχει υπάρξει ακόμη), αλλά ο ίδιος ο Κόσμος μέσα στον Άνθρωπο.<br />Ο μηδενισμός του Χρόνου έτσι όπως τον αντιλαμβάνεται ο Νίτσε, δηλαδή ως λυτρωτική προσφορά λήθης και συγχώρεσης μες από την ίδια την κίνηση του φυσικού γίγνεσθαι, αποτελεί μια αποφασιστικής σημασίας προϋπόθεση για την επίτευξη της νέας, απελευθερωμένης πραγματικότητας του Ανθρώπινου Κόσμου: Δίχως τη ριζική ασυνέχεια που επιφέρει ο μηδενισμός, δίχως την ευεργετική απαλλαγή που κομίζει από το βάρος της βαρβαρότητας, του χυμένου αίματος και των χαμένων ζωών που συνθέτουν το σώμα της Ιστορίας και κορυφώνονται στη σημερινή εποχή του Τέλους της, η νέα αυτή πραγματικότητα και η συνέχεια του Ανθρώπινου Κόσμου μέσα σ’ αυτήν είναι αδύνατο να υπάρξουν. Η πραγματικότητα του Θανάτου του Ανθρώπινου Κόσμου που ολοκληρώνει-φανερώνει την ιστορική πραγματικότητα της Αλλοτρίωσης, συνιστά ταυτόχρονα και την εκπλήρωση της αναγκαίας συνθήκης για την αναίρεσή της, καθώς η ενεργός προοπτική του ολοσχερούς αφανισμού είναι αυτή ακριβώς που συντελεί τον απαραίτητο μηδενισμό της Ιστορίας. Η πραγματικότητα του Μηδενός, όμως, πέρα από αναγκαία συνθήκη αναδεικνύεται και σε ενεργό φορέα της απελευθέρωσης του Ανθρώπινου Κόσμου, καθώς εδώ είναι που το Ανθρώπινο είδος βρίσκει την πραγμάτωση της καθολικής ειδολογικής του ουσίας και την ενεργοποίηση ως εκ τούτου του επαναστατικού στοιχείου που την προσδιορίζει, όπως προσδιορίζει άλλωστε και την ίδια την ουσία του φυσικού Κόσμου: το Χάος, λοιπόν, είναι η επαναστατική πραγματικότητα του 21ου αιώνα, το Χάος είναι αυτό που θα καθορίσει τις διαδικασίες της επερχόμενης Επανάστασης του Ανθρώπινου είδους απέναντι στο Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο.<br />Όταν όμως λέμε «Μηδέν» είναι στην πραγματικότητα το ίδιο πράγμα σα να λέμε «Άπειρο», κι αυτός ο συσχετισμός μας δίνει τη δυνατότητα να προσδιορίσουμε το χαρακτήρα της σχέσης μεταξύ των δύο κύκλων που συμφύρονται αδιάκριτα στο στοχασμό του Νίτσε, ανάμεσα δηλαδή στο φαύλο κύκλο της αυτονομημένης αναπαραγωγής και διαιώνισης του Κεφαλαίου και την επιστροφή εκείνη που θα σημάνει τη λυτρωτική αποδέσμευση του Ανθρώπινου Κόσμου από αυτόν. Σχηματικά μιλώντας, θα λέγαμε πως πρόκειται για την αντιπαράθεση ανάμεσα στον κύκλο του πεπερασμένου και τον κύκλο του απείρου, και θέτοντας το ζήτημα μ’ αυτό τον τρόπο προκύπτει αμέσως-αμέσως και το τελικό αποτέλεσμα της διαμάχης που δεν μπορεί να είναι άλλο από την απελευθερωτική επικράτηση του κύκλου του απείρου, αν αναλογιστούμε ότι το άπειρο συνιστά την εμμενή κι αιώνια πραγματικότητα του φυσικού Κόσμου. Από κει και πέρα όμως, το άπειρο και το πεπερασμένο δε συνιστούν δύο κλειστές, χωριστές οντολογικές κατηγορίες που αντιπαρατίθενται δυιστικά η μία στην άλλη αλλά υπάρχει μια διαλεκτική σχέση αμοιβαίας ενσωμάτωσης μεταξύ τους, και ο προσδιορισμός της ιδιαίτερης διαμόρφωσης που λαμβάνει αυτή η σχέση στο πλαίσιο της εξελικτικής κίνησης του Ανθρώπινου είδους είναι εξαιρετικά κρίσιμος για την κατανόηση της εσωτερικής λογικής που διέπει την κίνηση αυτή.<br />Μιλώντας σχηματικά και πάλι, θα λέγαμε ότι ο φαύλος κύκλος του Κεφαλαίου, αυτός ο εγκλεισμός της ανακύκλισης του κοσμικού απείρου στα όρια μιας πεπερασμένης, Ανθρώπινα δημιουργημένης δομής αποτελεί ένα οριακό σημείο σε μια μακρά διαδικασία μετουσίωσης της απειρότητας του φυσικού Κόσμου σε μια συγκεκριμένη-πεπερασμένη του μορφή (την Ανθρώπινη), καθώς σηματοδοτεί (έστω και αρνητικά) την ενσωμάτωση της καθολικότητας της Φύσης στο νέο, ανώτερο καθολικό φυσικό-οντολογικό της επίπεδο που είναι η Ανθρώπινη Φύση - και μ’ αυτή την έννοια συνιστά το κορυφαίο επίτευγμα της Ανθρώπινης Ιστορίας, μια αδιάψευστη μαρτυρία της ειδολογικής ιδιαιτερότητας του Ανθρώπινου είδους αλλά και αναγκαία προϋπόθεση για τη μετάβαση στην ολοκλήρωση-πραγμάτωση της ιδιαιτερότητας αυτής. Από κει και πέρα, η εν λόγω μετάβαση αποτελεί το έργο μιας αντίστροφης διαδικασίας, μιας διαδικασίας ιδιοποίησης και κοσμικής εκδίπλωσης εκ μέρους του Ανθρώπινου είδους αυτής της αρνητικά κατεκτημένης, ειδικά Ανθρώπινης απειρότητας - ολόκληρη η Ανθρώπινη Ιστορία, μ’ άλλα λόγια, δεν είναι παρά μια διαλεκτική κίνηση της Φύσης από το άπειρο στο πεπερασμένο κι από κει πάλι στο άπειρο στη νέα, ανώτερη φυσική-οντολογική του υπόσταση, την Ανθρώπινη. Ο ενεργός φορέας της τελικής αυτής μετάβασης δεν είναι άλλος από την Επανάσταση του Ανθρώπινου είδους απέναντι στο Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο.<br />Συζητώντας την ιδιάζουσα ειδολογική σχέση του Ανθρώπινου είδους με το άπειρο, φτάνουμε και στο κρίσιμο ζήτημα του ακριβούς περιεχομένου της απελευθερωτικής ουτοπίας, το ζήτημα μ’ άλλα λόγια του προσδιορισμού της περίφημης όσο και οικτρά ταλαιπωρημένης από τα φασιστικά βασανιστήρια που υπέστη νιτσεϊκής σύλληψης του «Υπερανθρώπου». Στη σκέψη του Νίτσε η έννοια του «Υπερανθρώπου» είναι αναπόσπαστα δεμένη με το δόγμα της «αιώνιας επιστροφής» κι ο δεσμός αυτός αποδεικνύεται αφάνταστα διορατικός, καθώς η «αιώνια επιστροφή» αποτελεί όχι μόνο την απαραίτητη συνθήκη για την εμφάνιση του «Υπερανθρώπου» αλλά και την ίδια την ουσία που τον χαρακτηρίζει: o «Υπεράνθρωπος» δεν είναι παρά ο αιωνίως επιστρέφων Άνθρωπος, ο Άνθρωπος που έχει τη δυνατότητα ν’ ανανεώνει διαρκώς τη ζωή και την ύπαρξή του, τουτέστιν ο αθάνατος Άνθρωπος. Έτσι έρχεται στο φως το περιεχόμενο της ολοκληρωμένης-πραγματικής φύσης του Ανθρώπινου είδους που δεν είναι άλλο από την αθανασία, από τη στιγμή που ο Άνθρωπος όντας «το καθολικό ον της Φύσης» (Μαρξ) αποτελεί το φυσικό εκείνο ον στο οποίο μετουσιώνεται η εμμενής αιωνιότητα του Κόσμου. Η πραγματική σημασία της έννοιας του «Υπερανθρώπου», επομένως, δεν αφορά ένα υποτιθέμενο σύνολο ιδιοτήτων που ξεχωρίζουν κάποιους σπάνιους, λίγους κι εκλεκτούς από τους υπόλοιπους μέτριους, «κοινούς» ανθρώπους, αλλά αναφέρεται στην καθολική εκείνη φυσική-οντολογική ποιότητα που εμπεριέχει ολόκληρο το Ανθρώπινο είδος στην κοινή του πορεία προς την τελική του απελευθέρωση.<br />Ορίζοντας την αθανασία ως την ολοκλήρωση-πραγμάτωση της ειδολογικής ιδιαιτερότητας του Ανθρώπινου είδους, ως τον τελικό προορισμό της Ιστορίας και ως την αφετηρία της νέας, καθολικά απελευθερωμένης Ανθρώπινης πραγματικότητας, αμέσως-αμέσως τοποθετείται στη σωστή του θέση κι αναδεικνύεται το νόημα κι ο καθοριστικός ρόλος του θανάτου στην διαλεκτική εκτύλιξη της ιστορικής διαδικασίας που θα κάνει την αθανασία πραγματικότητα. Είδαμε και προηγουμένως ότι η Αλλοτρίωση του Ανθρώπινου είδους συνιστά μια ιστορικά αναπτυσσόμενη πραγματικότητα η ρίζα της οποίας βρίσκεται στην ίδια την εμφάνιση του Ανθρώπινου είδους στον Κόσμο και το επακόλουθο σχίσμα ανάμεσα στα δύο καθολικά φυσικά-οντολογικά επίπεδα του πραγματικού, το Φυσικό και το Ανθρώπινα Φυσικό. Από την πλευρά του Ανθρώπινου είδους η αποξένωση αυτή εκφράζεται ακριβώς ως θνητότητα. Θάνατος και Αλλοτρίωση του Ανθρώπινου είδους έρχονται και ταυτίζονται στην Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας ακριβώς διότι συνιστούν την ενιαία και αδιαίρετη πραγματικότητα που αποτελεί το θεμέλιο λίθο της απαρχής και της ίδιας της ύπαρξής της. Ο θάνατος είναι η ξένη, η αλλότρια φύση του Ανθρώπινου είδους, κι η φύση αυτή είναι απαραίτητο να ολοκληρωθεί-φανερωθεί προκειμένου να αναιρεθεί, αυτή είναι η βαθύτερη λογική που καθοδηγεί την αρνητική ιστορική εξέλιξη του 20ου αιώνα με τις αλλεπάλληλες ήττες του κοινωνικού κινήματος και τη συνεχιζόμενη εδραίωση κι επέκταση της καπιταλιστικής αλλοτρίωσης. Στο Σύμπαν ισχύει ένας καθολικός νόμος που λέει πως οτιδήποτε στον Κόσμο έχει αρχή έχει και τέλος, ακριβώς διότι ο ίδιος ο Κόσμος δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος. Tο νέο καθολικό φυσικό-οντολογικό επίπεδο του Σύμπαντος πραγματώνεται στη βάση της αναίρεσης αυτού ακριβώς του καθολικού νόμου, καθώς μολονότι η κοσμική καταγωγή του Ανθρώπινου είδους χάνεται στα βάθη προ-ανθρώπινων, προ-οργανικών καταστάσεων της Φύσης, ο Ανθρώπινος Κόσμος έχει αναμφίβολα αρχή - δεν έχει όμως τέλος. Ο θάνατος που βιώνει σήμερα σε καθολικό-Παγκόσμιο επίπεδο το Ανθρώπινο είδος δεν είναι παρά το αναγκαίο «τέλος», το επιβαλλόμενο κοσμικό τίμημα που καλείται να πληρώσει το Ανθρώπινο είδος για το γεγονός ότι έχει αρχή – γι’ αυτό και μόνο με την υπέρβαση του «τέλους» αυτού από την επαναστατική ανατροπή του Παγκόσμιου Κεφαλαίου θα μπορέσει να γίνει πραγματική η αληθινή, αθάνατη Ανθρώπινη Φύση.<br />Ο νέος Πάπας της Καθολικής εκκλησίας δήλωσε πρόσφατα επισκεπτόμενος τη γενέτειρά του Γερμανία: «Η μοναδική αληθινή επανάσταση στον κόσμο είναι αυτή που μπορεί να προκαλέσει ο Θεός». Σημαδιακά λόγια το δίχως άλλο, προερχόμενα από το στόμα του πλέον ισχυρού και προβεβλημένου εκπροσώπου της θρησκευτικής εξουσίας στον πλανήτη - και μην ξεχνάμε ότι η θρησκευτική εξουσία αποτελεί τη μήτρα και τη βαθύτερη ουσία κάθε μορφής εξουσίας, κι ότι η υλική εξουσία δεν είναι παρά η ύστατη μορφή πραγμάτωσής της. Η εξουσία, λοιπόν, έχει ανέκαθεν από την ίδια της τη φύση μια προνομιακή πρόσβαση στην αλήθεια των πραγμάτων, άσχετα με το ότι, εξαιτίας της φύσης της και πάλι, ανέκαθεν αντιλαμβάνεται ψευδώς την ίδια την αλήθεια που προσεγγίζει και εκφράζει: ο Πάπας έχει δίκιο, ο Θεός είναι αυτός που θα κάνει την αληθινή Επανάσταση, κι ο Θεός αυτός δεν είναι άλλος από το Ανθρώπινο είδος που αποτελεί την καθολική μετουσίωση της εμμενούς Θεϊκότητας του φυσικού Κόσμου. Συζητώντας τις προάλλες μ’ έναν ντόπιο και παλιό αγωνιστή-συνδικαλιστή στην ταβέρνα ενός μικρού χωριού της ελληνικής επαρχίας, κάποια στιγμή ανάμεσα στο τρίτο και το τέταρτο κιλό κρασιού επιχείρησε να συνοψίσει το βαθύτερο νόημα του φαινομένου που αποκαλούμε «παγκοσμιοποίηση» με την εξής φράση: «Παλιότερα είχες να τα βάλεις μ’ ένα κράτος ή μια κυβέρνηση, τώρα είναι σα να τα βάζεις με τον ίδιο το Θεό». Και πράγματι, το Κεφάλαιο του 21ου αιώνα υπάρχει και συμπεριφέρεται ως Θεός, μόνο που αυτή του η θεϊκή υπόσταση δεν είναι παρά μια μάσκα, μια μάσκα που συγκαλύπτει και φανερώνει ταυτόχρονα το πρόσωπο του αληθινού Θεού που έρχεται - άλλωστε, μόνο ένας αληθινός Θεός μπορεί να τα βάλει με το «Θεό» του Κεφαλαίου και να τον νικήσει…<br />Στην Παγκόσμια πραγματικότητα του 21ου αιώνα ο Νίτσε είναι ζωντανός και περισσότερο ανήσυχος από ποτέ. Οι εφιάλτες του γίνονται ολοένα και πιο αβάσταχτοι, αγωνιά και περιμένει με τρεμάμενα χείλη και θολωμένο βλέμμα. Περιμένει τη στιγμή που το γέλιο του επιτέλους θ’ αντηχήσει ελεύθερο και βροντερό ως τα πέρατα του Σύμπαντος μαζί με το γέλιο δισεκατομμυρίων Ανθρώπων του παρόντος και του παρελθόντος. Μόνο τότε θα μπορέσει ν’ αναπαυθεί γαλήνιος στη στοργική αγκαλιά της νέας, Θεϊκής πραγματικότητας του Ανθρώπινου είδους. <br /> <br /> <br /> <br /> <br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn1" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Σύμφωνα με το σχολιασμό του Ντελέζ στον Νίτσε που παραθέτει ο Φ. Τερζάκης στο σχετικό κείμενό του « Μια οκνηρία που θα επιθυμούσε την αιώνια επιστροφή της, μια βλακεία, μια χαμέρπεια, μια δειλία, μια κακία που θα ήθελαν την αιώνια επιστροφή τους: δεν θα ήταν πια η ίδια οκνηρία, δεν θα ήταν πια η ίδια βλακεία…Ας δούμε καλύτερα με ποιο τρόπο η αιώνια επιστροφή επιτελεί την επιλογή… Ο ασήμαντος, μικροπρεπής, ανενεργός άνθρωπος δεν θα επιστρέψει.».<br /><a title="" style="mso-footnote-id: ftn2" href="http://www.blogger.com/post-create.g?blogID=840354974295047037#_ftnref2" name="_ftn2">[2]</a> Γι’ αυτό κι ο 21ος αιώνας μπορεί να χαρακτηριστεί και ως «η εποχή της Μοναδικότητας» σύμφωνα με τον ορισμό της σύγχρονης επιστήμης που προσδιορίζει ως «Μοναδικότητα» την κατάσταση των πραγμάτων εκείνη κατά την οποία όλοι οι νόμοι και οι κανόνες που ίσχυαν μέχρι τη δεδομένη στιγμή, παύουν να ισχύουν.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/840354974295047037-2335205023682719450?l=mankinddivine.blogspot.com' alt='' /></div>επίκτητος μοντανόςhttp://www.blogger.com/profile/02280258886426975358noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-840354974295047037.post-36985870168822892182008-12-23T12:58:00.001-08:002008-12-23T13:02:26.774-08:00O MARX ΚΑΙ Ο PROUDHON ΞΑΝΑΓΕΝΝΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 1-1-2005<br />(Επίμετρο στη μετάφραση του βιβλίου του Labor Wilson (aka Hakim Bey) «Ο Μαρξ κι ο Προυντόν δραπετεύουν από τον 19ο αιώνα», υπό δημοσίευση από τις εκδόσεις Futura)) <br /><br /><br /><br /><br />… «Πιθανότατα, έχουμε όλοι ξυπνήσει». Και ξυπνώντας από τον εφιάλτη της Ιστορίας, βρίσκουμε τον Κόσμο να χάσκει στο ιλιγγιώδες κενό του Τέλους που ονομάζεται 21ος αιώνας. Η πραγματικότητα που αντικρίζουμε μοιάζει να είναι εντελώς καινούρια, απόλυτα άλλη απ’ αυτήν που η Ιστορία μας είχε μάθει, τόσο ριζικά διαφορετική όσο και η πραγματικότητα του ονείρου από αυτή του ξύπνιου. Τόσο διαφορετική κι όμως τόσο ίδια, καθώς φέρει το ίχνος μιας ακαθόριστης, κι ωστόσο επίμονης οικειότητας. Το παράδοξο της αντίφασης αυτής είναι φαινομενικό: η πρωτοτυπία, η Μοναδικότητα του Tέλους έγκειται ακριβώς σ’ αυτή την πρωτοφανέρωτη αίσθηση οικειότητας. Το απόλυτο Άγνωστο μέσα στις αχανείς εκτάσεις του οποίου πασχίζουμε να πάρουμε ανάσα, δεν είναι παρά (επιτέλους) το από πάντα Γνωστό στην καθολική-Παγκόσμια ολοκλήρωση-πραγμάτωση-φανέρωσή του.<br />Φτάνοντας στο τέλος της διαδρομής του ιστορικού Χρόνου, η πραγματικότητα του Ανθρώπινου είδους επιστρέφει στην αρχή της ως προς ένα θεμελιακό οντολογικό της «δεδομένο», μια κατάσταση ύπαρξης καθολική, εμπεριέχουσα και προσδιοριστική κάθε επιμέρους εκδήλωσης της. Τώρα, όπως και τότε, αυτό που διακυβεύεται για το Ανθρώπινο είδος είναι η ίδια η ειδολογική του επιβίωση, η φυσική-οντολογική του υπόσταση.<br />Τότε, το Ανθρώπινο είδος μόλις έβλεπε το φως του Κόσμου, και πιθηκόμορφες Ανθρώπινες αγέλες έδιναν τη μάχη της επιβίωσης μέσα στην αρχέγονη ζούγκλα. Μόλις ξεκινούσε να δημιουργεί συνείδηση του εαυτού του (να δημιουργεί, δηλαδή, Ιστορία), κι απέναντί του έστεκαν καθολικά οι δυνάμεις της Φύσης, στις οποίες και το ίδιο το Ανθρώπινο είδος αδιαχώριστα ανήκε.<br />Τώρα, η μακραίωνη και βασανιστική πορεία της Ιστορίας, η ενεργός διαδικασία της αυτογνωσίας του Ανθρώπινου είδους σχετικά με τον ιδιαίτερη και μοναδική-καθολική ειδολογική του ταυτότητα (που ταυτόχρονα κι αναγκαστικά υπήρξε μια διαδικασία απομάκρυνσης από την υλική Φύση και τη Φύση του ίδιου του Ανθρώπινου είδους ως αναπόσπαστου κομματιού της – με μια λέξη, μια διαδικασία Αλλοτρίωσης) είναι επιτέλους ώριμη ν’ αποδώσει τους καρπούς της - η εποχή της Συγκομιδής έφτασε! Η Φύση έχει αμετάκλητα μπει σε τροχιά ενοποίησης. Αυτό που (μοιάζει να) είναι το ζητούμενο, και που αποτελεί το ένα και μοναδικό ζητούμενο ολόκληρης της Ανθρώπινης Ιστορίας είναι η τροπή που θα λάβει η ενοποίηση αυτή. Είτε η Φύση θα ενοποιηθεί προς τα κάτω μες απ’ την ολοκληρωτική καταστροφή κι εξαφάνιση του Ανθρώπινου είδους, είτε θα ενοποιηθεί προς τα πάνω υπερβαίνουσα το φυσικό νόμο του Θανάτου μέσα στην πραγματικότητα της υλικής Αθανασίας του Ανθρώπινου είδους - αυτό είναι το λεγόμενο «οντολογικό δίλημμα» που διέπει τον 21ο αιώνα. <br />Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης της Ιστορίας, ο «αντίπαλος» των Ανθρώπινων κοινωνιών (η πραγματικότητα, δηλαδή, που οι κοινωνίες είχαν ν’ αντιμετωπίσουν και να υπερβούν - το να δημιουργεί και να υπερβαίνει πραγματικότητες είναι ένα θεμελιακό φυσικό-οντολογικό χαρακτηριστικό του Ανθρώπινου είδους) δεν ήταν ποτέ θανάσιμος συνολικά για το είδος, κι επρόκειτο πάντα για μια συγκεκριμένη ιστορική πραγματικότητα, μια ιδιαίτερη κάθε φορά χωροχρονική σύνθεση της υλικής Φύσης και της Ανθρώπινης δράσης που ασκείται σ’ αυτήν.<br /> Τώρα, ο αντίπαλος είναι ακριβώς ο ίδιος μ’ αυτόν της αρχής, και ταυτόχρονα εντελώς άλλος. Είναι ακριβώς ο ίδιος στην καθολική σχέση που διαμορφώνει με το Ανθρώπινο είδος : τώρα όπως και τότε απειλεί το είδος με ολοκληρωτική καταστροφή, τώρα όπως και τότε δεν πρόκειται για κάποιο ή κάποια συγκεκριμένα στοιχεία της πραγματικότητας που απειλούν το είδος, αλλά για ολόκληρη τη φυσική πραγματικότητα. Ταυτόχρονα, είναι εντελώς άλλος όσον αφορά την οντολογική του σύσταση: στη θέση της απόλυτα καθαρής από το σημάδι της Ανθρώπινης δράσης υλικής Φύσης που αντίκρισαν οι πρώτες Ανθρώπινες φυλές, σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια «φύση» που συνιστά ένα κατά 100% Ανθρώπινο δημιούργημα: το Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο, δηλαδή το Κεφάλαιο ως φυσική-οντολογική σχέση, ως θεμέλιο της φυσικής πραγματικότητας. Στην εποχή του τέλους της Ιστορίας, δεν υπάρχει κυριολεκτικά τίποτα στην επιφάνεια του πλανήτη που να μη φέρει ακέραιο το σημάδι της Ανθρώπινης δράσης, τίποτα που να συγκροτεί την υπόστασή του έξω από τη οργανική σχέση που το συνδέει με το Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο.<br />Εδώ έγκειται και ο πρωτοφανής χαρακτήρας της εποχής του τέλους της Ιστορίας: ποτέ πριν το Ανθρώπινο είδος δε βρέθηκε αντιμέτωπο με μια πραγματικότητα που να είναι απόλυτα εξωτερική προς αυτό όσον αφορά την καθολικά αντιθετική σχέση που διαμορφώνει μαζί του, και ταυτόχρονα απόλυτα εσωτερική, απ’ τη στιγμή που πρόκειται για τον ίδιο του τον εαυτό έτσι όπως το ίδιο το είδος τον έχει δημιουργήσει μες από τη διαδικασία της Ιστορίας. Το Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο αποτελεί το κορυφαίο-καθολικό δημιούργημα της Ανθρώπινης Ιστορίας: διαθέτει την άπειρη δυνατότητα να «προσομοιώνει» την πραγματικότητα της υλικής Φύσης χωρίς τον Άνθρωπο (γι’ αυτό και είναι θανάσιμα εχθρικό προς καθετί Ανθρώπινο) ακριβώς στο βαθμό που συνιστά ένα Ανθρώπινο έργο, κι ενσαρκώνει την κορυφαία-καθολική έκφραση του φυσικού νόμου του Θανάτου ακριβώς στο βαθμό που το ίδιο εμπερικλείει (σε αρνητική, ασφαλώς, μορφή) την υπέρβαση του νόμου αυτού από το Ανθρώπινο είδος.<br />Η σπείρα της Ιστορίας διαγράφει ένα πλήρη κύκλο κλείνοντας με τη φυσική-οντολογική καθολική-Παγκόσμια σύγκρουση ανάμεσα στο Ανθρώπινο είδος και το Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο, που συνιστά την ολοκλήρωση-φανέρωση της διαλεκτικής αντίθεσης ανάμεσα στο φυσικό και το Ανθρώπινο οντολογικό επίπεδο της υλικής Φύσης, αντίθεσης που συγκροτεί την πραγματικότητα της Ιστορίας. Η Ανθρώπινη Ιστορία υπήρξε η ενεργός διαδικασία της ανάπτυξης της Διαφοράς, της Αλλότητας ανάμεσα στα δύο οντολογικά επίπεδα. Τη στιγμή που η Διαφορά αυτή ολοκληρώνεται-πραγματώνεται, την ίδια αυτή στιγμή εξαφανίζεται (όπως και η ίδια η Ιστορία) επιστρέφοντας στην αρχική (και διαρκώς παρούσα ως οντολογικό θεμέλιο της Διαφοράς) ενότητα του Ανθρώπινου είδους και της υλικής Φύσης. Γι’ αυτό και η σύγκρουση ανάμεσα στο Ανθρώπινο είδος και το Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο φανερώνεται ταυτόχρονα με δύο τρόπους: ως αντίθεση του Ανθρώπινου είδους με τον εαυτό του, και (σ’ ένα βαθύτερο επίπεδο σύνδεσης) ως αντίθεση της ίδιας της υλικής Φύσης με τον εαυτό της.<br />Αυτή, με δυο λόγια, είναι η Παγκόσμια πραγματικότητα «για όσους εδράζουν στο κατώφλι της Χιλιετίας». Εν μέσω της πραγματικότητας αυτής, ο Hakim Bey έρχεται σ’ αυτό του το κείμενο να προτείνει μια πειραματικού χαρακτήρα νοητική αναδρομή στον 19ο αιώνα, με σκοπό την ενεργητική διερεύνηση κι ανάδειξη κάποιων στοιχείων που «θα μπορούσαν να ρίξουν φως στην τωρινή μας κατάσταση». Ο βασικός του συλλογισμός είναι απλός και στηρίζεται στην ομοιότητα που από κάποιες πολύ σημαντικές απόψεις φαίνεται να χαρακτηρίζει τους δύο αιώνες, τον 19ο και τον 21ο. Και στις δύο περιπτώσεις το Κεφάλαιο εμφανίζεται νικηφόρο κι ακαταμάχητο, καθολικός κυρίαρχος της κοινωνικής σκηνής. Μια αναδρομή στις καθοριστικές «στιγμές» του 19ου αιώνα θα μπορούσε να φωτίσει το μονοπάτι που οδήγησε τις εξελίξεις στη σημερινή κατάσταση και κάνοντας τούτο, ν’ αποβεί ωφέλιμη στη θεωρητική διάνοιξη της λεωφόρου του μέλλοντος.<br />Από την πλευρά μου, δεν έχω παρά να επικροτήσω την οξύνοια αυτής της έμπνευσης. Με μια ευθεία, κάθετη τομή πάνω στο παγωμένο σώμα του ιστορικού Χρόνου, το εγχείρημα του Bey διαπερνά πέρα ως πέρα το κομμάτι της Ιστορίας που ο ίδιος συνοπτικά ονομάζει «κίνημα του Κοινωνικού» προξενώντας ένα ρήγμα, κι απελευθερώνοντας αίφνης ένα δυναμικό πεδίο στις συνισταμένες του οποίου δύνανται ν’ αποτυπωθούν με διαυγή και παραγωγικό τρόπο τα καυτά ερωτήματα της εποχής μας.<br />Ένα κεφαλαιώδους σημασίας σημείο στο οποίο αξίζει εξαρχής να σταθούμε, είναι το ότι ο Bey τοποθετεί στο επίκεντρο του προβληματισμού του το ζήτημα της διάσπασης και του διαχωρισμού στο εσωτερικό του «κινήματος του Κοινωνικού», που το σημάδεψε καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορικής του πορείας. Όλη του η προσπάθεια φαίνεται να κινείται προς την ανακάλυψη ή και τη δημιουργία κάποιων –έστω και αμυδρών- αχτίδων που θα μπορούσαν να φωτίσουν το αμείλικτο «γιατί;» αυτής της διάσπασης. Το τέλος της Ιστορίας είναι η εποχή που πραγματώνει-αναιρεί την παραδοσιακή διάκριση ανάμεσα στο συγχρονικό και το διαχρονικό επίπεδο του ιστορικού Χρόνου – το διαχρονικό είναι το απολύτως σύγχρονο. Αυτό είναι που κάνει το παραπάνω «γιατί;» ν’ αφορά όχι μόνο το «κίνημα του Κοινωνικού» αλλά πολύ περισσότερο: την Ανθρώπινη Ιστορία ως ενιαία και καθολική φυσική πραγματικότητα της διάσπασης και του διαχωρισμού του Ανθρώπινου είδους, και την Παγκόσμια εποχή του τέλους της Ιστορίας ως ολοκλήρωσης-πραγμάτωσης-φανέρωσης της πραγματικότητας αυτής.<br /> Πριν προχωρήσουμε περαιτέρω στην πραγμάτευση του κειμένου, νομίζω πως έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να εντρυφήσουμε στην ευρύτερη συλλογιστική του Bey μες από την οποία προκύπτει, ως εύγεστος καρπός, το συγκεκριμένο διανοητικό πείραμα. Η συλλογιστική αυτή εγείρει δύο ζητήματα που βρίσκονται σε άμεση συνάρτηση μεταξύ τους καθώς και με το προαναφερθέν φαινόμενο της καθολικής σύμπτωσης του συγχρονικού και του διαχρονικού επιπέδου στην πραγματικότητα του 21ου αιώνα, και ξετυλίγουν κάποια κρίσιμα νήματα τα οποία, σύμφωνα με την άποψή μου, οφείλουμε να τραβήξουμε μέχρι το απώτατο σημείο τους έτσι ώστε να μας αποκαλύψουν ολοκληρωμένη την αλήθεια τους.<br />Το πρώτο ζήτημα αφορά την ευρύτερη σύλληψη του ιστορικού Χρόνου και της σχέσης μας μαζί του στην οποία μας εισάγει ο Bey μυώντας μας στις προϋποθέσεις της διανοητικής του άσκησης. Και πιο συγκεκριμένα, την ενεργητική αντιμετώπιση του ιστορικού παρελθόντος. Με μια λέξη, το παρελθόν για τον Βey είναι το ζωντανό παρόν.<br />Καταρχήν, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αντίληψη αυτή έχει γενική και καθολική ισχύ. Σε αντίθεση με τη γραμμική-μηχανιστική αντίληψη του Χρόνου που προσιδιάζει στις ιδιαίτερες συνθήκες αξιοποίησης και αναπαραγωγής του Κεφαλαίου, το παρελθόν είναι πάντα ζωντανό μέσα στο Ανθρώπινο παρόν, απ’ τη στιγμή που το παρόν αυτό δεν είναι παρά το συγκεκριμένο κάθε φορά σημείο της διαλεκτικής κίνησης του Χρόνου στο δυναμικό πεδίο του οποίου αντιτίθενται-συντίθενται το παρελθόν και το μέλλον. [Το ζήτημα του μέλλοντος θα το διαπραγματευτώ στη συνέχεια, μιας και αποτελεί τη μείζονα διάσταση μιας ορισμένου τύπου, όχι ριζικής μα οπωσδήποτε σημαντικής διαφοροποίησης της οπτικής μου από αυτή του Bey.]<br />Πέραν, όμως, της γενικής αυτής αλήθειας σχετικά με το διαλεκτικό τρόπο συγκρότησης της ιστορικής πραγματικότητας, αυτό που έχει πραγματική βαρύτητα σήμερα είναι η κατανόηση της σχέσης του Ανθρώπινου είδους με τον ιστορικό (του) Χρόνο στην ιδιαίτερη-μοναδική κατάσταση του τέλους της Ιστορίας - μοναδική κατάσταση που συνίσταται στην καθολική πραγμάτωση-αναίρεση αυτής ακριβώς της γενικής αλήθειας.<br /> Αν το τέλος της Ιστορίας συνίσταται στην ολοκλήρωση-πραγμάτωση-φανέρωση της οντολογικής της ουσίας στην κορυφαία-καθολική μορφή του Παγκόσμιου Φυσικοποιημένου Κεφαλαίου, αυτό σημαίνει ότι η έννοια του «ζωντανού παρελθόντος» αφορά το σύνολο της Ανθρώπινης Ιστορίας - όπως υποδεικνύει και ο ίδιος ο Bey με την παράθεση των πρεσβύτερων Ινδιάνων Μάγια δίπλα στους νεωτερικούς Μαρξ, Φουριέ και Νίτσε. Το Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο (αυτό που εννοεί ο Bey όταν χρησιμοποιεί διατυπώσεις όπως «υπερρεαλιστικό Κεφάλαιο» και «μεταϊστορική αιωνιότητα») εμπερικλείει όλα τα στάδια της εξέλιξης της Ανθρώπινης Ιστορίας. Στη θέση, δηλαδή, των συγκεκριμένων Ανθρώπινων κοινωνιών και της ιστορικής τους σχέσης με το παρελθόν τους, σήμερα έχουμε να κάνουμε με την καθολική-Παγκόσμια σχέση του Ανθρώπινου είδους με το καθολικά φανερωμένο στη μορφή του Παγκόσμιου Φυσικοποιημένου Κεφαλαίου ειδολογικό του παρελθόν: το ζωντανό παρελθόν του Ανθρώπινου είδους ως ενός ακόμη ανάμεσα στ’ άλλα φυσικού είδους - σχηματικά θα λέγαμε, του Ανθρώπου–ζώου.<br /> Ταυτόχρονα, όμως, η φυσική-οντολογική πραγματικότητα της Ιστορίας που φανερώνεται, είναι μια αναιρούμενη πραγματικότητα. Στην πραγματικότητα, είναι ακριβώς η λογική της καθολικής αναίρεσης αυτή που επιτρέπει-επιβάλλει την καθολική φανέρωση. Η Ιστορία είναι ζωντανή για μία και μοναδική φορά ολόκληρη, ακριβώς διότι εξαφανίζεται ολόκληρη. Τη «στιγμή» που ένας Άνθρωπος πεθαίνει, ολόκληρη η ζωή του, σαν σε όνειρο, ξαναζεί - και η πραγματικότητα του τέλους της Ιστορίας δεν είναι παρά η μεταφορά της ιδιάζουσας αυτής κατάστασης της Ανθρώπινης μονάδας στο επίπεδο της Ανθρώπινης ολότητας. Η εξαφάνιση της Ιστορίας συνιστά μια φυσική-οντολογική ασυνέχεια που ως τέτοια δεν μπορεί να «χωρέσει», και αναγκαστικά διαρρηγνύει τον διαλεκτικό τρόπο συγκρότησης της πραγματικότητας στο εσωτερικό της Ιστορίας. Η καθολική φανέρωση της πραγματικότητας της Ιστορίας εγγυάται τη φυσική-οντολογική συνέχεια ανάμεσα στην ιστορική πραγματικότητα κι αυτήν που πρόκειται ν’ ακολουθήσει. Αποτελεί το φυσικό-οντολογικό θεμέλιο μιας νέας, ανώτερης διευθέτησης της διαλεκτικής συγκρότησης της πραγματικότητας του Ανθρώπινου είδους, μιας διευθέτησης που να εμπεριέχει την προηγούμενη διευθέτηση της Ιστορίας στη μορφή ενός οριστικά κι αμετάκλητα μη αντιστρεπτού παρελθόντος (με τον ίδιο τρόπο που, για παράδειγμα, δεν μπορούμε να ξαναγίνουμε ψάρια).<br /> Όσον αφορά, τώρα, το πώς τοποθετείται το πείραμα του Bey στη συνολική αυτή κατάσταση, αυτό που χρειάζεται να συγκρατήσουμε είναι πως, απ’ τη στιγμή που έχουμε να κάνουμε με την καθολική φανέρωση του ιστορικού παρελθόντος, όλες οι επιστροφές είναι δυνατές. Μπορούμε να ταξιδέψουμε σ’ οποιοδήποτε σημείο του ιστορικού Χρόνου θελήσουμε, απ’ τη στιγμή που από το καθολικό σημείο που βρισκόμαστε όλα τα σημεία του ιστορικού Χρόνου μπορούν ν’ αναγνωριστούν ως αυτό που πραγματικά υπήρξαν: ιδιαίτερες μορφές της ανάπτυξης της διαλεκτικής αντίθεσης ανάμεσα στο φυσικό και το Ανθρώπινο οντολογικό επίπεδο της υλικής Φύσης. [ Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τα ταξίδια μας στον ιστορικό Χώρο - η εποχή του τέλους της Ιστορίας έχει να κάνει με την αναίρεση της διάκρισης ανάμεσα στο Χώρο και το Χρόνο και τη φανέρωση της θεμελιακής οντολογικής τους ενότητας, μετά το φυσικό (όπως κατέδειξε η θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν), τώρα και στο Ανθρώπινο οντολογικό επίπεδο.]<br /> Αν, όμως, έτσι έχουν τα πράγματα, τι είναι αυτό που καθιστά την επιλογή του 19ου αιώνα μια ιδιαιτέρως προτιμητέα επιλογή πάνω στο «κοσμικό παλίμψηστο»; Το ερώτημα αυτό μας οδηγεί στο δεύτερο σημαντικό ζήτημα που θέτει η αντίληψη του ιστορικού Χρόνου στην οποία μας εισάγει ο Βey: το ταξίδι μας στον 19ο αιώνα έχει την ιδιαίτερη αξία μιας επίσκεψης στη ζωτικής σημασίας περιοχή της «πρώτης αρχής» του Κεφαλαίου.<br /> Αντιμέτωποι με μια θανάσιμα εχθρική πραγματικότητα που δυσκολευόμαστε να εντοπίσουμε διότι μας αγκαλιάζει από παντού, μια πραγματικότητα τόσο ολοκληρωτικά παρούσα όσο ακριβώς και ξένη, πολλά μοιάζουν να εξαρτώνται από την απάντηση που θα δώσουμε στην καίρια ερώτηση: Από πού προέρχεται τούτο το Κακό; Η ερώτηση αυτή φέρνει τα βήματά μας πίσω στον 19ο αιώνα, τότε που γεννήθηκε το Κεφάλαιο ως κυρίαρχη κοινωνική σχέση εντοπισμένη στο εσωτερικό του ιστορικού Χωρόχρονου, και πριν ακόμη διαβεί μες απ’ τις σαρωτικές του μεταμορφώσεις που μεταμόρφωσαν ολόκληρο τον Κόσμο και το μετουσίωσαν σε μια καθολική φυσική-οντολογική σχέση, με την ελπίδα να έρθουμε σ’ επαφή με την πρωταρχική εκείνη δυναμική που έθεσε σε κίνηση αυτή την απίστευτη δαιμονική εξέλιξη των πραγμάτων.<br /> Όμως, όπως η ίδια αυτή η εξέλιξη υποδεικνύει αναδρομικά, το Κεφάλαιο ακόμη και στην πρώτη, ιστορική του μορφή έφερε μέσα του το σπέρμα της ολοκλήρωσης-φανέρωσης σύσσωμης της ιστορικής πραγματικότητας. Πράγμα που σημαίνει ότι αν θέλουμε πραγματικά ν’ ακολουθήσουμε το δρόμο της επιστροφής στην «πρώτη αρχή», είμαστε αναγκασμένοι να τον επεκτείνουμε. Θα πρέπει να πάμε πίσω απ’ το Κεφάλαιο και ακόμη περισσότερο, πίσω και πέρα από την ίδια την Ιστορία, σε μια φυσική-οντολογική πραγματικότητα που την περιέχει ως αναπόσπαστο κομμάτι της και τη νοηματοδοτεί – για την ακρίβεια, σε μια ιδιαίτερη και μοναδική φυσική-οντολογική σχέση. Στον προσδιορισμό και την κατανόηση της σχέσης αυτής μπορούμε σήμερα ν’ αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας, διότι η σχέση αυτή στην πραγματικότητα δε βρίσκεται πίσω μας, αλλά επιτέλους ολόκληρη…ακριβώς μπροστά μας.<br /><br /><br /><br /><br /><br /> Στρέφοντας, τώρα, την προσοχή μας στη συγκεκριμένη επιστροφή που πραγματεύεται ο Bey, την επιστροφή στον 19ο αιώνα, οφείλουμε εξαρχής να ομολογήσουμε ότι στα μάτια κάποιου που εκλαμβάνει την έννοια του πειράματος στην επιστημονική-θετικιστική της εκδοχή, κάποιου που αναζητά στέρεα και χειροπιαστά αποτελέσματα και δε συγκινείται από τις αβέβαιες δυνατότητες που ένα φαντασιακό ταξίδι στο χρόνο μπορεί ν’ ανοίξει στο στοχασμό, το πείραμα του Bey θα μπορούσε να θεωρηθεί παντελώς αποτυχημένο. Κι όντως, αν μείνουμε προσηλωμένοι στο ερώτημα που φαίνεται ν’ αποτελεί τον πυρήνα της όλης διερευνητικής διαδικασίας, το ερώτημα «ποια ήταν η αρχική και θεμελιώδης αιτία της διαμάχης ανάμεσα στον Μarx και τον Proudhon, και του σχίσματος ανάμεσα στο Μαρξισμό και τον αναρχισμό κατ’ επέκταση;», η απάντηση στην οποία καταλήγει η έρευνα του Βey μοιάζει εκ πρώτης όψεως εντελώς αποκαρδιωτική: δεν υπάρχει τίποτα. Για την ακρίβεια τίποτα το τόσο σημαντικό, καμία διαφορά τόσο ζωτική ώστε να καθίσταται αδιαπραγμάτευτη, τίποτα που να δικαιολογεί το αγεφύρωτο χάσμα και τη βαθιά έχθρα που χώρισε σε πολλές περιπτώσεις τις δύο κύριες εκδοχές του οράματος της κοινωνικής απελευθέρωσης που σημάδεψαν τον 20ο αιώνα.<br /> Κι όμως, στην πραγματικότητα αυτό ακριβώς είναι το είδος της απάντησης που δικαιώνει πέρα ως πέρα την ουσιαστική χρησιμότητα του όλου εγχειρήματος. Την άποψη αυτή απηχεί και η στάση του ίδιου του Βey, ο οποίος στηρίζεται στο συμπέρασμα του «λογικού άτοπου» του σχίσματος καθώς και στις καταστροφικές του επιπτώσεις (και πάλι μέσω μιας φαντασιακής ανασύστασης των ευτυχών εξελίξεων που θα μπορούσε να έχει επιφέρει η αποφυγή της διαμάχης) προκειμένου να αναδείξει την επιτακτική αναγκαιότητα μιας άλλης, διαφορετικής απελευθερωτικής λογικής, μιας σύγχρονης ριζοσπαστικής αντίληψης που να στέκεται κριτικά απέναντι στην παράδοση του κοινωνικού κινήματος, ενωτικής και ταυτόχρονα απροκατάληπτης και αδογμάτιστης. Το μήνυμα που μοιάζει να διαπνέει ολόκληρο το κείμενο θα μπορούσε σχηματικά ν’ αποδοθεί ως εξής: το σχίσμα ανάμεσα στο Μαρξισμό και τον αναρχισμό υπήρξε ένα ολέθριο σφάλμα που δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επαναλάβουμε στον 21ο αιώνα. Ούτε ο Μαρξισμός ούτε ο αναρχισμός κατέχουν από μόνοι τους το κλειδί της εξόδου από τον «παιχνιδότοπο του 19ου αιώνα», όπως άλλωστε μαρτυρά κι η ίδια η ιστορική εμπειρία. Αμφότεροι, όμως, είναι σε θέση να συνεισφέρουν δημιουργικά στη διάνοιξη μιας απελευθερωτικής προοπτικής που ν’ ανταποκρίνεται στα καθολικά-Παγκόσμια χαρακτηριστικά του 21ου αιώνα.<br /> Ένα τέτοιο μήνυμα είναι εκ των πραγμάτων εξαιρετικά σημαντικό, παρ’ όλ’ αυτά θα ήταν κοντόφθαλμο να θεωρήσουμε ότι η διαπίστωση και η καταδίκη του σφάλματος μας επιτρέπει να ξεμπερδεύουμε μια και καλή με την ιστορία του σχίσματος. Η αναγνώριση των λαθών του παρελθόντος είναι οπωσδήποτε ένα απαραίτητο κομμάτι στη διαδικασία συγκρότησης του απελευθερωτικού οράματος του 21ου αιώνα, είναι προφανές όμως ότι δεν αρκεί. Όπως συμπεραίνει κι ο ίδιος ο Βey, «πρέπει ν’ αναζητήσουμε αλλού το πραγματικό σχίσμα μεταξύ αναρχισμού και Μαρξισμού». Η ανυπαρξία μιας πειστικής λογικής εξήγησης για το σχίσμα, μακριά απ’ το ν’ αποτελεί την καταληκτική μας θέση πάνω στο ζήτημα, είναι αυτή που δημιουργεί το πλαίσιο για την ουσιαστική τελεσφορία της έρευνας, ανοίγοντάς μας την πόρτα προς τη γνώση της βαθύτερης λογικής που διέπει την όλη κατάσταση. <br /> Ένα εξαίσιο μονοπάτι προς τη βαθύτερη αυτή λογική μας προσφέρει το θεώρημα του Βey σχετικά με την υπόσταση του 21ου αιώνα ως «τρίτης επανάληψης του 19ου». Προς τι αυτή η επανάληψη ή, για να το θέσουμε πιο γενικά, προς τι όλη αυτή η καθυστέρηση, η αργοπορία της Ιστορίας; Ποια είναι η βαθύτερη λογική της εξελικτικής κίνησης του Ανθρώπινου είδους που κάνει έτσι ώστε όχι απλά να επιβιώνει, αλλά να εξαπλώνεται και να κυριαρχεί σε όλα τα επίπεδα της Παγκόσμιας πραγματικότητας ένα μοντέλο κοινωνικής συγκρότησης που έχει εδώ και πολύ καιρό εξαντλήσει το ιστορικό του δυναμικό, φτάνοντας στο σημείο να θέτει σε κίνδυνο, μόνο και μόνο με την παρουσία του, την ίδια τη φυσική υπόσταση του Ανθρώπινου είδους; Πως μπορούμε να ερμηνεύσουμε την ιδιότυπη κατάσταση των τελευταίων 200 ετών κατά την οποία ο Ανθρώπινος κόσμος έχει μεταμορφωθεί τόσο ριζικά όσο δε συνέβη καθ’ όλη την προηγούμενη διάρκεια της Ιστορίας, παραμένοντας ταυτόχρονα τόσο θεμελιακά ο ίδιος; Τι είναι αυτό που κάνει έτσι ώστε αν επιχειρούσαμε κι εμείς με τη σειρά μας ένα διανοητικό πείραμα μιας φανταστικής συνάντησης ενός ανθρώπου του 19ου αιώνα κι ενός του 21ου, αυτοί οι δύο άνθρωποι να είναι σε θέση να διεξάγουν μια κοινωνικοπολιτική συζήτηση πάνω σε κάποιες απτές κοινές βάσεις κι εννοιολογήσεις, ενώ ταυτόχρονα είναι βέβαιο πως ο ένας θα βίωνε τον άλλο σαν ον από άλλο πλανήτη καθώς υπάρχει μια πραγματική άβυσσος που χωρίζει τις πραγματικότητές τους;<br /> Η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί στον ίδιο το χαρακτήρα του Παγκόσμιου Φυσικοποιημένου Κεφαλαίου. Ο χαρακτήρας αυτός μας υποδεικνύει ότι η ιδιόμορφη όσο και σαρωτική εξέλιξη που έλαβε χώρα διαμέσου της επαναληπτικής κίνησης της Ιστορίας από τον 19ο στον 21ο αιώνα, είναι μια εξέλιξη οντολογικού κι όχι ιστορικού χαρακτήρα. Πρόκειται για το είδος αυτό της εξέλιξης που προσδιορίζει τη φανέρωση της πραγματικότητας της Ιστορίας μέσα στο φυσικό-οντολογικό πλαίσιο που εμπερικλείει τόσο την απαρχή της κίνησής της όσο και το τέλος της - αυτό είναι που την κάνει τόσο καθολική, ώστε με αμιγείς κοινωνικο-ιστορικούς όρους να καθίσταται αόρατη. Κατά τη διάρκεια της εξέλιξης αυτής, το Κεφάλαιο ολοκλήρωσε-φανέρωσε την υπόστασή του επεκτεινόμενο προς όλες τις πλευρές του ιστορικού Χωροχρόνου, ολοκληρώνοντας-φανερώνοντας έτσι την υπόσταση της ίδιας της Ανθρώπινης Αλλοτρίωσης ως αυτό που τελικά-πραγματικά είναι: όχι ένα ιστορικό φαινόμενο, μια κατάσταση εντοπισμένη στο εσωτερικό της πραγματικότητας της Ιστορίας, αλλά ένα φυσικό-οντολογικό φαινόμενο που αναπτύσσεται και ολοκληρώνεται-φανερώνεται διαμέσου της Ιστορίας. Η πραγματικότητα του Παγκόσμιου Φυσικοποιημένου Κεφαλαίου φανερώνει ότι η Αλλοτρίωση του Ανθρώπινου είδους από την πραγματική-Θεϊκή του Φύση είναι που εξηγεί την Ιστορία κι όχι το αντίστροφο. Διαμέσου της εξέλιξης των τελευταίων 200 χρόνων, το Κεφάλαιο πραγματώνει τον εαυτό του και την Αλλοτρίωση μετουσιωνόμενο από μια ιστορική κι αναγκαστικά μερική σε μια καθολική φυσική-οντολογική σχέση. Πράγμα που, διαβασμένο ανάποδα (από τη σκοπιά, δηλαδή, της Ανθρώπινης απελευθέρωσης), σημαίνει ότι η ίδια η Ανθρώπινη κοινωνία (το Ανθρώπινο είδος, δηλαδή, καθώς δε νοείται Ανθρώπινο είδος έξω από την θεμελιακή κοινωνική του συγκρότηση) ανέρχεται στο επίπεδο εκείνο που τη φέρνει σε θέση να φανερώσει την πραγματική της υπόσταση ως ενεργού φορέα μιας καθολικής φυσικής-οντολογικής συνθήκης – μιας ολόκληρης, νέας και ανώτερης φυσικής πραγματικότητας. <br /> Το σχίσμα ανάμεσα στο Μαρξισμό και τον αναρχισμό συνιστά αναπόσπαστο κομμάτι της διαδικασίας καθολίκευσης-οντολογικοποίησης του Κεφαλαίου ως τελικής-πραγματικής μορφής της Αλλοτρίωσης, και μάλιστα κομμάτι κομβικής σημασίας, καθώς εγκαινιάζει την επέκταση της διάσπασης στο εσωτερικό του «στρατοπέδου» του Κοινωνικού – κι είναι αυτή ακριβώς η διάσπαση που λαμβάνει χώρα εντός του ήδη υφιστάμενου διαχωρισμού της Ιστορίας (δηλαδή της ταξικής διαίρεσης) το στοιχείο που προσδιορίζει τη διαδικασία μετάβασης της Αλλοτρίωσης από το ιστορικό στο καθολικό-οντολογικό επίπεδο.<br /> Η ιστορία της σύγκρουσης ανάμεσα στο Μαρξισμό και τον αναρχισμό στην ουσία της δεν είναι παρά η ιστορία της μετεγγραφής στο εσωτερικό του κινήματος του Κοινωνικού της θεμελιώδους αντίθεσης που συγκροτεί την πραγματικότητα της Ιστορίας: της αντίθεσης ανάμεσα στην Ανθρώπινη μονάδα και την Ανθρώπινη ολότητα, ανάμεσα στο άτομο και την κοινωνία. Όταν η διαμάχη μετατράπηκε σε αγεφύρωτη αντιπαλότητα, που ήρθε στη συνέχεια να επικυρωθεί μες από ιστορικά γεγονότα που έφεραν πέρα από τις ιδέες, την ίδια την Ανθρώπινη σάρκα και το αίμα να χωρίσουν τις δύο παρατάξεις (βλ. τα γεγονότα της Κροστάνδης), εγκαταστάθηκε ένα είδος καταμερισμού εργασίας στο εσωτερικό του κινήματος του Κοινωνικού σύμφωνα με τον οποίο ο μεν αναρχισμός φάνηκε να συλλαμβάνει την υπόθεση της Ανθρώπινης απελευθέρωσης από τη σκοπιά της απελευθέρωσης του ατόμου από τις κοινωνικές-θεσμικές μορφές κυριαρχίας, ο δε Μαρξισμός από τη σκοπιά της απελευθέρωσης της κοινωνίας από την κυριαρχία του ατομικού συμφέροντος της τάξης των κεφαλαιοκρατών. Αυτή η διάσπαση του ενιαίου και καθολικού χαρακτήρα του απελευθερωτικού οράματος έθεσε τις βάσεις για την αφομοίωση αμφότερων των ιδεολογιών στην κίνηση της καθολίκευσης της Αλλοτρίωσης, αφομοίωση που στο έσχατο σημείο της ανάπτυξής της έφερε τον μεν αναρχισμό να μετατρέπεται σε μια καρικατούρα των αρχών του φιλελεύθερου ατομισμού του Κεφαλαίου στο εσωτερικό του κινήματος του Κοινωνικού (υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα αυτής της φαινομενικά αδιανόητης εγγύτητας, με πιο πρόσφατο κι απολύτως χαρακτηριστικό την ιδεολογία της «νέας οικονομίας» της Καλιφόρνια και του περιοδικού Wired), τον δε Μαρξισμό να μετατρέπεται αντίστοιχα σε καρικατούρα των συγκεντρωτικών-ολοκληρωτικών τάσεων του Κεφαλαίου στο εσωτερικό του κινήματος του Κοινωνικού, αλλά και κάτι περισσότερο: μες απ’ την κυριαρχία του σταλινισμού στην Ε.Σ.Σ.Δ και το Παγκόσμιο κοινωνικό κίνημα, να γίνεται ο ίδιος ένας ενεργός εξουσιαστικός φορέας της επιβολής των τάσεων αυτών.<br /> Η διαφορά αυτή, το γεγονός δηλαδή που επισημαίνει και ο Βey ότι ο Μαρξισμός απέκτησε εξουσία ενώ ο αναρχισμός όχι, έχει εν πολλοίς να κάνει με το ότι η κίνηση της καθολίκευσης της Αλλοτρίωσης υπήρξε ταυτόχρονα η κίνηση του Κεφαλαίου από την «ηρωική» φιλελεύθερη-ατομιστική του φάση στη φάση του συγκεντρωτισμού-ολοκληρωτισμού, κίνηση με την οποία ο Μαρξισμός είχε ασφαλώς πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα να συμπορευτεί με επιτυχία. Το βαρύ, κυριολεκτικά ασήκωτο τίμημα που πλήρωσε ο Μαρξισμός γι’ αυτή του την επιτυχία, ήταν το να δει την πλαστογράφηση του απελευθερωτικού οράματος να συντελείται κάτω απ’ το δικό του όνομα. Από την άλλη, η αποτυχία του αναρχισμού και η συνακόλουθη περιθωριοποίησή του ως τάση μέσα στο κοινωνικό κίνημα ήταν αυτή που του επέτρεψε να μείνει μακριά από τις συντελούμενες εξελίξεις και να διαμορφώσει έναν ολόκληρο νοητό χώρο, μια μικρή αλλά σταθερή εστία κριτικής και αντίστασης μες απ’ την οποία ξεπήδησαν κάποιες από τις πλέον γόνιμες επεξεργασίες της πραγματικότητας του 20ου αιώνα, κρατώντας (σε παράλληλη διαδρομή με ορισμένες κριτικές τάσεις του Μαρξισμού που εμφανίστηκαν μες από και σε αντίθεση με την αφομοίωση της θεωρίας του Μarx στην κίνηση της καθολίκευσης της Αλλοτρίωσης) ζωντανή τη φλόγα του οράματος της Ανθρώπινης απελευθέρωσης σ’ αυτούς τους χαλεπούς καιρούς.<br /> Αν, τώρα, έχοντας αυτά κατά νου, επιστρέψουμε σ’ αυτά καθεαυτά τα γεγονότα και τις λεπτομέρειες της διαφωνίας ανάμεσα στο Μarx και τον Proudhon, ιδιαίτερα έτσι όπως αυτές προκύπτουν μες από την παράθεση της σχετικής μεταξύ τους αλληλογραφίας από τον Βey, αξίζει πιστεύω να σταθούμε για λίγο στο έξοχο παράδειγμα που μας παρέχουν αναφορικά με τη φύση της σχέσης ανάμεσα στη διάσταση του τυχαίου κι αυτήν του αναγκαίου στην Aνθρώπινη Ιστορία. Η διάσταση του αναγκαίου έχει να κάνει με την κίνηση της καθολίκευσης-οντολογικοποίησης του Κεφαλαίου και της Αλλοτρίωσης που αναφέρθηκε παραπάνω. Το τυχαίο στην προκειμένη περίπτωση ενσαρκώνεται στον καθοριστικό ρόλο που φαίνεται να έπαιξε στην όλη υπόθεση η φαινομενικά άσχετη κι ασήμαντη λεπτομέρεια που ακούει στο όνομα «κύριος Grun».<br /> Ίσως να μπαίνω υπερβολικά στο «πετσί» της φαντασιακής επιστροφής στον 19ο αιώνα (όμως αυτό δεν είναι και το νόημα της όλης διαδικασίας;), παρ’ όλ’ αυτά δε μπορώ ν’ αγνοήσω την επίμονη αίσθηση ότι όταν ο Μarx ολοκλήρωσε το κύριο μέρος της επιστολής του προς τον Proudhon, η πένα του ταλαντεύτηκε στον αέρα έστω και για κάποια κλάσματα του δευτερολέπτου προτού πατήσει πάλι στο χαρτί και ξεκινήσει να σκαλίζει το υστερόγραφο στο οποίο καταγγέλλει τον κ. Grun για οικονομική εκμετάλλευση των σοσιαλιστικών ιδεών κι επίδειξη φιλοσοφικής αλαζονείας. Μέσα σ’ αυτά τα κλάσματα του δευτερολέπτου ίσως και να κρίθηκαν όλα. Με δεδομένο το χαρακτήρα αμφότερων των ιδιοφυιών μας, θεωρώ κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι ο Proudhon ενοχλήθηκε σφόδρα από τη δριμεία κι αδικαιολόγητη – κατ’ αυτόν – επίθεση του Μarx σε κάποιον που συνέβαλλε ενεργά στη σοσιαλιστική διαπαιδαγώγηση του προλεταριάτου του Παρισιού αντιμετωπίζοντας παράλληλα δυσβάσταχτες οικονομικές δυσκολίες, όπως επίσης κι ότι ο Μarx δεν εκτίμησε ιδιαίτερα το δωρεάν μάθημα κοινωνικής ηθικής που του παρέδωσε ο Proudhon στην απαντητική του επιστολή. Ό,τι ακολούθησε δεν είναι παρά (η γνωστή) ιστορία.<br /> Τώρα, το μάθημα που μπορούμε εμείς απ’ την πλευρά μας να βγάλουμε απ’ αυτή την ιστορία αφορά τη συμπληρωματικότητα της σχέσης που συνδέει τη διάσταση του τυχαίου μ’ αυτήν του αναγκαίου στο πλέγμα της πραγματικότητας της Ιστορίας. Συμπληρωματικότητα σύμφωνα με την έννοια που απέδωσε στον όρο ο μεγάλος Δανός φυσικός Νiels Bohr, και η οποία ορίζει ως συμπληρωματική τη σχέση δύο διαστάσεων που συνυπάρχουν στο ίδιο φαινόμενο με τέτοιο τρόπο ώστε όταν εφιστούμε την προσοχή μας στο ένα το άλλο να εξαφανίζεται, με αποτέλεσμα να καθίσταται αδύνατη η ταυτόχρονη θέαση και μελέτη και των δύο. Όπως το συνοψίζει με ακρίβεια ο Milan Kundera σε κάποια αποστροφή του λόγου του, «Τυχαία είναι ένας διαφορετικός τρόπος για να πει κανείς: μοιραία».<br /> Ολ’ αυτά μπορεί ν’ ακούγονται (και να είναι) εξαιρετικά ενδιαφέροντα, αυτό όμως που έχει πραγματικά σημασία για μας σήμερα είναι να κατανοήσουμε ότι παρά το στίγμα της διάσπασης που κληροδότησε στο κοινωνικό κίνημα του 20ου αιώνα η διαμάχη ανάμεσα στο Μαρξισμό και τον αναρχισμό, αμφότερες αυτές οι εκδοχές του απελευθερωτικού οράματος εμπεριέχουν στην ίδια τους τη ρίζα τον ενιαίο και καθολικό χαρακτήρα της απελευθέρωσης του Ανθρώπινου είδους, τη γνώση δηλαδή ότι η υποδούλωση κι η απελευθέρωση της Ανθρώπινης μονάδας από τη μία και της Ανθρώπινης ολότητας από την άλλη, του ατόμου και της κοινωνίας, συνιστούν τους πόλους μιας ενιαίας διαδικασίας που συγκροτείται διαλεκτικά μες από την αμοιβαία διάθλαση του ενός μέσα στον άλλο – ως προς αυτό, είναι απολύτως χαρακτηριστικό ότι το απόσπασμα από τα Χειρόγραφα του Μarx που χρησιμοποιεί ο Bey για να υπογραμμίσει τη φιλοσοφική συνάφεια ανάμεσα στο Μarx και τον Proudhon (τον αναρχισμό του Μarx, όπως ο ίδιος το διατυπώνει) είναι ακριβώς το απόσπασμα στο οποίο ο Μarx καταδεικνύει ότι η αντίθεση ανάμεσα στο άτομο και την κοινωνία βρίσκεται στη ρίζα της Αλλοτρίωσης και ότι η άρση της αντίθεσης αυτής συνιστά το θεμελιακό καθήκον και κριτήριο της Ανθρώπινης απελευθέρωσης [« Αυτό που πρέπει οπωσδήποτε και πάνω απ’ όλα ν’ αποφευχθεί…….διακήρυξη κοινωνικής ζωής»].<br /> Η ανάδειξη της σύγκλισης ως προς αυτό το απολύτως καθοριστικό σημείο συνιστά, σύμφωνα τουλάχιστο με τη δική μου κατανόηση, και το βαθύτερο νόημα της απόπειρας του Βey να επανεξετάσει τους ιστορικούς όρους και τις θεωρητικές προϋποθέσεις της διαμάχης, και μέσω της επανεξέτασης αυτής να θέσει το αίτημα της κριτικής εκμετάλλευσης αμφότερων των θεωρητικών παραδόσεων προκειμένου να συμβάλλουν στην εκ νέου συγκρότηση του απελευθερωτικού οράματος στις συνθήκες της εποχής του τέλους της Ιστορίας - πολύ δε περισσότερο που οι συνθήκες αυτές θέτουν σήμερα το ζήτημα της ενιαίας και καθολικής Ανθρώπινης απελευθέρωσης μ’ έναν τρόπο τόσο άμεσο κι επιτακτικό που ο 19ος αιώνας δεν θα μπορούσε καν να έχει διανοηθεί.<br /> Η άποψή μου είναι ότι ο ακρογωνιαίος λίθος του απελευθερωτικού οράματος του 21ου αιώνα βρίσκεται στην Επαναστατική Ιδεολογία της Θεϊκότητας του Ανθρώπινου Είδους (Ε.Ι.Θ.Α.Ε) που υποστηρίζει ότι η ενιαία και καθολική απελευθέρωση του Ανθρώπινου είδους σημαίνει την Αποκάλυψη της πραγματικής-Θεϊκής του φύσης μες από την Επανάστασή του ενάντια στο Παγκόσμιο Φυσικοποιημένο Κεφάλαιο, καθώς η θεωρία αυτή είναι η μόνη που μπορεί να παράσχει επαρκείς εξηγήσεις σχετικά με όσα έγιναν, όσα γίνονται, αλλά και όσα θα γίνουν.<br /> Σύμφωνα με την Ε.Ι.Θ.Α.Ε, η καθολίκευση-οντολογικοποίηση της Αλλοτρίωσης στην κίνηση της οποίας εγγράφονται και νοηματοδοτούνται οι ήττες των προσπαθειών για την κοινωνική απελευθέρωση που κατέληξαν στη συνολική ήττα του «κινήματος του Κοινωνικού» το 89-91, στην πραγματικότητα συνιστά την αναγκαία βάση και προϋπόθεση της ενιαίας και καθολικής-Παγκόσμιας απελευθέρωσης του Ανθρώπινου είδους. Ήταν απαραίτητο η κατάσταση των πραγμάτων να φτάσει στο σημείο που ο Βey περιγράφει ως «εξωτερίκευση της εσώτερης ουσίας του Κεφαλαίου» (και της Ιστορίας συνολικά, θα προσθέταμε) έτσι ώστε να φανερωθεί η Ανθρώπινη Αλλοτρίωση «αυτοπροσώπως» ως η μία και μοναδική-καθολική πηγή της Ανθρώπινης υποδούλωσης. Μέχρι να ολοκληρωθεί-φανερωθεί η διαδικασία αυτή, το «κίνημα του Κοινωνικού» από τη μία έριχνε φως στο μέλλον του Ανθρώπινου είδους δείχνοντας το δρόμο προς το μεγάλο Προορισμό, από την άλλη όμως σε άμεσο επίπεδο ήταν καταδικασμένο να ρίχνει νερό στο μύλο της Αλλοτρίωσης με τις αποτυχίες αλλά και τις επιμέρους επιτυχίες του, καθώς η συνολική κίνηση της Ιστορίας είχε πάντα τον τρόπο να ενσωματώνει το επιμέρους των επιτυχιών αυτών στο καθολικό της Αλλοτρίωσης, να δημιουργεί στην πραγματικότητα το καθολικό της Αλλοτρίωσης από το επιμέρους αυτό - με πλέον χαρακτηριστική περίπτωση τη Ρώσικη Επανάσταση.<br /> Γιατί; Διότι η φυσική-οντολογική πραγματικότητα της Ανθρώπινης Αλλοτρίωσης για να ξεπεραστεί έπρεπε πρώτα να ολοκληρωθεί-φανερωθεί ως τέτοια. Κάνοντας τούτο, φανερώνει ταυτόχρονα και το πιο σημαντικό: ότι όπως η Ανθρώπινη υποδούλωση, έτσι και η Ανθρώπινη απελευθέρωση δεν προσδιορίζεται εντός των συντεταγμένων της πραγματικότητας του ιστορικού Χρόνου αλλά είναι αυτή που προσδιορίζει αυτές τις συντεταγμένες, καθώς θεμελιώνεται φυσικά-οντολογικά: ως μετάβαση του Ανθρώπινου είδους από μια ενιαία και καθολική φυσική πραγματικότητα (αυτήν της Αλλοτρίωσης) σε μια άλλη, την πραγματικότητα της ολοκληρωμένης-πραγματωμένης Θεϊκής φύσης του Ανθρώπινου είδους.<br /> Το κλειδί για την κατανόηση του μέλλοντος του Ανθρώπινου είδους και της Επανάστασης που θα το πραγματώσει, έγκειται στην κατανόηση ότι δεν πρόκειται για μια ιστορική ρήξη-ασυνέχεια, αλλά για το φυσικό-οργανικό γεγονός της Γέννησης. Η αναλογία με τη φυσική πράξη της γέννησης ενός Ανθρώπου είναι ο μοναδικός κι ιδανικός τρόπος για να εννοήσουμε το χαρακτήρα της επερχόμενης Επανάστασης, έχοντας μάλιστα κατά νου ότι δεν πρόκειται για μια συμβολική μεταφορά-παρομοίωση αλλά πολύ περισσότερο: για την κυριολεκτική μετουσίωση του φυσικού προτύπου της γέννησης από το επίπεδο της Ανθρώπινης μονάδας σ’ αυτό της Ανθρώπινης ολότητας - μετουσίωση που μπορεί ν’ απεικονιστεί μέσω ενός φράκταλ σχηματισμού και θεμελιώνεται οντολογικά στη σχέση ενεργούς κι αμοιβαίας διάθλασης ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο επίπεδα-πόλους της διαλεκτικής συγκρότησης της Ανθρώπινης πραγματικότητας.<br /> Η αναλογία αυτή δηλώνει ότι όπως στην περίπτωση της γέννησης του Ανθρώπινου βρέφους έχουμε να κάνουμε με την οριακή στιγμή της φανέρωσης στον Κόσμο μιας ολόκληρης, ενιαίας κι ανεξάρτητης Ανθρώπινης πραγματικότητας από κει που κυριολεκτικά δεν υπήρχε, έτσι και η Επανάσταση του 21ου αιώνα θα γεννήσει μια ολόκληρη, ενιαία κι ανεξάρτητη Ανθρώπινη πραγματικότητα από κει που δεν υπήρχε: την πραγματικότητα της πραγματωμένης Θεϊκότητας του Ανθρώπινου είδους.<br /> Κατανοώντας τούτο, οφείλουμε κατ’ αντιστοιχία να εννοήσουμε την εξελικτική κίνηση της Ανθρώπινης Ιστορίας-Αλλοτρίωσης ως την φυσική-οργανική διαδικασία της κύησης αυτής της πραγματικότητας. Η πραγματικότητα του Ιστορικού Χρόνου δεν είναι το αιώνιο πεπρωμένο μας, είναι η μήτρα που μας έθρεψε μέχρι να γίνουμε έτοιμοι να σπάσουμε το κουκούλι της και να βγούμε επιτέλους στην ολοκληρωμένη-πραγματική μας Θεϊκή μορφή, όπως ακριβώς κι ένα βρέφος: έξω στον Κόσμο.<br /> Όλ’ αυτά σημαίνουν ότι το θεμέλιο της νέας αυτής πραγματικότητας δε μπορεί παρά να είναι κι αυτό φυσικού-οντολογικού χαρακτήρα: η γέννηση του ολοκληρωμένου-πραγματικού Ανθρώπου ταυτίζεται με την υπέρβαση του φυσικού νόμου του Θανάτου και την κατάκτηση της υλικής αθανασίας που θα σημάνει τη μετάβαση της εξελικτικής κίνησης του Ανθρώπινου είδους από τη διάσταση του ιστορικού Χρόνου σ’ αυτήν του συμπαντικού Χώρου.<br /> Όταν ο Καμύ δήλωνε ότι «το μόνο σοβαρό φιλοσοφικό ζήτημα είναι αυτό της αυτοκτονίας» είχε πολύ περισσότερο δίκιο απ’ όσο νόμιζε καθώς το ζήτημα αυτό, πέρα από ζήτημα προσωπικής-ηθικής στάσης απέναντι στην πραγματικότητα της αποξένωσης, αφορά την ίδια αυτήν την πραγματικότητα στην ολοκληρωμένη-πραγματική της μορφή. Ο λόγος που το Ανθρώπινο είδος έχει οδηγήσει τα πράγματα στο σημείο που ν’ απειλείται με καθολικό αφανισμό από μια πραγματικότητα που έχει το ίδιο δημιουργήσει, είναι ότι στην πραγματικότητα αυτή αποκαλύπτεται η εσώτερη οντολογική ουσία της Ανθρώπινης Αλλοτρίωσης: ο Θάνατος.<br /> Το ζήτημα είναι ν’ αντιληφθούμε ότι το σημαντικό στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι ότι η εξελικτική κίνηση του Ανθρώπινου είδους καταλήγει στο Θάνατο, αλλά η αντίστροφη όψη της διαδικασίας αυτής: ότι δηλαδή ο Θάνατος καταλήγει να συνιστά αντικείμενο της εξελικτικής κίνησης του Ανθρώπινου